Samantekt kafla
Samantekt kafla
42.1 Ósérhæft ónæmissvar
Ósérhæfða ónæmiskerfið er fyrsta viðbragð gegn sýklum sem komast fram hjá náttúrulegum líkamlegum og efnafræðilegum hindrunum líkamans. Með blöndu af frumu- og sameindaárásum greinir ósérhæfða ónæmiskerfið eðli sýkils og bregst við með bólgu, frumuáti, losun frumuboða, eyðingu af völdum NK-frumna og/eða komplementkerfinu. Þegar ósérhæfðir ferlar duga ekki til að uppræta sýkingu er sérhæfða ónæmissvarið virkjað.
42.2 Sérhæft ónæmissvar
Sérhæfða ónæmissvarið er hægvirkara, langvinnara og sértækara en ósérhæfða svarið. Það þarf þó upplýsingar frá ósérhæfða ónæmiskerfinu til að virka. Mótefnavakakynnandi frumur (APC) sýna mótefnavaka með MHC-sameindum fyrir samsvarandi óreyndum T-frumum. Við það sérhæfast T-frumurnar og fjölga sér og verða að TH-frumum eða CTL-frumum. TH-frumur örva B-frumur sem hafa gleypt og kynnt mótefnavaka úr sýklum. B-frumur sérhæfast í plasmafrumur sem seyta mótefnum, en CTL-frumur framkalla stýrðan frumudauða í innanfrumusýktum frumum eða krabbameinsfrumum. Minnisfrumur haldast eftir fyrstu útsetningu fyrir sýkli. Ef endurútsetning verður sérhæfast minnisfrumur í verkfrumur án inngrips frá ósérhæfða ónæmiskerfinu. Slímhúðarónæmiskerfið er að mestu óháð almenna ónæmiskerfinu en starfar samhliða því til að vernda víðfeðm slímhúðaryfirborð líkamans.
42.3 Mótefni
Mótefni, eða immúnóglóbúlín, eru sameindir sem plasmafrumur seyta og miðla vessabundnu ónæmissvari. Til eru fimm flokkar mótefna; flokkur mótefnis ákvarðar verkunarhátt þess og framleiðslustað en stjórnar ekki bindisérhæfni þess. Mótefni bindast mótefnavökum með breytilegum hvelum og geta annaðhvort hlutleyst sýkla, merkt þá fyrir frumuát eða virkjað komplementferilinn.
42.4 Truflanir í ónæmiskerfinu
Truflanir í ónæmiskerfinu geta falist í ófullnægjandi ónæmissvörum eða röngum skotmörkum ónæmiskerfisins. Við ónæmisbrest eykst næmi einstaklings fyrir sýkingum og krabbameinum. Misbeind svör kallast ofurnæmi og beinast annaðhvort að skaðlausum aðskotaögnum, eins og í ofnæmi, eða að eigin þáttum hýsils, eins og í sjálfsofnæmi. Viðbrögð við eigin þáttum geta stafað af sameindahermingu.