Lykilhugtök
Lykilhugtök
virkni
Sundrunarhraði geislavirkra kjarna; mældur til dæmis í becquerel.
alfasundrun
Tegund geislavirkra sundrunar þar sem atómkjarni sendir frá sér alfaögn.
Anger-myndavél
Algeng gammamyndavél í læknisfræðilegri myndgreiningu; notar tindrara og ljósmargfaldara til að mynda geislun frá geislavirku lyfi.
sætistala
Fjöldi róteinda í kjarna; táknuð með Z.
becquerel
SI-eining fyrir virkni geislavirkra efna; 1 Bq jafngildir einni kjarnabreytingu á sekúndu.
betasundrun
Tegund geislavirkra sundrunar þar sem atómkjarni sendir frá sér betaögn.
kolefnis-14 aldursgreining
Aldursgreining lífrænna efna sem byggist á hlutfalli geislavirku samsætunnar 14C.
keðjuverkun
Sjálfbær atburðarás þar sem ein kjarnaklofnun losar nifteindir sem geta valdið fleiri kjarnaklofnum.
markmassi
Lágmarksmagn kljúfanlegs efnis sem þarf til að viðhalda sjálfbærri kjarnaklofnun.
hrörnunarstuðull
Stærð sem er í öfugu hlutfalli við helmingunartíma og kemur fyrir í jöfnunni fyrir fjölda ósundraðra kjarna sem fall af tíma.
orkustigamynd
Skýringarmynd sem sýnir orkustig rafeinda í atómi.
örvunarástand
Ástand atóms þar sem rafeind er á hærra orkustigi en í grunnástandi.
Fraunhofer-línur
Dökkar línur í gleypirófi sólarljóss sem sýna bylgjulengdir ljóss sem gas hefur gleypt.
gammasundrun
Tegund geislavirkra sundrunar þar sem atómkjarni sendir frá sér gammageisla.
Geiger-rör
Algengur geislunarnemi sem gefur oft frá sér hljóðmerki þegar hann nemur jónandi geislun.
grunnástand
Lægsta orkuástand atóms; í vetnisatómi samsvarar það n = 1.
helmingunartími
Tími sem það tekur helming geislavirkra kjarna í sýni að sundrast.
óvissulögmál Heisenbergs
Grundvallartakmörkun á því hve nákvæmlega má samtímis þekkja pör stærða, svo sem staðsetningu og skriðþunga.
vetnislíkt atóm
Atóm eða jón sem hefur aðeins eina rafeind.
samsæta
Kjarnar með sömu sætistölu Z en mismunandi nifteindafjölda N.
vökvadropalíkan
Líkan af atómkjarna þar sem kjarnaeindir í kjarna hegða sér að sumu leyti eins og agnir í vökvadropa.
massatala
Heildarfjöldi kjarnaeinda í kjarna; táknuð með A.
kjarnaklofnun
Kjarnahvarf þar sem stór kjarni klofnar í minni kjarna.
kjarnasamruni
Kjarnahvarf þar sem tveir léttari kjarnar sameinast og mynda stærri kjarna.
kjarnaeindir
Eindir inni í kjarna, einkum róteindir og nifteindir.
plánetulíkan atómsins
Atómlíkan þar sem rafeindir ganga um kjarna á brautum líkt og plánetur um sól.
róteinda-róteinda hringrás
Röð samrunahvarfa í sólinni þar sem vetniskjarnar sameinast og mynda helíum; heildarhvarfið má rita 2e− + 41H → 4He + 2νₑ + 6γ.
rad
Eining fyrir gleypinn skammt; 1 rad = 0,01 J/kg.
geislavirkur
Lýsing á efni eða hlut sem sendir frá sér kjarnageislun vegna óstöðugra kjarna.
aldursgreining með geislavirkum efnum
Aldursgreiningaraðferð sem notar geislavirka sundrun og magn tiltekinnar geislavirkrar samsætu í sýni.
geislavirk sundrun
Ferli þar sem óstöðugur atómkjarni breytist og sendir frá sér jónandi eindir eða geislun.
geislavirkni
Útgeislun frá óstöðugum kjörnum; einnig notað um eiginleika efna sem senda frá sér slíka geislun.
geislavirkt lyf
Efnasamband með geislavirkri kjarntegund sem er notað við læknisfræðilega myndgreiningu eða meðferð.
hlutfallsleg líffræðileg virkni (RBE)
Tala sem lýsir hlutfallslegu líffræðilegu tjóni af tiltekinni tegund jónandi geislunar.
rem (röntgenjafngildi manns)
Eining fyrir jafngildisskammt sem tekur mið af líffræðilegum áhrifum geislunar; rem = rad RBE.
Rutherford-dreifing
Dreifing alfaagna frá atómkjörnum, eins og í gullþynnutilraun Rutherfords.
Rydberg-fasti
Eðlisfasti tengdur litrófslínum vetnis; R = 1,097 107 m−1.
tindrari
Efni eða nemi sem gefur frá sér ljós þegar jónandi geislun víxlverkar við það.
sterki kjarnakrafturinn
Aðdráttarkraftur milli kjarnaeinda sem heldur kjarna saman.
merkt
Sagt um efnasamband sem hefur geislavirka kjarntegund tengda við sig.
meðferðarhlutfall
Hlutfall sem lýsir hve vel geislameðferð skaðar óeðlilegar frumur miðað við heilbrigðar frumur.
kjarnabreyting
Ferli þar sem samsetning atómkjarna breytist.