Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
      1. Inngangur
      2. 28.1 Fylking: Svampar (Porifera)
      3. 28.2 Fylking: Holdýr (Cnidaria)
      4. 28.3 Yfirfylking: Lophotrochozoa: Flatormar, hjóldýr og ranarormar
      5. 28.4 Yfirfylking: Lophotrochozoa: Lindýr og liðormar
      6. 28.5 Yfirfylking: Hamskiptadýr (Ecdysozoa): Þráðormar og bessadýr
      7. 28.6 Yfirfylking: Hamskiptadýr (Ecdysozoa): Liðdýr
      8. 28.7 Yfirfylking: Síðmynnlar (Deuterostomia)
      9. Lykilhugtök
      10. Samantekt kafla
      11. Spurningar um myndræn tengsl
      12. Upprifjunarspurningar
      13. Spurningar um gagnrýna hugsun
  2. A | Lotukerfi frumefnanna
  3. B | Jarðsögulegur tími
  4. C | Mælingar og metrakerfið
  5. Atriðisorðaskrá
Líffræði 2e (IS)Kafli 28Lykilhugtök
Skrá inn til að leggja til breytingu
2828 Hryggleysingjar

Lykilhugtök

FYRRI KAFLI

28.7 Yfirfylking: Síðmynnlar (Deuterostomia)

NÆSTI KAFLI

Samantekt kafla

Lykilhugtök

amöbufruma
svampfruma með margvísleg hlutverk, meðal annars flutning næringarefna, eggmyndun, flutning sæðis og frumusérhæfingu
liðormar (Annelida)
fylking ormlaga dýra með metameríu eða liðskiptingu
frumgörn
frumstætt garnarhol í holfóstri sem opnast út um frummunninn
liðdýr (Arthropoda)
fylking dýra með liðskipta útlimi
tvígreindur
vísar til tveggja greina á hverjum útlim
fangþræðir
þreifaralíkir útvextir hjá tönnskeljum sem notaðir eru til að fanga bráð
höfuðbrjóst
samrunnið höfuð og frambolur hjá sumum tegundum
klóskæri
ummyndað fyrsta útlimapar í undirfylkingunni Chelicerata
kragafruma
svampfruma sem myndar vatnsstraum og fangar og innbyrðir fæðuagnir með frumuáti
seildýr (Chordata)
fylking dýra sem einkennast af seil, baklægum holum taugastreng, innstíl, kokraufum og rófu aftan endaþarmsops á einhverju stigi þroska síns
gjörð
sérhæft band samrunninna liða sem aðstoðar við æxlun
holdýr (Cnidaria)
fylking dýra sem eru dýr með tvö kímlög og hafa geislótta samhverfu
brennifruma
sérhæfð stingifruma sem finnst í holdýrum
keiluvafin skel
skeljalögun þar sem skelin vefst um láréttan ás
krans
hjóllaga bygging á framhluta hjóldýrs, með bifhárum sem færa fæðu og vatn að munni
kambtálkn
sérhæfð tálknbygging í lindýrum
vaxhúð dýra
sterkt ytra lag hryggleysingja í Ecdysozoa sem er fellt og endurnýjað reglulega
cypris-lirfa
lirfustig snemma í þroska krabbadýra
skrápdýr (Echinodermata)
fylking síðmynnla með gaddótta húð; öll eru sjávarlífverur
garnarhol
líkamshol sem myndast þegar líkamsholspokar frá innlagsklæðningu frumgarnarinnar renna saman
yfirhúð
ytra lagið, upprunnið úr útlagi, sem klæðir utanvert dýrið
utanfrumumelting
fæða er tekin inn í maga- og æðahol, ensímum er seytt í holið og frumur sem klæða holið taka upp næringarefnin
magahúð
innra lagið, upprunnið úr innlagi, sem klæðir meltingarholið
maga- og æðahol
hol sem þjónar bæði sem munnur og endaþarmur og myndar ófullkomið meltingarkerfi
dvalarknappur
bygging sem myndast við kynlausa æxlun ferskvatnssvampa og hefur umsnúna formgerð
blóðhol
innra líkamshol sem sést hjá liðdýrum
tvíkynja
vísar til dýrs þar sem bæði karlkyns og kvenkyns kynkirtlar eru í sama einstaklingi
hryggleysingjar
dýr sem hafa hvorki höfuðkúpu né hryggsúlu
sáldflaga
op sem stýrir inn- og útflæði vatns í sjóæðakerfi skrápdýra
möttull
sérhæfð yfirhúð sem umlykur iðralíffæri og seytir skel
mastax
kjálkabúið kok sem er einstakt fyrir hjóldýr
hvelja
frjálst fljótandi líkamsform holdýrs, með munn á neðri hlið og arma sem hanga niður úr bjöllu
miðhlaup
lífvana hlaupkennt lag milli útlags og innlags hjá holdýrum
millilag
kollagenlíkt hlaup í svömpum sem inniheldur sviflægar frumur með ýmis hlutverk
metamería
röð líkamsbygginga sem eru svipaðar að innan og utan, til dæmis líkamsliðir
lindýr (Mollusca)
fylking frummynnla með mjúkan líkama og enga liðskiptingu
perlumóðir
kalkríkt seyti sem samlokur mynda til að klæða innri hlið skeljar og hjúpa aðskotaagnir
nauplíus-lirfa
lirfustig snemma í þroska krabbadýra
brennihylki
skutullíkt frumulíffæri í brennifrumu, með oddhvössu skeyti og eitri sem lamar og flækir bráð
þráðormar (Nematoda)
fylking ormlaga dýra með þrjú kímlög og óeiginlegt líkamshol; tegundir geta verið frílifandi eða sníkjulifandi
ranarormar (Nemertea)
fylking bak- og kviðflatra frummynnla sem eru einnig þekktir sem borðormar
útstreymisop
stórt op á líkama svamps þar sem vatn streymir út
innstreymisop
op á líkama svamps þar sem vatn streymir inn
eggberi
aukapar útlima hjá sumum liðdýrum milli klóskæra og þreifara
fóttota
holdugur, flatur útlimur sem skagar út í pörum frá hverjum lið burstaorma
þreifari
annað útlimapar hjá klóskeradýrum
pilidium-lirfa
lirfuform sem finnst hjá sumum tegundum ranarorma
pinacocyte
þekjulík fruma sem myndar ysta lag svampa og umlykur hlaupkennt millilag, mesohyl
flötvafin skel
skeljalögun þar sem skelin vefst um lóðréttan ás
planuliform-lirfa
lirfuform sem finnst í fylkingunni Nemertea, ranarormum
fjöllaga lífsferill
lýsir hópi lífvera sem hefur fleiri en eitt líkamsform á lífsferlinum
sepi
stilklíkt, yfirleitt fastsitjandi líkamsform holdýrs með munn og arma sem snúa upp; getur stundum skriðið eftir yfirborði
svampar (Porifera)
fylking dýra án eiginlegra vefja, með gljúpan líkama og frumstæða innri stoðgrind
skráptunga
tungulíkt líffæri með kítínríkum tönnum
ranahol
holrými ofan við munn sem hýsir rana ranarorma
klofnunarlíkamshol
líkamshol sem myndast þegar frumuhópar klofna frá innlagslaginu
sclerocyte
fruma sem seytir kísilnálum í millilag svampa
bursti / seta / chaeta
kítínríkur útvöxtur frá vaxhúð
sípon
pípulaga bygging sem hleypir vatni inn í möttulhol
stoðnál
bygging úr kísli eða kalsíumkarbónati sem veitir svömpum stoð
svamphol
miðlægt holrými í líkama sumra svampa
hjóllirfa
fyrra lirfustig lindýra
eingreindur
vísar til einnar greinar á hverjum útlim
segllirfa
seinna lirfustig lindýra
sjóæðakerfi
kerfi í skrápdýrum þar sem vatn er hringrásarvökvinn
zoea-lirfa
lirfustig snemma í þroska krabbadýra

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/biology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

28.7 Yfirfylking: Síðmynnlar (Deuterostomia)

NÆSTI KAFLI

Samantekt kafla