Skrá inn til að leggja til breytingu

3939 Öndunarkerfið

Lykilhugtök

Lykilhugtök

P_O₂ í lungnablöðrum: hlutþrýstingur súrefnis í lungnablöðrum, venjulega um 100 mm Hg

lungnablöðrugangur: gangur sem liggur frá endaberklingi að lungnablöðrusekk

lungnablöðrusekkur: bygging úr tveimur eða fleiri lungnablöðrum sem deila sameiginlegu opi

loftun lungnablaðra: loftmagn sem berst inn í lungnablöðrurnar

lungnablaðra: endahluti lungans þar sem loftskipti fara fram; kallast einnig loftsekkur

líffærafræðilegt dautt rými: svæði í lunga þar sem loftun eða blóðflæði vantar vegna líffærafræðilegrar hindrunar; kallast einnig líffærafræðileg hjáveita

bíkarbónat (HCO₃⁻): jón sem myndast þegar kolsýra klofnar í H⁺ og HCO₃⁻

bíkarbónat-búfferkerfi: kerfi í blóði sem tekur upp koltvíoxíð og stýrir sýrustigi (pH)

berklingur: loftvegur sem liggur frá smærri berkjum að lungnablöðrusekkjum

berkja: grein úr brjóskkenndum loftvegi sem kvíslast frá barka og leiðir loft til lungnablaðra

karbamínóblóðrauði: sameind sem myndast þegar koltvíoxíð binst blóðrauða

kolsýruanhýdrasi (CA): ensím sem hvatar hvarf koltvíoxíðs og vatns yfir í kolsýru

klóríðskipti: skipti á klóríðjónum og bíkarbónati inn í eða út úr rauðum blóðkornum

eftirgefanleiki: mælikvarði á teygjanleika lungna

dautt rými: svæði í lunga þar sem loftun eða blóðflæði nýtist ekki til loftskipta

þind: hvelfdur beinagrindarvöðvi undir lungum sem skilur brjósthol frá kviðarholi

teygjanlegt afturkast: eiginleiki lungna sem dregur lungnavefinn inn á við

teygjuvinna: vinna millirifjavöðva, brjóstveggjar og þindar við að þenja lungun

útöndunarvararúmmál (ERV): viðbótarloft sem hægt er að anda frá sér eftir venjulega útöndun

FEV₁/FVC-hlutfall: hlutfall lofts sem blásið er út á fyrstu sekúndu og heildarlofts sem blásið er út með þvingaðri útöndun; notað til að meta lungnastarfsemi

flæðisviðnámsvinna: öndunarvinna sem fer í að yfirvinna viðnám í loftvegum og lungnavef

þvingað útöndunarrúmmál (FEV): mælikvarði á loftmagn sem hægt er að blása út frá hámarksinnöndun á tilteknum tíma

starfræn loftleif (FRC): útöndunarvararúmmál að viðbættri loftleif

þvinguð öndunarrýmd (FVC): loftmagn sem hægt er að blása út af krafti eftir dýpstu mögulegu innöndun

hemhópur: miðlægur járninnihaldandi hópur í blóðrauða, umkringdur alfa- og beta-undireiningum

blóðrauði: sameind í rauðum blóðkornum sem getur bundið súrefni, koltvíoxíð og kolmónoxíð

innöndunarrýmd (IC): öndunarrúmmál að viðbættu innöndunarvararúmmáli

innöndunarvararúmmál (IRV): viðbótarloft sem hægt er að anda að sér eftir venjulega innöndun

millirifjavöðvi: vöðvi sem tengist rifjaboga og dregst saman við innöndun

fleiðruhol: rými milli laga fleiðrunnar

barkakýli: raddbox; stuttur gangur sem tengir kok við barka

lungnarýmd: mæling sem sameinar tvö eða fleiri lungnarúmmál

lungnarúmmál: mæling á loftmagni í einni starfseiningu lungna, svo sem venjulegri innöndun eða útöndun

músín: flókið glýkóprótein í slími

slím: seig próteinrík seyting í lungum sem fangar agnir svo hægt sé að fjarlægja þær úr líkamanum

nefhol: op öndunarkerfisins út í ytra umhverfi

hindrunarsjúkdómur: sjúkdómur, til dæmis lungnaþemba eða astmi, sem stafar af hindrun í loftvegum; eftirgefanleiki eykst í slíkum sjúkdómum

súrefnissundrunarkúrfa: kúrfa sem sýnir sækni súrefnis í blóðrauða

súrefnisflutningsgeta: magn súrefnis sem blóð getur flutt

hlutþrýstingur: þrýstingur sem ein lofttegund leggur til í blöndu lofttegunda

agnir: smáar loftbornar einingar, svo sem ryk, óhreinindi, veiruagnir og bakteríur

kok: háls; rör sem hefst við innri nasir og liggur niður hluta hálsins þar sem það opnast í vélinda og barkakýli

lífeðlisfræðilegt dautt rými: svæði í lunga þar sem loftun eða blóðflæði vantar vegna lífeðlisfræðilegrar breytingar, svo sem bólgu eða bjúgs; kallast einnig lífeðlisfræðileg hjáveita

fleiðra: vefjalag sem umlykur lungun og klæðir innra yfirborð brjósthols

fleiðrubólga: sársaukafull bólga í lögum fleiðrunnar

meginberkja: loftvegur innan lungans sem tengist barka og kvíslast til hvors lunga áður en hann greinist í annars stigs berkjur

opnun lungnablaðra: ferli þar sem loftvegir eða lungnablöðrur sem venjulega eru lokaðar opnast þegar hjartaútfall eykst

loftleif (RV): loftmagn sem eftir er í lungum eftir hámarksútöndun

viðnám: mælikvarði á hindrun í lungum eða loftvegum

öndunarberklingur: endahluti berkjutrésins sem tengist endaberklingum, lungnablöðrugöngum, lungnablöðrusekkjum og lungnablöðrum

öndunarerfiðleikaheilkenni: sjúkdómur sem stafar af skorti á yfirborðsvirku efni

öndunarhlutfall (RQ): hlutfall koltvíoxíðframleiðslu á móti hverri súrefnissameind sem er notuð

öndunartíðni: fjöldi andardrátta á mínútu

herpusjúkdómur: sjúkdómur sem veldur skertri þenslu og minni eftirgefanleika lungnablaðra; öndunarerfiðleikaheilkenni og lungnatrefjun eru dæmi

sigðfrumublóðleysi: erfðasjúkdómur sem hefur áhrif á lögun rauðra blóðkorna, súrefnisflutning þeirra og ferð þeirra um háræðar

öndunarmæling: aðferð til að mæla lungnarúmmál og greina lungnasjúkdóma

yfirborðsvirkt efni: vökvi í loftvegum sem líkist hreinsiefni og lækkar yfirborðsspennu lungnablaðra svo þær geti þanist út

endaberklingur: svæði berklings sem tengist öndunarberklingum

þalassemía: sjaldgæfur erfðasjúkdómur sem stafar af stökkbreytingu í alfa- eða beta-undireiningum blóðrauða og myndar minni rauð blóðkorn með minna af blóðrauða

öndunarrúmmál (TV): loftmagn sem andað er að sér og frá sér við venjulega öndun

heildarlungnarýmd (TLC): summa loftleifar, útöndunarvararúmmáls, öndunarrúmmáls og innöndunarvararúmmáls

barki: brjóskrör sem flytur loft frá barkakýli til meginberkja

P_CO₂ í bláæðablóði: hlutþrýstingur koltvíoxíðs í bláæðum, um 40 mm Hg í lungnabláæðum

P_O₂ í bláæðablóði: hlutþrýstingur súrefnis í bláæðum, um 100 mm Hg í lungnabláæðum

loftunar-/gegnflæðismisræmi (V/Q-misræmi): svæði í lunga þar sem loftun lungnablaðra (V) og/eða slagæðablóðflæði (Q) er ófullnægjandi

öndunarrýmd (VC): summa útöndunarvararúmmáls, öndunarrúmmáls og innöndunarvararúmmáls