18.3 Pro forma reikningsskil

18.3 Pro forma reikningsskil

Markmið kaflans

Að þessum hluta loknum getur þú:

• Skilgreint pro forma í samhengi fjárhagsspár.
• Lýst þeim þáttum sem hafa áhrif á lengd fjárhagsspár.
• Útskýrt áhættu sem tengist fjárhagsspá.

Að lokinni söluspá þarf að ákveða tilgang, lengd og tímaskiptingu heildarspárinnar og meta þá áhættu sem fylgir notkun hennar. Hér er fjallað um hvers vegna spár eru gerðar, hversu langt þær ná yfirleitt, hvaða breytur skipta mestu og hvernig lóðrétt greining nýtist við að tengja breyturnar við reikningsskilin.

Tilgangur spár

Í fjármálastjórnun eru pro forma reikningsskil fyrst og fremst notuð til að stýra sjóðstreymi og meta hvort framtíðarsöluvöxtur skapi virði. Vöxtur er ekki sjálfkrafa hagkvæmur: meiri sala sem lækkar hreinan hagnað eða skilar ekki handbæru fé þegar greiðslur falla til getur jafnvel ógnað rekstrinum. Spáin þarf því að meta bæði arðsemi og tímasetningu sjóðstreymis. Með spáðum reikningsskilum geta stjórnendur greint væntanlegan fjárskort með fyrirvara og brugðist við með breytingum á innheimtu- eða greiðslustefnu eða með viðeigandi fjármögnun.

Lengd spár

Spátímabilið ræðst af þörfum notandans. Algengt er að gera eins árs spá, sundurliðaða eftir mánuðum, í tengslum við formlegt fjárhagsáætlunarferli undir lok almanaks- eða reikningsárs. Að því loknu er rúllandi fjárhagsspá uppfærð mánaðarlega eftir því sem tíminn líður, nýjar upplýsingar berast og aðstæður breytast.

Spá sem á að styðja fjárhagsáætlanagerð er yfirleitt mánaðarskipt en ekki ein heildartala fyrir næstu 12 mánuði. Mánaðarleg sundurliðun sýnir tímasetningu sjóðsinnstreymis og sjóðsútstreymis, leiðir í ljós mögulegan skort á handbæru fé og gefur stjórnendum færi á að undirbúa fjármögnunarþörf.

Spár ná einnig oft yfir nokkur ár. Eftir því sem horft er lengra en 12 mánuði fram minnkar þó nákvæmnin og því eru langtímaspár gjarnan settar fram eftir ársfjórðungum eða árum. Slíkar spár eru fyrst og fremst stefnumótandi og miðla framtíðaráformum fyrirtækisins fremur en að styðja nákvæma sjóðstreymisstýringu eða daglega ákvörðunartöku.

Reikningsskil í lóðréttri greiningu

Lóðrétt greining notar söguleg reikningsskil sem upphafspunkt framtíðarspár. Rekstrarreikningurinn sýnir tengsl sölu og kostnaðar en efnahagsreikningurinn tengsl einstakra liða við heildareignir. Þessi sögulegu hlutföll veita nytsamlega, en ekki sjálfkrafa rétta, grunnlínu.

Val á breytum til notkunar

Gróf fyrsta útgáfa heildarspár getur byggst á því að yfirfæra söguleg hlutföll lóðréttu greiningarinnar á alla reikningsliði. Áður þarf þó að flokka kostnað eftir hegðun. Breytilegur kostnaður, til dæmis beinn launakostnaður og beinn efniskostnaður, breytist að jafnaði í hlutfalli við framleiðslu eða sölu. Fastur kostnaður, svo sem húsaleiga og laun stjórnenda, helst hins vegar óbreyttur innan viðeigandi marka. Miklar breytingar á umfangi geta breytt föstum kostnaði, en venjulegar mánaðarsveiflur gera það yfirleitt ekki.

Í rekstrarreikningi í lóðréttri greiningu má því nota hlutfall af sölu til að spá breytilegum liðum á borð við kostnaðarverð seldra vara. Sama aðferð hentar síður fyrir fastan kostnað, enda fylgir hann ekki sölunni. Spá um fasta liði ætti fremur að byggjast á sögulegum fjárhæðum og þekktum breytingum.

Mat á mögulegum breytingum á breytum

Söguleg reikningsskil í lóðréttri greiningu gefa aðeins fyrstu drög að spá, ekki lokaútgáfu. Fortíðin lýsir framtíðinni aldrei fullkomlega og fjárhagsleg þróun er ekki alltaf línuleg. Eftir að grunnlínan hefur verið sett þarf því að meta aðrar upplýsingar og leiðrétta spána í samræmi við þær.

Áhrifavaldar eru ólíkir milli fyrirtækja. Vönduð spá krefst rannsókna og gagna um markað, efnahagsaðstæður, samkeppni og aðra þætti sem geta breytt framtíðarsölu, kostnaði eða fjárhagsstöðu. Eftirfarandi atriði eru dæmi um slíka þætti hjá Clear Lake Sporting Goods en listinn er ekki tæmandi.

• Fyrirtækið var með gamla vörulínu sem var lögð niður í byrjun október og stuðlaði að 2% lækkun á mánaðarlegri sölu sem mun líklega halda áfram inn á nýja árið þar til ný vörulína fer að berast í verslanir.
• Fyrirtækið mun bæta nýju vörumerki við úrval sitt af veiðivörum í mars. Framleiðandinn hyggst hefja auglýsingar í lok febrúar. Stjórnendur gera ráð fyrir að þetta auki mánaðarlega sölu Clear Lake um $500 í mars, $1,000 í apríl, $1,400 í maí og $2,000 á mánuði í júní, júlí og ágúst.
• Fyrirtækið hefur nýlokið við að uppfæra launapakka starfsmanna. Hann tekur gildi í janúar á nýja árinu og mun leiða til 4% heildarhækkunar á launakostnaði.
• Leigusali gaf til kynna að húsaleiga hækki um $50 á mánuði frá og með 1. júlí.
• Sumir fastafjármunir verða að fullu afskrifaðir fyrir lok mars. Afskriftargjöld lækka því um $25 á mánuði frá og með apríl.
• Orðrómur er um nýjar reglur sem munu hafa áhrif á kostnað við innflutning sumra veiðivara sem er erfiðara að útvega. Stjórnendur eru ekki alveg vissir um full áhrif nýju reglnanna á þessu stigi, en gera ráð fyrir að þær gætu hækkað kostnaðarverð seldra vara fyrir viðkomandi vörulínu þegar reglurnar taka gildi á síðasta ársfjórðungi. Besta mat þeirra er að þau gætu hækkað heildarkostnaðarverð seldra vara um allt að 2%.

Síðar í kaflanum verða þessar upplýsingar sameinaðar í heildarspá Clear Lake.