1111 Lausnir og kvoður
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- málmblanda
- föst blanda málmfrumefnis og eins eða fleiri annarra frumefna
- tvísækinn
- lýsir sameind sem hefur bæði vatnsfælinn (óskautaðan) hluta og vatnssækinn (skautaðan) hluta
- suðumarkshækkun
- hækkun á suðumarki vökva þegar leystu efni er bætt við
- suðumarkshækkunarfasti
- hlutfallsfasti í jöfnunni sem tengir suðumarkshækkun við mólalstyrk leysta efnisins; einnig kallaður ebullíóskópískur fasti
- fjöldaháður eiginleiki
- eiginleiki lausnar sem ræðst eingöngu af styrk leystra einda en ekki gerð þeirra
- kvoða
- einnig kvoðudreifing; blanda þar sem tiltölulega stórum föstum ögnum eða vökvadropum er dreift jafnt um gas, vökva eða fast efni
- frumukrepping
- ferli þar sem líffræðilegar frumur skreppa saman vegna vatnstaps við osmósu
- dreififasi
- efnið sem er til staðar sem tiltölulega stórar agnir eða dropar í kvoðu
- dreifimiðill
- fast efni, vökvi eða gas sem kvoðuögnum er dreift í
- sundrun
- eðlisferli við leysingu jónaefnis þar sem jónir efnisins verða leysihjúpaðar og dreifast jafnt um lausnina
- rafvaki
- efni sem myndar jónir þegar það leysist upp í vatni
- fleytiefni
- tvísækið efni sem stöðgar dropa í sumum fleytum
- fleyti
- kvoða sem myndast úr óblandanlegum vökvum
- frostmarkslækkun
- lækkun á frostmarki vökva þegar leystu efni er bætt við
- frostmarkslækkunarfasti
- hlutfallsfasti í jöfnunni sem tengir frostmarkslækkun við mólalstyrk leysta efnisins; einnig kallaður krýóskópískur fasti
- hlaup
- kvoðudreifing vökva í föstu efni
- blóðlýsa
- rof rauðra blóðkorna vegna uppsöfnunar umframvatns við osmósu
- lögmál Henrys
- lögmál sem lýsir hlutfallssambandi milli styrks uppleysts gass í lausn og hlutþrýstings gassins sem er í snertingu við lausnina
- yfirþrýstinn
- með meiri osmósuþrýsting
- undirþrýstinn
- með minni osmósuþrýsting
- kjörlausn
- lausn sem myndast án nettóorkubreytingar
- óblandanlegur
- hefur óverulega gagnkvæma leysni; er yfirleitt notað um vökva
- jónapar
- leysihjúpað anjón-/katjónapar sem haldið er saman af miðlungsterku rafstöðuaðdráttarafli
- jóna-tvískautskraftur
- rafstöðuaðdráttarkraftur milli jónar og skautaðrar sameindar
- jafnþrýstinn
- með sama osmósuþrýsting
- blandanlegur
- leysist gagnkvæmt í öllum hlutföllum; er yfirleitt notað um vökva
- mólalstyrkur (m)
- styrkeining sem skilgreinist sem hlutfall mólfjölda leysta efnisins og massa leysisins í kílógrömmum
- órafvaki
- efni sem myndar ekki jónir þegar það leysist upp í vatni
- osmósa
- flæði leysissameinda gegnum hálfgegndræpa himnu
- osmósuþrýstingur (Π)
- mótþrýstingur sem þarf til að koma í veg fyrir heildarflutning leysissameinda gegnum hálfgegndræpa himnu
- að hluta til blandanlegur
- hefur miðlungs gagnkvæma leysni; er yfirleitt notað um vökva
- lögmál Raoults
- lögmál sem segir að hlutþrýstingur efnisþáttar í kjörlausn sé jafn gufuþrýstingi hreina efnisins margfölduðum með mólbroti þess í lausninni
- mettaður
- með styrk sem jafngildir leysni; inniheldur hámarksstyrk leysts efnis sem mögulegur er við tiltekið hitastig og þrýsting
- hálfgegndræp himna
- himna sem hleypir aðeins ákveðnum jónum eða sameindum í gegnum sig
- leysni
- mælikvarði á hve mikið leyst efni getur leyst upp í tilteknu magni leysis við tiltekið hitastig og þrýsting
- leysihjúpun
- ferli þar sem aðdráttarkraftar myndast milli einda leysta efnisins og sameinda leysisins í lausn
- sjálfkrafa ferli
- eðlis- eða efnabreyting sem á sér stað án stöðugrar orkuviðbótar frá utanaðkomandi orkugjafa
- sterkur rafvaki
- efni sem sundrast eða jónast að fullu við leysingu í vatni
- ofmettaður
- með styrk sem er meiri en leysni; ástand sem er ekki í jafnvægi
- sviflausn
- misleit blanda þar sem tiltölulega stórar agnir dreifast tímabundið en setjast til botns þegar frá líður
- Tyndall-áhrif
- dreifing sýnilegs ljóss í kvoðudreifingu
- ómettaður
- með styrk sem er minni en leysni
- van't Hoff-stuðull (i)
- hlutfall mólfjölda einda í lausn og mólfjölda formúlueininga sem leystar eru upp í lausninni
- veikur rafvaki
- efni sem jónast aðeins að hluta þegar það leysist upp í vatni