Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
      1. Inngangur
      2. 16.1 Stjórnun á tjáningu gena
      3. 16.2 Stjórnun gena í dreifkjörnungum
      4. 16.3 Utangenaerfðir og stjórnun gena í heilkjörnungum
      5. 16.4 Stjórnun gena við umritun í heilkjörnungum
      6. 16.5 Stjórnun gena eftir umritun í heilkjörnungum
      7. 16.6 Stjórnun gena við og eftir þýðingu í heilkjörnungum
      8. 16.7 Krabbamein og stjórnun gena
      9. Lykilhugtök
      10. Samantekt kafla
      11. Spurningar um myndræn tengsl
      12. Upprifjunarspurningar
      13. Spurningar um gagnrýna hugsun
  2. A | Lotukerfi frumefnanna
  3. B | Jarðsögulegur tími
  4. C | Mælingar og metrakerfið
  5. Atriðisorðaskrá
Líffræði 2e (IS)Kafli 16Lykilhugtök
Skrá inn til að leggja til breytingu
1616 Tjáning gena

Lykilhugtök

FYRRI KAFLI

16.7 Krabbamein og stjórnun gena

NÆSTI KAFLI

Samantekt kafla

Lykilhugtök

3′ UTR

3′ óþýtt svæði; svæði rétt neðan við prótínkóðandi svæði í RNA-sameind sem er ekki þýtt.

5′-hetta

Metýleruð gúanósínþrífosfat-sameind (GTP) sem er fest við 5′-enda boðbera-RNA til að vernda endann gegn niðurbroti.

5′ UTR

5′ óþýtt svæði; svæði rétt ofan við prótínkóðandi svæði í RNA-sameind sem er ekki þýtt.

virkji

Prótín sem binst stillum í dreifkjörnungum og eykur umritun.

niðurbrotsvirkjunarprótín (CAP)

Prótín sem myndar flóka með cAMP og binst stýrilröðum óperona sem stjórna sykurvinnslu þegar glúkósi er ekki til staðar.

cis-verkandi þáttur

Bindiset umritunarþátta innan stýrils sem stjórnar umritun gens sem liggur við það.

Dicer

Ensím sem klippir for-miRNA í fullþroska form miRNA.

DNA-metýlering

Utangenaerfðabreyting sem leiðir til genaþöggunar; ferli þar sem metýlhópi er bætt við DNA-sameindina.

efliröð

Hluti af DNA sem getur verið ofan við gen, neðan við það, hugsanlega þúsundir kirna í burtu eða á öðrum litningi og hefur áhrif á umritun tiltekins gens.

utangenaerfðir

Arfgengar breytingar sem fela ekki í sér breytingar á DNA-röðinni.

heilkjörnunga-upphafsþáttur 2 (eIF-2)

Prótín sem binst fyrst mRNA til að hefja þýðingu.

genatjáning

Ferli sem stjórna því hvort kveikt eða slökkt er á geni.

gúaníndífosfat (GDP)

Sameind sem verður eftir þegar orkan hefur verið notuð til að hefja þýðingu.

gúanósínþrífosfat (GTP)

Orkugefandi sameind sem binst eIF-2 og er nauðsynleg fyrir þýðingu.

histónasetýlering

Utangenaerfðabreyting sem leiðir til genatjáningar; ferli sem felur í sér að asetýlvirknihópi er bætt við eða hann fjarlægður.

örvi

Lítil sameind sem annaðhvort virkjar eða bælir umritun.

örvanlegt óperon

Óperon sem hægt er að virkja eða bæla eftir þörfum frumunnar og umhverfinu.

upphafsflóki

Prótínflóki sem inniheldur eIF-2 og setur þýðingu af stað.

lac-óperon

Óperon í dreifkjörnungafrumum sem kóðar fyrir genum sem þarf til vinnslu og upptöku laktósa.

stór 60S-ríbósómundireining

Seinni og stærri ríbósómundireiningin sem binst RNA til að þýða það í prótín.

örRNA (miRNA)

Litlar RNA-sameindir, um það bil 21 kirni að lengd, sem bindast RNA-sameindum og stuðla að niðurbroti þeirra.

myc

Krabbameinsgen sem veldur krabbameini í mörgum krabbameinsfrumum.

neikvæður stjórnþáttur

Prótín sem kemur í veg fyrir umritun.

stillir

Svæði á DNA utan við stýrilinn sem bindur virkja eða bæliprótín sem stjórna genatjáningu í dreifkjörnungafrumum.

óperon

Safn gena sem taka þátt í sama ferli og eru umrituð saman sem eitt mRNA í dreifkjörnungafrumum.

pólý-A-hali

Röð adenínkirna sem er fest við 3′-enda mRNA til að vernda endann gegn niðurbroti.

jákvæður stjórnþáttur

Prótín sem eykur umritun.

eftir umritun

Stjórnun genatjáningar eftir að RNA-sameindin hefur myndast en áður en hún er þýdd í prótín.

eftir þýðingu

Stjórnun genatjáningar eftir að prótín hefur myndast.

próteasóm

Prótínflóki sem brýtur niður prótín.

bæliprótín

Prótín sem binst stilli gena í dreifkjörnungum og kemur í veg fyrir umritun.

RISC

Prótínflóki sem binst RNA ásamt miRNA og stuðlar að niðurbroti RNA.

stöðugleiki RNA

Hversu lengi RNA-sameind helst heil í umfryminu.

RNA-bindiprótín (RBP)

Prótín sem binst 3′ eða 5′ UTR og eykur eða minnkar stöðugleika RNA.

lítil 40S-ríbósómundireining

Ríbósómundireining sem binst RNA til að þýða það í prótín.

trans-verkandi þáttur

Bindiset eða stjórnþáttur umritunar sem finnst utan stýrilsins eða á öðrum litningi og hefur áhrif á umritun tiltekins gens.

umritunarþáttur

Prótín sem binst DNA við stýril eða efliröð og hefur áhrif á umritun gens.

bindiset umritunarþáttar

DNA-röð sem umritunarþáttur binst.

upphafsstaður umritunar

Staður þar sem umritun hefst.

trp-óperon

Röð gena sem eru nauðsynleg til að mynda tryptófan í dreifkjörnungafrumum.

tryptófan

Amínósýra sem dreifkjörnungafrumur geta myndað þegar þörf krefur.

óþýtt svæði

Hluti RNA-sameindar sem er ekki þýddur í prótín. Þessi svæði liggja fyrir framan prótínkóðandi svæðið, ofan við eða 5′, og aftan við það, neðan við eða 3′.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/biology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

16.7 Krabbamein og stjórnun gena

NÆSTI KAFLI

Samantekt kafla