11.5 Vöðvar axlargrindar og efri útlima

11.5 Vöðvar axlargrindar og efri útlima

Vöðvum axlar og efri útlims má skipta í fjóra hópa: vöðva sem gera axlargrindina stöðuga og stilla henni upp, vöðva sem hreyfa upphandlegginn, vöðva sem hreyfa framhandlegginn og vöðva sem hreyfa úlnlið, hönd og fingur. Axlargrindin myndast af hliðlægum endum viðbeins og herðablaðs ásamt nærenda upparmsleggs og vöðvunum sem þekja þessi þrjú bein og gera axlarliðinn stöðugan. Grindin myndar undirstöðu sem gerir höfði upparmsleggs kleift að hreyfa upphandlegginn í margar áttir í kúluliðnum við liðskál herðablaðsins.

Vöðvar sem stilla stöðu axlargrindar

Vöðvar sem hreyfa upparmslegginn

Aðrir axlarvöðvar eiga upptök á herðablaðinu. Líffærafræðileg gerð axlarliðarins, liðbönd hans og skipan vöðvanna sem þekja hann gera upphandleggnum kleift að framkvæma ólíkar hreyfingar. Axlarvöðvinn er þykkur vöðvi sem myndar ávala lögun axlarinnar og er helsti fráfærsluvöðvi upphandleggsins. Hann aðstoðar einnig við beygju og innsnúning sem og réttingu og útsnúning. Herðablaðsgrófarvöðvinn á upptök framan á herðablaðinu og snýr upphandleggnum inn. Ofannibbuvöðvinn, sem liggur ofan herðablaðsnibbunnar, fráfærir upphandlegginn en neðannibbuvöðvinn, sem liggur neðan nibbunnar, snýr honum út. Þykkur og flatur stærri sívalningsvöðvi liggur neðan minni sívalningsvöðvans, réttir upphandlegginn og aðstoðar við aðfærslu og innsnúning. Langi minni sívalningsvöðvinn snýr upphandleggnum út og réttir hann. Að lokum beygir krummaklakks- og upparmsvöðvinn upphandlegginn og aðfærir hann.

Sinar djúplægu herðablaðsgrófarvöðvans, ofannibbuvöðvans, neðannibbuvöðvans og minni sívalningsvöðvans tengja herðablaðið við upparmslegginn. Þær mynda saman sinar snúningsvöðva axlarinnar, hring sina um axlarliðinn. Þegar hafnaboltakastarar þurfa að gangast undir axlaraðgerð er hún oftast gerð á þessari sinasamstæðu. Hún getur klemmst, bólgnað og rifnað frá beini vegna síendurtekinnar hreyfingar þegar handleggnum er lyft yfir höfuð til að kasta hratt.

Vöðvar sem hreyfa framhandlegginn

Framhandleggurinn myndast af sveif og öln. Fjórar meginhreyfingar hans um hjörulið olnbogans eru beyging, rétting, ranghverfing og rétthverfing. Beygjuvöðvar framhandleggsins eru tvíhöfðavöðvi upparms, upparmsvöðvi og upparms- og sveifarvöðvi. Réttivöðvarnir eru þríhöfðavöðvi upparms og olnbogavöðvi. Ranghverfivöðvarnir eru sívalur ranghverfivöðvi og ferhyrndur ranghverfivöðvi, en rétthverfivöðvinn er eini vöðvinn sem snýr framhandleggnum fram. Þegar framhandleggurinn snýr fram er hann í rétthverfri stöðu en þegar hann snýr aftur er hann í ranghverfri stöðu.

Vöðvar sem hreyfa úlnlið, hönd og fingur

Tveir vöðvahópar auðvelda hreyfingar úlnliðs, handar og fingra. Ytri handarvöðvar eiga upptök á framhandlegg en innri handarvöðvar í lófanum.

Vöðvar framhandleggs sem hreyfa úlnlið, hönd og fingur

Vöðvar yfirborðslæga afturhólfs framhandleggs, yfirborðslæga réttihólfsins, eiga upptök á upparmslegg. Þeir eru langur sveifarlægur réttivöðvi úlnliðs, stuttur sveifarlægur réttivöðvi úlnliðs, réttivöðvi fingra, réttivöðvi litlafingurs og ölnarlægur réttivöðvi úlnliðs.

Sinar framhandleggsvöðvanna festast við úlnliðinn og ná inn í höndina. Trefjabönd sem nefnast sinahöld halda utan um sinarnar við úlnliðinn. Beygivöðvasinahald liggur yfir lófaflöt handarinnar en réttivöðvasinahald yfir handarbakið.

Innri handarvöðvar

Til vöðva þumalfingursbungu teljast stuttur fráfærsluvöðvi þumals, gagnfærivöðvi þumals, stuttur beygivöðvi þumals og aðfærsluvöðvi þumals. Þeir mynda þumalfingursbunguna, ávala lögunina við rót þumalsins, og verka allir á þumalinn. Hreyfingar þumals gegna lykilhlutverki í flestum nákvæmum handarhreyfingum.

Til vöðva litlafingursbungu teljast fráfærsluvöðvi litlafingurs, stuttur beygivöðvi litlafingurs og gagnfærivöðvi litlafingurs. Þeir mynda litlafingursbunguna, ávala lögunina við rót litlafingurs, og verka því allir á litlafingurinn. Millivöðvarnir verka á alla fingurna og til þeirra teljast yrmlingsvöðvar handar, lófalægir millibeinavöðvar og baklægir millibeinavöðvar.