8.2 Myndræn framsetning gagna – Stærðfræði í daglegu lífi (IS) | Námsgögn
88 Tölfræði
8.2 Myndræn framsetning gagna
8.2 Myndræn framsetning gagna
Mynd 8.4. Myndræn framsetning getur auðveldað fólki að átta sig fljótt á mikilvægum eiginleikum gagnasafns. (mynd: „Group of diverse people having a business meeting“ eftir Rawpixel Ltd/Flickr, CC BY 2.0)
Námsmarkmið
Eftir að hafa lokið þessum hluta átt þú að geta:
búið til viðeigandi myndræna framsetningu gagna,
túlkað myndræna framsetningu gagna,
greint villandi atriði í myndrænni framsetningu gagna.
Að draga hrágögn saman er fyrsta skrefið þegar miðla á niðurstöðum rannsóknar eða tilraunar til breiðs hóps. Jafnvel skipulögð gögn geta þó verið torlesin; í stórri tíðnitöflu getur til dæmis verið erfitt að bera fyrstu röðina saman við þá síðustu. Eins og máltækið segir segir mynd meira en þúsund orð — eða í þessu tilviki margar samantektarstærðir. Rétt eins og aðferðir við skipulag gagna ráðast af gagnategundinni eru ólíkar aðferðir notaðar við myndræna framsetningu. Byrjum á flokkuðum gögnum.
Myndræn framsetning flokkaðra gagna
Þegar flokkuð gögn eru sýnd myndrænt viljum við geta séð fljótt hve stór hluti eininganna tilheyrir hverjum flokki. Við gerð tíðnidreifingar í síðasta hluta töldum við einingarnar í hverjum flokki og skráðum tíðni hans. Tíðni hentar vel til að skipuleggja og draga saman gögn, enda er auðvelt að reikna hana og hún er alltaf heiltala. Hún getur þó verið torskilin þeim sem sjá gögnin í fyrsta sinn.
Tökum einfalt dæmi. Gerum ráð fyrir að fólk hafi verið spurt um uppáhaldslit og niðurstöðurnar birtar sem tíðnidreifing. Jerry skoðar töfluna og sér að tólf manns völdu grænan. Hann getur þó ekki metið hvort það sé mikill fjöldi nema hann viti heildarfjölda svarenda. Tólf er umtalsverður fjöldi ef aðeins 25 manns svöruðu en hverfandi hlutfall ef svörin voru þúsund. Þess vegna eru flokkuð gögn oft dregin saman með hlutföllum fremur en tíðni. Hlutfall gagna í tilteknum flokki fæst með því að deila tíðni flokksins með heildarfjölda eininga.
Hlutföll má setja fram sem brot, tugabrot eða prósentur.
Dæmi 8.5
Hlutföll fundin
Rifjaðu upp dæmi 8.2 þar sem kennari skráði svör við fyrstu spurningu fjölvalsprófs með fimm svarmöguleikum, A, B, C, D og E. Hrágögnin voru eftirfarandi:
Skref 1: Til að reikna hlutfall þurfum við tíðnina, sem er í töflunni, og heildarfjölda eininga í gögnunum. Hann fæst með því að leggja saman tíðni allra flokka: .
Skref 2: Hlutföllin fást með því að deila tíðninni með heildarfjöldanum. Fyrir fyrsta flokkinn, A, er hlutfallið 14/28 = 1/2 = 0,5 = 50%. Hin hlutföllin eru reiknuð á sama hátt og skráð í töfluna:
Svar við fyrstu spurningu
Tíðni
Hlutfall
A
14
1 4 2 8 = 5 0 % = 50 %
B
4
4 2 8 = 1 4 . 3 % = 14.3 %
C
6
6 2 8 = 2 1 . 4 % = 21.4 %
D
0
0 2 8 = 0 % = 0 %
E
4
4 2 8 = 1 4 . 3 % = 14.3 %
Skref 3: Athugaðu niðurstöðuna. Summa hlutfallanna á að vera 1 þegar notuð eru brot eða tugabrot en 100% þegar notaðar eru prósentur. Hér er 5 0 % + 1 4 . 3 % + 2 1 . 4 % + 0 % + 1 4 . 3 % = 1 0 0 % . 50% + 14,3% + 21,4% + 0% + 14,3% = 100%.
Nú þegar við getum reiknað hlutföll skulum við skoða myndræna framsetningu. Tvær meginleiðir eru notaðar fyrir flokkuð gögn: stöplarit og skífurit. Báðar byggjast á sömu hugmynd: Þegar hlutföll eru sýnd sem flatarmál er auðvelt að bera þau saman. Byrjum á stöplaritum.
Stöplarit
Stöplarit er myndræn framsetning flokkaðra gagna úr röð rétthyrninga sem liggja hlið við hlið án þess að snertast. Hver rétthyrningur samsvarar einum flokki og allir eru jafnbreiðir. Hæð hvers rétthyrnings sýnir annaðhvort fjölda eininga í flokknum eða hlutfall þeirra af heildinni.
Skref 1: Teiknaðu ása þannig að upphafspunkturinn, þar sem ásarnir mætast, sé neðst til vinstri:
Mynd 8.5. Mynd 8.5
Skref 2: Settu flokkana með jöfnu millibili eftir lárétta ásnum. Röðin skiptir yfirleitt ekki máli en ef flokkarnir hafa eðlilega röð, eins og svörin A til E hér, er best að halda henni. Merktu einnig lárétta ásinn:
Mynd 8.6. Mynd 8.6
Skref 3: Nú þarf að ákveða hvort hæð rétthyrninganna sýni tíðni eða hlutföll. Prófum hvort tveggja og byrjum á tíðni. Tíðnin er frá 0 til 14 og ræður því kvarða lóðrétta ássins. Merking við hverja heiltölu frá 0 til 14 yrði of þétt og því merkjum við frekar margfeldi af 3 eða 5:
Mynd 8.7. Mynd 8.7
Skref 4: Teiknaðu fyrsta rétthyrninginn. Tíðni A er 14. Finndu 14 á lóðrétta ásnum og settu merki í þeirri hæð fyrir ofan A:
Mynd 8.8. Mynd 8.8
Skref 5: Dragðu lóðréttar línur niður frá endum merkisins og myndaðu rétthyrning:
Mynd 8.9. Mynd 8.9
Skref 6: Teiknaðu hina rétthyrningana. Gættu þess að stöplarnir séu jafnbreiðir og snertist ekki. Þar sem tíðni D er núll er enginn rétthyrningur fyrir þann flokk, en bil er skilið eftir svo lesandinn sjái flokkinn með tíðnina núll. Niðurstaðan er:
Mynd 8.10. Mynd 8.10
Skref 7: Þar með er tíðniritinu lokið. Notum nú hlutföll í stað tíðni. Merktu lóðrétta ásinn með jafnbilsettum tölum yfir allt prósentubilið í töflunni, frá 0% til 50%. Skipta má bilinu í fimm jafna hluta, 10% hvern, og merkja ásinn þannig:
Mynd 8.11. Mynd 8.11
Skref 8: Fylltu inn rétthyrningana eins og áður. Hæð A er 50%, B nær 14,3%, C nær 21,4%, enginn rétthyrningur er fyrir D þar sem hlutfallið er 0%, og E nær einnig 14,3%:
Mynd 8.12. Mynd 8.12
Skref 9: Rétthyrningarnir eru nánast eins á báðum stöplaritunum. Það er engin tilviljun. Stöplarit byggð á hlutföllum og tíðni líta alltaf eins út og því skiptir valið litlu. Skoðum stöplana fyrir B og C. Tíðnin er 4 og 6 og 6 er 50% stærra en 4, þar sem 6 = 1,5 4. Stöpull C verður því 50% hærri en stöpull B. Sama sést með hlutföllunum: 21,4% = 1,5 14,3%, svo C verður 50% hærri en B. Sama samband gildir um hina stöplana.
Mynd 8.13. Mynd 8.13
Í reynd eru flest myndrit nú gerð í tölvu. Nota má Google Sheets, sem er ókeypis og aðgengilegt í vafra.
Nú þegar við höfum skoðað gerð stöplarita skulum við æfa okkur í að lesa þau.
Dæmi 8.7
Stöplarit lesin
Stöplaritið sýnir gögn um bíla af árgerð 2020 sem voru fáanlegir í Bandaríkjunum. Greindu ritið og svaraðu spurningunum.
Mynd 8.14. (gagnaheimild: consumerreports.org/cars)
Hve stórt hlutfall bílanna voru sportbílar?
Hve stórt hlutfall bílanna voru fólksbílar?
Hvaða bílategundir voru hver um sig innan við 5% af fáanlegum gerðum?
Lausn
Stöpull sportbíla nær 10% og því er hlutfall gerða sem teljast sportbílar 10%.
Stöpull fólksbíla nær yfir 30% en ekki alveg 35%. Hlutfallið virðist vera á bilinu 33% til 34%.
Við leitum að stöplum sem ná ekki 5%-línunni. Það eru hlaðbakar og langbakar.
Skífurit
Skífurit er hringur sem skipt er í geira, einn fyrir hvern flokk. Hlutfall flatarmáls hringsins sem hver geiri tekur samsvarar hlutfalli gagna í flokknum. Erfitt er að gera skífurit án tækni því mæla þarf horn nákvæmlega og teikna fullkominn hring, verk sem tölvur leysa betur.
Skífurit eru stundum skreytt með merkingum inni í geirunum, til dæmis heitum flokka, tíðni eða hlutfalli, eða skýringarlykli sem tengir liti við flokka. Þú ræður hvaða atriði eru notuð í eigin skífuriti. Eina skilyrðið er að unnt sé að tengja geirana við flokkana með merkingum eða skýringarlykli.
Dæmi 8.8
Skífurit búið til
Notaðu eftirfarandi gögn til að búa til skífurit.
Gerð
Prósenta
Gerð
Prósenta
Jepplingur
43.6%
Fjölnotabíll
5.5%
Fólksbíll
33.6%
Hlaðbakur
3.6%
Sportbíll
10.0%
Langbakur
3.6%
Lausn
Færðu fyrst töfluna inn í nýtt blað í Google Sheets. Veldu síðan alla töfluna, þar á meðal fyrirsagnarröðina, með því að smella og draga. Smelltu á valmyndina „Setja inn“ og veldu „Myndrit“. Niðurstaðan kann sjálfkrafa að vera skífurit; annars má velja skífurit úr fellivalmyndinni „Gerð myndrits“ í myndritsritlinum.
Mynd 8.15. (gagnaheimild: consumerreports.org/cars)
Nota má skýringu til að auðkenna flokkana og merkja geirana með viðeigandi prósentum.
Myndræn framsetning megindlegra gagna
Nokkrar góðar leiðir eru til að sýna megindleg gögn. Hér fjöllum við um tvær: laufrit og stuðlarit.
Laufrit
Laufrit er framsetning sem liggur milli lista yfir öll hrágögn og myndrits. Vinstra megin eru stofnar og hægra megin samsvarandi lauf, aðskilin með línu. Stofn hvers gildis inniheldur alla tölustafi þess nema þann síðasta, en laufið er síðasti tölustafurinn. Eitt lauf er fyrir hvert gagnagildi, svo lauf geta endurtekið sig, og jafnt bil á að vera milli laufa allra stofna. Laufrit eru í raun sérstök leið til að skrá öll hrágögn og henta því ekki stórum gagnasöfnum.
Erfitt getur verið að skilja laufrit án dæmis og því skoðum við fyrst hvernig það er lesið.
Dæmi 8.9
Laufrit lesið
Safnari skiptikorta skráir söluverð tiltekins korts í dollurum á netuppboði og setur niðurstöðurnar fram í laufriti:
0
5 8 9
1
0 0 0 3 4 4 5 5 5 5 6 9 9
2
0 0 0 0 5 5 9 9
3
0 0 0 5 5
4
0 0 5
5
6
0
Svaraðu eftirfarandi spurningum um gögnin:
Hve mörg verð eru sýnd?
Hver eru verð fimm dýrustu kortanna og fimm ódýrustu?
Hvert er gagnasafnið í heild?
Lausn
Hvert lauf, tölurnar hægra megin við strikið, táknar eitt gagnagildi. Í fyrstu röðinni, sem er 0 | 5 8 9, eru þrjú gildi, eitt fyrir hvert lauf: 5, 8 og 9. Næsta röð hefur 13 lauf, síðan koma 8, 5, 3, 0 og 1. Samtals eru það gagnapunktar eða verð.
Dýrasta kortið er skráð síðast. Stofninn er 6 og laufið 0 og því er verðið 60 dollarar. Engin lauf fylgja stofninum 5 og því seldust engin kort á 50–59 dollara. Næstdýrustu kortin eru við stofninn 4: 45, 40 og 40 dollarar. Endurtekin lauf merkja endurtekin gildi. Þar með eru fjögur dýrustu kortin fundin. Fimmta dýrasta kortið er við næsta stofn; stærsta laufið við stofn 3 er 5 og verðið því 35 dollarar. Við lægsta stofninn, 0, eru laufin 5, 8 og 9 og þrjú ódýrustu kortin kostuðu því 5, 8 og 9 dollara. Upphafsnúll stofnsins er ekki skráð í tugasæti. Tvö næstu ódýrustu kortin eru tvö minnstu lauf næsta stofns: 10 og 10 dollarar.
Laufrit gefa mynd af lögun gagnanna. Dreifast gögnin jafnt yfir stofnana eða eru sumir stofnar með fleiri lauf en aðrir? Eru stofnarnir með flest lauf við lægri gildin, hærri gildin eða í miðjunni? Þetta eru spurningar um dreifingu gagnanna, það er hvernig þau dreifast yfir mögulegt gildabil.
Dreifing getur meðal annars verið jöfn, þegar gögn dreifast jafnt yfir gildabilið; samhverf, þegar gögn safnast í miðju og þynnast eins í báðar áttir; skekkt til vinstri, þegar gögn safnast við hærri gildin og þynnast í átt að þeim lægri; eða skekkt til hægri, þegar gögn safnast við lægri gildin og þynnast í átt að þeim hærri. Sjá myndirnar hér á eftir.
Í laufriti fyrra dæmis safnast gögnin við lægri gildin og þynnast í átt að þeim hærri; gagnasafnið er því skekkt til hægri. Vitneskja um dreifingu gagnasafns gefur gagnlegar upplýsingar um eiginleikann sem gögnin mæla.
Nú þegar við kunnum betur að lesa laufrit getum við búið til okkar eigið.
Dæmi 8.10
Laufrit búið til
Skordýrafræðingur sem rannsakaði krybbur skráði hve oft einstakar krybbur af mismunandi tegundum og kynjum tístu á einni mínútu. Hrágögnin eru:
89
97
82
102
84
99
93
103
120
91
115
105
89
109
107
89
104
82
106
92
101
109
116
103
100
91
85
104
104
106
Búðu til laufrit sem sýnir niðurstöðurnar.
Lausn
Skref 1: Áður en ritið er búið til þarf að raða gögnunum frá minnsta til stærsta:
82
82
84
85
89
89
89
91
91
92
93
97
99
100
101
102
103
103
104
104
104
105
106
106
107
109
109
115
116
120
Skref 2: Finndu stofnana með því að fjarlægja síðasta tölustaf hverrar tölu. Þá standa eftir stofnarnir 8, 9, 10, 11 og 12. Raðaðu þeim lóðrétt og settu strik milli þeirra og laufanna:
8
9
10
11
12
Skref 3: Skráðu laufin hægra megin við strikið, það er aðeins síðasta tölustaf hvers gagnagildis sem var fjarlægður við myndun stofnsins. Skráðu þau í stærðarröð og stilltu þeim upp í jafnar lóðréttar raðir:
8
2 2 4 5 9 9 9
9
1 1 2 3 7 9
10
0 1 3 3 4 4 4 5 6 6 7 9 9
11
5 6
12
0
Laufrit eru ekki alltaf gagnleg. Ef öll gildi eru til dæmis frá 20 til 29 verður aðeins einn stofn, sem segir lítið. Aðferðir á borð við skiptingu stofna geta leyst þann vanda en verða ekki teknar fyrir hér. Á hinn bóginn geta gögnin verið svo dreifð að aðeins eitt lauf fylgi hverjum stofni. Stundum má þá námunda gildin að tugum, hundruðum eða öðru sæti og nota síðasta varðveitta tölustafinn sem lauf. Ef gagnagildin skipta tugum eða hundruðum verður laufrit loks of umfangsmikið. Sem betur fer eru aðrar leiðir til.
Stuðlarit
Stuðlarit má nota fyrir hvaða safn megindlegra gagna sem er, óháð stærð eða dreifingu. Ólíkt stöplariti flokkaðra gagna er lárétti ásinn merktur tölum, ekki tölubilum, og stöplarnir snertast. Hæð þeirra sýnir tíðni hvers bils. Ekki er hægt að endurgera upprunalega gagnasafnið úr stuðlariti eins og úr laufriti, en auðvelt er að gera stuðlarit með tækni og þau sýna dreifingu gagna vel. Fyrst gerum við eitt án tækni til að skilja virkni þeirra.
Dæmi 8.11
Stuðlarit búið til
Í dæmi 8.10 bjuggum við til laufrit fyrir fjölda tísta krybba á einni mínútu. Hrágögnin voru:
89
97
82
102
84
99
115
105
89
109
107
89
101
109
116
103
100
91
93
103
120
91
85
104
104
82
106
92
104
106
Búðu til stuðlarit sem sýnir niðurstöðurnar.
Lausn
Skref 1: Settu gögnin í bil. Stuðlarit byggjast á bilskiptri tíðnidreifingu og því búum við hana fyrst til. Laufritið frá því áður flýtir verkinu:
8
2 2 4 5 9 9 9
9
1 1 2 3 7 9
10
0 1 2 3 3 4 4 4 5 6 6 7 9 9
11
5 6
12
0
Með bilbreidd 10 má finna tíðnina með því að telja lauf hvers samsvarandi stofns:
Bil
Tíðni
80-89
7
90-99
6
100-109
14
110-119
2
120-129
1
Athugaðu að við gerð bilskiptrar tíðnidreifingar í síðasta hluta mátti setja stærsta gildi á bilamörkum í neðra bilið. Það er ekki ráðlagt í stuðlariti og því stendur gildið 120 eitt í bilinu 120–129.
Skref 2: Teiknaðu ásana. Merktu lárétta ásinn frá neðri mörkum fyrsta bils, 80, að efri mörkum síðasta bils, 120, og merktu önnur bilamörk með jöfnu millibili. Lóðrétti ásinn byrjar í núlli og nær að minnsta kosti upp í hæstu tíðni, 14 hér. Merkingar skulu vera jafnbilsettar og mismunur þeirra jafn. Teljum í þriggja eininga skrefum:
Skref 3: Teiknaðu stöplana. Stöplar stuðlarits snertast og hæð þeirra ræðst af tíðni. Fyrsti stöpullinn nær því frá 80 til 90 á lárétta ásnum og hefur hæðina 7:
Fyllum nú inn hina stöplana:
Skref 4: Berum stuðlaritið saman við laufritið frá því áður:
Laufin á snúnu laufriti samsvara stöplum stuðlaritsins. Líta má á laufrit sem stuðlarit á hlið, en stuðlarit hafa þó fleiri not.
Nú þegar tengsl laufrita og stuðlarita eru ljós getum við skoðað hvernig stuðlarit eru gerð í Google Sheets.
Notum Google Sheets til að búa til stuðlarit fyrir stórt gagnasafn.
Dæmi 8.12
Stuðlarit búið til í Google Sheets
Gögnin í „AvgSAT“ innihalda meðaleinkunn SAT-prófs nemenda við allar háskólastofnanir í Bandaríkjunum sem gögn liggja fyrir um. Búðu til stuðlarit í Google Sheets með bilbreidd 50. Er dreifingin jöfn, samhverf, skekkt til vinstri eða skekkt til hægri?
Lausn
Með aðferðinni úr myndbandinu fæst:
Mynd 8.21. (gagnaheimild: https://data.ed.gov)
Gögnin eru nokkuð samhverf en lítillega skekkt til hægri.
Stöplarit fyrir merkt gögn
Stundum eru megindleg gögn þar sem hvert gildi er merkt eftir uppruna. Í fyrra verkefni voru skólagjöld til dæmis tengd tilteknum skóla og í verkefni 8.11 var fjöldi sigra tengdur hafnaboltaliði. Ef sýna á mun milli liðanna, skólanna eða annarra merkja er notað sérstakt stöplarit fyrir merkt gögn.
Slík rit eru gerð í Google Sheets eins og venjuleg stöplarit. Eini munurinn er að lóðrétti ásinn er merktur mælieiningu megindlegu gagnanna í stað „Tíðni“.
Dæmi 8.13
Stöplarit fyrir merkt gögn búið til
Taflan sýnir verga landsframleiðslu Bandaríkjanna árin 2010–2019:
Ár
Verg landsframleiðsla (billjónir dollara)
Ár
Verg landsframleiðsla (billjónir dollara)
2010
14.992
2015
18.225
2011
15.543
2016
18.715
2012
16.197
2017
19.519
2013
16.785
2018
20.580
2014
17.527
2019
21.433
Búðu til stuðlarit sem sýnir gögnin.
Lausn
Árin eru merkin og tölurnar um verga landsframleiðslu gögnin. Þegar taflan með merkjum hefur verið færð í töflureikni skaltu velja hana alla, smella á „Setja inn“ og „Myndrit“. Ef niðurstaðan er ekki stöplarit skaltu velja „Dálkarit“ úr „Gerð myndrits“ í myndritsritlinum. Í flipanum „Sérsníða“ má meðal annars breyta heiti myndritsins.
Mynd 8.22. (gagnaheimild: https://data.worldbank.org)
Villandi gröf
Hægt er að hagræða myndrænni framsetningu gagna þannig að hún villi vísvitandi um fyrir lesanda. Tvær helstu leiðirnar eru að hagræða kvarða ásanna eða afbaka flatarmál stöpla. Skoðum dæmi.
Dæmi 8.14
Villandi gröf
Taflan sýnir lið ensku úrvalsdeildarinnar í knattspyrnu og launakostnað þeirra.
Lið
Laun (milljónir punda)
Lið
Laun (milljónir punda)
Manchester United F.C.
175.7
Newcastle United F.C.
56.9
Manchester City F.C.
136.5
Aston Villa F.C.
52.3
Chelsea F.C.
132.8
Fulham F.C.
52.1
Arsenal F.C.
130.7
Southampton F.C.
49.6
Tottenham Hotspur F.C.
129.2
Wolverhampton Wanderers F.C.
49.5
Liverpool F.C.
118.6
Brighton & Hove Albion
43.7
Crystal Palace
85.0
Burnley F.C.
35.5
Everton F.C.
82.5
West Bromwich Albion F.C.
23.8
Leicester City
73.7
Leeds United F.C.
22.5
West Ham United F.C.
69.2
Sheffield United F.C.
19.7
Hvernig mætti setja þessi gögn fram á villandi hátt?
Lausn
Skref 1: Einbeitum okkur að fimm efstu liðunum. Hér er stöplarit af launakostnaði þeirra:
Mynd 8.23. (gagnaheimild: www.spotrac.com)
Skref 2: Hér er annað stöplarit sem sýnir nákvæmlega sömu gögn:
Mynd 8.24. (gagnaheimild: www.spotrac.com)
Skref 3: Þótt sömu gögn séu notuð líta ritin mjög ólíkt út. Í síðara ritinu virðist munurinn milli Manchester United og hinna liðanna miklu meiri. Kvarðanum á lóðrétta ásnum hefur verið hagrætt: Fyrra ritið byrjar í núlli en það síðara í 120. Þetta hefur mikil áhrif á skynjun áhorfandans.
Skref 4: Til að sýna áhrifin enn skýrar skulum við setja gögnin fram með myndum í stað litaðra flata.
Mynd 8.25. (gagnaheimild: www.spotrac.com)
Ritið notar mynd af tíu punda seðli í stað stöpla. Mynd sem vísar til samhengis gagnanna er algeng í upplýsingamyndum en aðferðin er yfirleitt óheppileg því hún aflagar gögnin. Seðlarnir eru jafn háir og stöplarnir á fyrra riti en til að varðveita hlutföll þurfti einnig að breyta breidd þeirra. Þar með breytist flatarmál hvers stöpuls, það er hæð sinnum breidd. Mannsaugað metur flatarmál rétthyrninga gjarnan fremur en hæð þeirra.
Skref 5: Skoðum nú öll 20 liðin. Stuðlaritið sýnir dreifingu sem er skekkt til hægri og flest lið eru með launakostnað frá 40 til 80 milljónum punda:
Mynd 8.26. (gagnaheimild: www.spotrac.com)
Skref 6: Skoðum sömu gögn í öðru riti:
Mynd 8.27. (gagnaheimild: www.spotrac.com)
Skref 7: Þótt sömu gögn séu notuð virðist skekkjan hafa snúist við. Ritið lítur út eins og stuðlarit en er það ekki. Merkingar lárétta ássins tákna bil en ekki punkta á ásnum og því er þetta stöplarit byggt á bilskiptri tíðnidreifingu. Síðasta bilið, „yfir 80“, er villandi. Með sömu bilbreidd og hin næði það frá 80 til 120, en stærsta gildið liggur á bilinu 160 til 200. Heiðarleg merking væri „80–200“ og sýndi að breidd stöpulsins er villandi.
Prófaðu skilning þinn
Dýralæknastofa dýragarðs skráir dýrin sem hún sinnir í hverri viku. Taflan sýnir flokkun einnar viku:
Spendýr
Spendýr
Skriðdýr
Fugl
Spendýr
Froskdýr
Spendýr
Spendýr
Spendýr
Skriðdýr
Spendýr
Fugl
Spendýr
Fugl
Skriðdýr
Skriðdýr
Froskdýr
Spendýr
Fugl
Spendýr
Froskdýr
Spendýr
Spendýr
Fugl
Búðu til stöplarit úr gögnunum án tækni.
Búðu til skífurit úr gögnunum með tækni.
Starfsfólk þjónustuborðs háskóla skráir vikulega fjölda þeirra sem biðja um aðstoð. Taflan sýnir úrtak niðurstaðna:
142
153
158
156
141
143
139
158
156
146
137
153
136
127
157
148
132
139
155
167
143
168
133
157
138
156
164
130
148
136
Búðu til laufrit úr gögnunum.
Búðu til stuðlarit með bilbreidd 5.
Eftirfarandi gögn sýna inntökuhlutfall einstakra háskólasvæða Kaliforníuháskóla ásamt skólagjöldum nemenda utan ríkisins:
Háskólasvæði
Inntökuhlutfall
Kostnaður ($)
Berkeley
0.1484
43,176
Davis
0.4107
43,394
Irvine
0.2876
42,692
Los Angeles
0.1404
42,218
Merced
0.6617
42,530
Riverside
0.5057
42,819
San Diego
0.3006
43,159
Santa Barbara
0.322
43,383
Santa Cruz
0.4737
42,952
Búðu til stöplarit sem sýnir mun á inntökuhlutfalli háskólasvæðanna.
Búðu til tvö stöplarit yfir skólagjöld nemenda utan ríkisins. Annað á að gefa hlutlausa mynd af muninum en hitt ýkja hann.
Æfingar úr hluta 8.2
Taflan sýnir svör við spurningunni: „Hvaða samfélagsmiðil notar þú oftast, ef einhvern?“
Enginn
Twitter
Snapchat
Snapchat
Twitter
Facebook
Instagram
Snapchat
Twitter
Enginn
Snapchat
Instagram
Instagram
Facebook
Enginn
Instagram
Snapchat
Twitter
Snapchat
Instagram
Instagram
Twitter
Snapchat
Twitter
Facebook
Enginn
Instagram
Instagram
Twitter
Instagram
1.
Búðu til stöplarit sem sýnir svörin.
2.
Búðu til skífurit sem sýnir svörin.
Úrtak nemenda við stóran háskóla var spurt hvort þeir væru í fullu námi og byggju á stúdentagörðum (FTR), væru í fullu námi og sæktu skólann að heiman (FTC) eða væru í hlutanámi (PT). Hrágögnin eru í töflunni:
FTR
FTR
FTC
PT
FTR
PT
FTR
FTC
FTR
FTC
FTC
FTR
FTR
PT
FTC
FTC
FTC
PT
FTC
FTC
PT
FTR
FTC
PT
FTC
PT
FTR
PT
FTC
FTC
FTR
PT
3.
Búðu til stöplarit sem sýnir svörin.
4.
Búðu til skífurit sem sýnir svörin.
Nemendur í tölfræðitíma voru spurðir hve mörg önnur lönd en heimaland sitt þeir hefðu heimsótt. Taflan sýnir hrágögnin:
0
2
1
1
3
2
0
2
0
1
0
2
0
1
0
1
1
0
1
0
0
0
0
2
1
1
0
1
1
0
5.
Búðu til stöplarit sem sýnir gögnin og farðu með svörin sem flokka.
6.
Búðu til skífurit sem sýnir gögnin.
Innkaupadeild bókabúðakeðju vill tryggja rétt úrval bóka og tekur úrtak 20 bóka sem viðskiptavinir keyptu síðustu fimm daga og skráir flokkana:
Fræðibók
Ungmennabók
Ástarsaga
Matreiðsla
Ungmennabók
Ungmennabók
Spennusaga
Ungmennabók
Fræðibók
Sakamálasaga
Ástarsaga
Fræðibók
Spennusaga
Sakamálasaga
Ástarsaga
Sakamálasaga
Spennusaga
Ástarsaga
Ungmennabók
Ungmennabók
7.
Búðu til stöplarit sem sýnir gögnin.
8.
Búðu til skífurit sem sýnir gögnin.
Grunnskólabekkur tekur samræmt próf þar sem einkunnir eru frá 0 til 100. Niðurstöðurnar eru:
60
54
71
80
63
72
70
88
88
67
74
79
50
99
64
98
55
64
86
92
72
65
88
80
65
9.
Búðu til laufrit sem sýnir niðurstöðurnar.
10.
Búðu til stuðlarit með bilbreidd 10.
Taflan sýnir lokaniðurstöður bandarísku atvinnudeildar kvenna í knattspyrnu árið 2021. Dálkarnir sýna stig (PTS; þrjú fyrir sigur og eitt fyrir jafntefli), sigra (W), töp (L), jafntefli (T), skoruð mörk (GF) og mörk fengin á sig (GA).
Lið
Stig
W
L
T
Skoruð mörk
Mörk fengin á sig
Portland Thorns FC
44
13
6
5
33
17
OL Reign
42
13
8
3
37
24
Washington Spirit
39
11
7
6
29
26
Chicago Red Stars
38
11
8
5
28
28
NJ/NY Gotham FC
35
8
5
11
29
21
North Carolina Courage
33
9
9
6
28
23
Houston Dash
32
9
10
5
31
31
Orlando Pride
28
7
10
7
27
32
Racing Louisville FC
22
5
12
7
21
40
Kansas City Current
16
3
14
7
15
36
11.
Búðu til laufrit fyrir stig.
12.
Búðu til stuðlarit fyrir stig með bilbreidd 5.
13.
Búðu til stuðlarit fyrir skoruð mörk með bilbreidd 5.
14.
Búðu til stuðlarit fyrir mörk fengin á sig með bilbreidd 5.
Í eftirfarandi æfingum skaltu nota
CUNY
-gagnasafnið sýnir staðsetningu hvers skóla í háskólakerfi City University of New York (CUNY), hæstu prófgráðu sem boðin er og hlutfall allra veittra prófgráða í völdum fræðigreinum. Veldu rétta myndræna framsetningu fyrir hverja spurningu og búðu hana síðan til.
15.
Hver er hæsta prófgráða sem skólar CUNY-kerfisins bjóða?
16.
Hver er dreifing hlutfalls prófgráða í upplýsingafræði innan CUNY?
17.
Í hvaða borgarhlutum eru CUNY-skólarnir?
18.
Hver eru hlutföll veittra prófgráða í tilgreindum hugvísindagreinum — erlendum tungumálum, ensku, hugvísindum, heimspeki og trúarbragðafræði og sögu — við City College?
19.
Hver eru hlutföll prófgráða í félagsþjónustu við stofnanirnar á Manhattan?
Í eftirfarandi æfingum skaltu nota gögnin í
Receivers
-gagnasafninu um þá 25 leikmenn NFL-deildarinnar sem voru með flestar móttökur tímabilið 2020 (gögnum safnað af pro-football-reference.com).
20.
Búðu til laufrit fyrir lengstu móttökur („Long“).
21.
Búðu til laufrit fyrir fjölda móttaka.
22.
Búðu til stuðlarit fyrir jarda.
23.
Búðu til stuðlarit fyrir jarda á hverja móttöku („Yds/Rec“).
24.
Búðu til stuðlarit fyrir lengstu móttökur („Long“).
25.
Búðu til stuðlarit fyrir fjölda móttaka.
26.
Búðu til stuðlarit fyrir aldur.
27.
Lýstu aldursdreifingunni sem skekktri til vinstri, samhverfri eða skekktri til hægri.
28.
Lýstu dreifingu móttaka sem skekktri til vinstri, samhverfri eða skekktri til hægri.
29.
Lýstu dreifingu jarda sem skekktri til vinstri, samhverfri eða skekktri til hægri.
30.
Lýstu dreifingu snertimarka („TD“) sem skekktri til vinstri, samhverfri eða skekktri til hægri.
31.
Lýstu dreifingu lengstu móttaka sem skekktri til vinstri, samhverfri eða skekktri til hægri.