66 Rafeindaskipan og lotubundnir eiginleikar frumefna

Inngangur

Myndin sýnir Krabbaþokuna. — **Mynd 6.1.** Krabbaþokan samanstendur af leifum sprengistjörnu (sprengingar stjörnu). Hubble-geimsjónauki NASA tók þessa samsettu mynd. Mælingar á bylgjulengdum ljóssins sem þokan gefur frá sér gerðu stjörnufræðingum kleift að greina frumefnin í henni og ákvarða að hún inniheldur tilteknar jónir, þar á meðal S⁺ (grænir þræðir) og O²⁺ (rauðir þræðir). (heimild: breytt verk eftir NASA og ESA)

Yfirlit kaflans

6.1 Rafsegulorka
6.2 Bohr-líkanið
6.3 Þróun skammtafræðinnar
6.4 Rafeindabygging atóma (rafeindaskipan)
6.5 Lotubundnar breytingar á eiginleikum frumefna

Inngangur

Árið 1054 skráðu kínverskir stjörnufræðingar birtingu „gestastjörnu“ á himninum. Hún var sýnileg jafnvel um hábjartan dag en hvarf síðan smám saman á næstu tveimur árum. Þessi skyndilega birting stafaði af sprengistjörnu sem var mun bjartari en upprunalega stjarnan. Þótt þessi sprengistjarna hafi sést fyrir tæpu árþúsundi heldur Krabbaþokan (mynd 6.1), sem eftir stendur, áfram að gefa frá sér orku. Hún gefur ekki aðeins frá sér sýnilegt ljós heldur einnig innrautt ljós, röntgengeisla og aðrar gerðir rafsegulgeislunar. Þokan gefur bæði frá sér samfelld litróf (bláhvíta bjarmann) og útgeislunarlitróf atóma (lituðu þræðina). Í þessum kafla fjöllum við um ljós og aðrar gerðir rafsegulgeislunar og hvernig þær tengjast rafeindabyggingu atóma. Við sjáum einnig hvernig nota má þessa geislun til að greina frumefni, jafnvel í þúsunda ljósára fjarlægð.