Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 12.1 Grunnbygging og starfsemi taugakerfisins
    3. 12.2 Taugavefur
    4. 12.3 Starfsemi taugavefs
    5. 12.4 Boðspennan
    6. 12.5 Boðskipti milli taugafrumna
    7. Lykilhugtök
    8. Samantekt kaflans
    9. Spurningar um gagnvirka tengla
    10. Upprifjunarspurningar
    11. Spurningar til gagnrýninnar hugsunar
  2. Heimildir
  3. Atriðaskrá
Líffæra- og lífeðlisfræði, 2. útgáfa (IS)Kafli 12Inngangur
1212 Taugakerfið og taugavefur

Inngangur

FYRRI KAFLI

Gagnrýnar hugsunarspurningar

NÆSTI KAFLI

12.1 Grunnbygging og starfsemi taugakerfisins

Ljósmyndin sýnir einstakling leika borðfótbolta. Viðkomandi hefur misst báða framhandleggi. Í stað vinstri framhandleggsins er gervilimur sem líkist mannshönd og í stað þess hægri er gripbúnaður sem líkist töng.
Mynd 12.1. Eftir því sem skilningur á taugarásum taugakerfisins hefur aukist og vélmennafræði fleygt fram er orðið mögulegt að samþætta tækni við líkamann og endurheimta færni sem tapast hefur við áverka. Mun slík tækni einhvern tíma í framtíðinni gera okkur kleift að efla taugakerfið umfram náttúrulega getu þess? (heimild: U.S. Army/Wikimedia Commons)

Markmið kaflans

Eftir lestur þessa kafla átt þú að geta:

  • Nefnt helstu skiptingar taugakerfisins, bæði eftir líffærafræði og starfsemi
  • Lýst mun á byggingu og starfsemi grás og hvíts efnis
  • Nefnt hluta fjölskauta taugafrumu í þeirri röð sem boð berast um hana
  • Talið upp gerðir tróðfrumna, tilgreint hvaða hluta taugakerfisins hver gerð tilheyrir og lýst hlutverki hennar
  • Greint á milli meginhlutverka taugakerfisins: skynjunar, samþættingar og svörunar
  • Lýst þeim þáttum frumuhimnunnar sem mynda hvíldarhimnuspennu
  • Lýst þeim breytingum á frumuhimnunni sem mynda boðspennu
  • Útskýrt muninn á mismunandi gerðum stigspennu
  • Flokkað helstu taugaboðefnin eftir efnafræðilegri gerð og verkun

Inngangur

Taugakerfið er mjög flókið líffærakerfi. Í bók Peters D. Kramer, Listening to Prozac, er haft eftir lyfjafræðingi: „Ef mannsheilinn væri nógu einfaldur til að við gætum skilið hann værum við sjálf of einföld til að skilja hann“ (1994). Tilvitnunin er frá því um 1990, í upphafi tíunda áratugar síðustu aldar. Á þeim tveimur áratugum sem síðan liðu urðu áfram undraverðar framfarir á sviði taugavísinda. Það er athyglisverð þversögn að taugakerfið kunni að vera svo flókið að kerfið sjálft, það er við, geti aldrei ráðið fram úr því til fulls. Núverandi þekking okkar er þó líklega víðsfjarri þeim mörkum.

Einföld leið til að byrja að skilja gerð taugakerfisins er að hefja skoðunina á stærstu hlutum þess og vinna sig síðan að dýpri skilningi. Í öðrum köflum verður farið yfir smærri atriði taugakerfisins, en yfirlit yfir kerfið í heild hjálpar fyrst til við að skilja hvernig hlutar þess starfa saman. Í þessum kafla er sjónum beint að taugavef, bæði gerð hans og starfsemi. Áður en að því kemur verður þó litið á heildarmynd kerfisins — eða öllu heldur nokkrar heildarmyndir.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Gagnrýnar hugsunarspurningar

NÆSTI KAFLI

12.1 Grunnbygging og starfsemi taugakerfisins