Lykilhugtök

Lykilhugtök

frumukenning

sjá sameinuð frumukenning

frumuveggur

stífur hjúpur frumu, gerður úr ýmsum sameindum, sem verndar frumuna, veitir henni stuðning og gefur henni lögun

miðlæg safabóla

stórt frumulíffæri í plöntufrumum sem stjórnar geymslurými frumunnar, geymir vatn og gegnir mikilvægu hlutverki í vexti frumunnar sem staður þar sem stórsameindir eru brotnar niður

deilikornamiðja

svæði í dýrafrumum, gert úr tveimur deilikornum, sem þjónar sem skipulagsmiðstöð fyrir örpíplur

blaðgræna

grænt litarefni sem fangar ljósorkuna sem knýr ljóshvörf ljóstillífunar

grænukorn

frumulíffæri í plöntufrumum sem annast ljóstillífun

litni

prótein-DNA-flóki sem er byggingarefni litninga

litningur

bygging í kjarnanum sem er gerð úr litni og inniheldur DNA, erfðaefnið

bifhár

stutt, hárlík bygging, fleirtala einnig bifhár, sem gengur í miklum fjölda út úr frumuhimnunni og hreyfir heila frumu eða flytur efni eftir ytra yfirborði frumunnar

umfrymi

allt svæðið milli frumuhimnu og kjarnahjúps; það inniheldur frumulíffæri sem eru sviflaus í gelkenndum frymisvökva, frumugrindina og ýmis efni

frumugrind

net próteinþráða sem viðheldur lögun frumunnar, festir sum frumulíffæri á ákveðnum stöðum, gerir umfrymi og flutningsbólum kleift að hreyfast innan frumunnar og gerir einfrumungum kleift að hreyfast sjálfstætt

frymisvökvi

gelkennt efni umfrymisins þar sem frumubyggingar eru sviflausar

hnoðtengi

tengingar milli nálægra þekjufrumna sem myndast þegar cadherin-prótein í frumuhimnunni tengjast milliþráðum

rafeindasmásjá

tæki sem stækkar hlut með rafeindageisla sem fer í gegnum linsukerfi og sveigist þar þannig að hægt sé að skoða sýni

innra himnukerfi

hópur frumulíffæra og himna í heilkjörnungafrumum sem vinna saman við að breyta, pakka og flytja lípíð og prótein

frymisnet (ER)

röð samtengdra himnubygginga í heilkjörnungafrumum sem breyta próteinum og mynda lípíð

heilkjörnungafruma

fruma sem hefur himnubundinn kjarna og nokkur önnur himnubundin hólf eða sekki

utanfrumuefni

efni sem dýra- eða sveppafrumur seyta og veitir frumunum í vefnum vélræna vernd og festingu

svipa

löng, hárlík bygging, fleirtala svipur, sem gengur út úr frumuhimnunni og hreyfir frumuna

gatatengi

göng milli tveggja nálægra dýrafrumna sem hleypa jónum, næringarefnum og smásameindum milli frumna og gera frumunum kleift að eiga samskipti

Golgikerfi

frumulíffæri í heilkjörnungafrumum, gert úr röð staflaðra himna, sem flokkar, merkir og pakkar lípíðum og próteinum til dreifingar

milliþráður

hluti frumugrindarinnar, gerður úr nokkrum samtvinnuðum próteinþráðum, sem þolir tog, styður frumutengi og festir frumur við utanfrumubyggingar

ljóssmásjá

tæki sem stækkar hlut með sýnilegu ljósi sem fer í gegnum linsukerfi og sveigist þar þannig að hægt sé að skoða sýni

leysingarkorn

frumulíffæri í dýrafrumu sem virkar sem meltingarhluti frumunnar; það brýtur niður prótein, fjölsykrur, lípíð, kjarnsýrur og jafnvel úr sér gengin frumulíffæri

örþráður

mjóasti hluti frumugrindarinnar; hann veitir frumunni stífleika og lögun og gerir frumuhreyfingar mögulegar

smásjá

tæki sem stækkar hlut

örpípla

breiðasti hluti frumugrindarinnar; hún hjálpar frumunni að standast samþjöppun, myndar braut sem flutningsbólur hreyfast eftir í frumunni, dregur eftirmyndaða litninga að gagnstæðum endum frumu í skiptingu og er byggingarhluti deilikorna, svipna og bifhára

hvatberar

frumulíffæri, eintala hvatberi, sem bera ábyrgð á frumuöndun og mynda ATP, helstu orkuberandi sameind frumunnar

kjarnahjúpur

tvöföld himnubygging sem myndar ysta hluta kjarnans

kjarnasvæði

miðsvæði dreifkjörnungafrumu þar sem litningurinn er staðsettur

kjarnakorn

dökkur hluti innan kjarnans sem sér um samsetningu ríbósómaeininga

kjarnavökvi

hálffastur vökvi inni í kjarnanum sem inniheldur litni og kjarnakorn

kjarni

frumulíffæri sem hýsir DNA frumunnar og stýrir myndun ríbósóma og próteina

frumulíffæri

hólf eða sekkur innan frumu

oxunarkorn

lítið, kringlótt frumulíffæri sem inniheldur vetnisperoxíð, oxar fitusýrur og amínósýrur og afeitrar mörg eiturefni

frumuhimna

fosfólípíðtvílag með innfelldum himnupróteinum eða jaðarhimnupróteinum sem aðskilur innra innihald frumunnar frá umhverfinu

frymisbrú

göng, fleirtala frymisbrýr, sem liggja milli frumuveggja nálægra plöntufrumna, tengja umfrymi þeirra og gera flutning efna milli frumna mögulegan

dreifkjörnungur

einfruma lífvera sem skortir kjarna og önnur himnubundin frumulíffæri

ríbósóm

frumubygging sem annast próteinmyndun

hrjúft frymisnet (RER)

svæði frymisnetsins sem er þakið ríbósómum og tekur þátt í breytingum á próteinum og myndun fosfólípíða

slétt frymisnet (SER)

svæði frymisnetsins sem hefur fá eða engin ríbósóm á umfrymishlið yfirborðsins og myndar kolvetni, lípíð og sterahormón; það afeitrar tiltekin efni, svo sem skordýraeitur, rotvarnarefni, lyf og umhverfismengun, og geymir kalsíumjónir

þéttitengi

próteinfesting sem myndar þétta lokun milli tveggja nálægra dýrafrumna

sameinuð frumukenning

líffræðilegt hugtak sem segir að allar lífverur séu gerðar úr einni eða fleiri frumum; að fruman sé grunneining lífs; og að nýjar frumur verði til af eldri frumum

safabóla

himnubundinn sekkur, nokkuð stærri en flutningsbóla, sem gegnir hlutverki í geymslu og flutningi innan frumunnar

flutningsbóla

lítill himnubundinn sekkur sem gegnir hlutverki í geymslu og flutningi innan frumunnar; himna hans getur runnið saman við frumuhimnuna og himnur frymisnetsins og Golgikerfisins