Skrá inn til að leggja til breytingu

4343 Æxlun og þroski dýra

Lykilhugtök

Lykilhugtök

akrósómviðbrögð: röð lífefnafræðilegra viðbragða sem sáðfruma notar til að komast í gegnum zona pellucida / glærbelg eggs

kynlaus æxlun: æxlunarform sem myndar afkvæmi sem eru erfðafræðilega eins og foreldrið

kímblöðru: bygging sem myndast þegar frumur í kímblaðru spendýrs aðgreinast í innra og ytra lag

knappskot: kynlaus æxlun þar sem útvöxtur úr hluta frumu eða líkama losnar frá upprunalega dýrinu og verður að nýjum einstaklingi

þvagrásarkirtill / Cowpers-kirtill: kirtill sem seytir vökva sem hreinsar þvagrásina fyrir sáðlát

snípur: skynfæri hjá kvendýrum; örvast við kynferðislega örvun

gotrauf: sameiginlegt líkamsop meltingar-, útskilnaðar- og æxlunarkerfa hjá dýrum öðrum en spendýrum, til dæmis fuglum

getnaðarvörn: ýmsar aðferðir, einnig kallaðar stjórn barneigna, sem notaðar eru til að koma í veg fyrir þungun

estradíól: öflugasta form estrógens; stuðlar að þroska annars stigs kyneinkenna kvenna, viðhaldi æxlunarfæra og undirbúningi fyrir þungun

estrógen: æxlunarhormón hjá kvendýrum sem stuðlar að endurvexti legslímu, egglosi og upptöku kalsíums

ytri frjóvgun: frjóvgun eggs af sáðfrumu utan líkama dýrsins, oft við hrygningu

skipting: aðferð þar sem fjölfruma lífverur stækka; einnig kynlaus æxlun, tvískipting, þar sem einfruma lífvera skiptist með mítósu í tvær aðskildar lífverur

eggbússtýrihormón (FSH): æxlunarhormón sem örvar sáðfrumumyndun hjá karldýrum og þroska eggbúa hjá kvendýrum

brotun: kynlaus æxlun þar sem upprunalegt dýr brotnar eða skiptist í hluta og hver hluti vex upp í sérstakt dýr

holfóstursmyndun: ferli þar sem kímblaðran fellur inn í sjálfa sig og myndar kímlögin þrjú

meðganga: tíminn frá upphafi fósturþroska fram að fæðingu

gónadótrópínleysihormón (GnRH): hormón frá undirstúku sem veldur losun FSH og LH frá framhluta heiladinguls

tvíkynjun: ástand þar sem sami einstaklingur hefur bæði karl- og kvenkyns æxlunarfæri; á hér aðeins við um dýr önnur en menn

alger klofnun: fullkomin klofnun sem á sér stað í frumum með lítið magn eggjarauðu

beta-kóríóngónadótrópín manna (β-hCG): hormón sem æðabelgur okfrumunnar framleiðir og hjálpar til við að viðhalda gulbúi og hækkuðu magni prógesteróns

ófrjósemi: vanhæfni til að geta barn, ganga með það og fæða það

inhibín: hormón sem Sertoli-frumur mynda; veitir neikvæða afturverkun til undirstúku við stjórnun á losun FSH og GnRH

innri frumumassi / fósturvísiskím: innra frumulag í kímblöðru

innri frjóvgun: frjóvgun eggs af sáðfrumu inni í líkama kvendýrsins

Leydig-fruma: fruma í sáðpíplum sem myndar testósterón

ytri skapabarmar: stórar vefjafellingar sem hylja nárasvæðið

innri skapabarmar: minni vefjafellingar innan við ytri skapabarma

gulbússtýrihormón (LH): æxlunarhormón hjá karldýrum og kvendýrum; veldur testósterónframleiðslu hjá karldýrum og egglosi og mjólkurmyndun hjá kvendýrum

tíðahvörf: tap á æxlunargetu vegna minnkaðs næmis eggjastokka fyrir FSH og LH

tíðahringur: hringrás niðurbrots og endurvaxtar legslímu

hlutaklofnun: ófullkomin klofnun sem á sér stað í frumum með mikið magn eggjarauðu

morgunógleði: ástand hjá þunguðu fólki á fyrsta þriðjungi meðgöngu sem felur í sér ógleði

taugarör: rörlaga bygging sem myndast úr útlagi og gefur af sér heila og mænu

eggfrumumyndun: ferli þar sem einlitnar eggfrumur myndast

líffæramyndun: ferli þar sem líffæri myndast

eggjastokkahringur: hringrás undirbúnings eggs fyrir egglos og umbreytingar eggbús í gulbú

eggleiðari: vöðvapípa, einnig kölluð eggjaleiðari, sem tengir legið við svæði eggjastokks

egglægni: ferli þar sem frjóvguðum eggjum er verpt utan líkama kvendýrsins og þau þroskast þar með næringu úr eggjarauðunni

egglífburður: ferli þar sem frjóvguðum eggjum er haldið inni í kvendýrinu; fósturvísirinn fær næringu úr eggjarauðunni og ungviðið er fullþroskað þegar það klekst út

egglos: losun eggs úr þroskaðasta eggbúinu

meyfæðing: kynlaus æxlun þar sem egg þroskast í heilan einstakling án frjóvgunar

getnaðarlimur: æxlunarfæri karldýra sem þjónar þvaglosun og samförum

fylgja: líffæri sem styður flutning næringarefna og úrgangsefna milli blóðs þungaðs einstaklings og fósturs

fjölfrjóvgun: ástand þar sem eitt egg er frjóvgað af mörgum sáðfrumum

prógesterón: æxlunarhormón hjá kvendýrum; stuðlar að endurvexti legslímu og hamlar losun FSH og LH

blöðruhálskirtill: líffæri úr sléttum vöðva og kirtilvef sem leggur til efni í sæði

pungur: poki utan á líkamanum sem inniheldur eistu

sæði: vökvablanda af sáðfrumum og stoðefnum

sáðblaðra: aukakirtill hjá karldýrum sem leggur til efni í sæði

sáðpípla: staður sáðfrumumyndunar í eistum

Sertoli-fruma: fruma í sáðpíplum sem styður við þroska sáðfrumna og myndar inhibín

kynæxlun: blöndun erfðaefnis frá tveimur einstaklingum sem myndar erfðafræðilega einstök afkvæmi

fósturliður: hópur frumna, aðskilinn með litlum bilum, sem myndast úr miðlagi og gefur af sér bandvef

sæðisílát: sérhæfður poki sem geymir sáðfrumur til síðari nota

sáðfrumumyndun: ferli þar sem einlitnar sáðfrumur myndast

eistu: par æxlunarlíffæra hjá karldýrum

testósterón: æxlunarhormón hjá körlum sem stuðlar að sáðfrumumyndun og eflingu annars stigs kyneinkenna

næringarþekja: ytra frumulag í kímblöðru

leg: umhverfi þar sem fósturvísir og fóstur þroskast

leggöng: vöðvapípa fyrir tíðablóð, samfarir og fæðingu afkvæma

lifandifæðing: ferli þar sem ungviðið þroskast inni í kvendýrinu og fær næringu úr blóði móðurinnar í gegnum fylgju

zona pellucida / glærbelgur: verndandi glýkópróteinlag á eggi spendýra