13.1 Hverjir teljast til eldra fólks? Öldrun í samfélaginu

13.1Hverjir teljast til eldra fólks? Öldrun í samfélaginu

Hugsaðu um bandarískar kvikmyndir og sjónvarpsþætti sem þú hefur nýlega séð. Kom eldra leikarafólk þar fram? Hvaða hlutverk lék það? Hvernig var það sýnt? Fór það með aðalhlutverk í ástarsögu? Virtist það fullfært um að annast sig, öruggt, virkt og hamingjusamt? Eða var það byrði á fólkinu í kring? Var það önugt eða óhóflega fast í sínum venjum?

Lýsingar fjölmiðla á eldra fólki endurspegla oft neikvæð menningarleg viðhorf til öldrunar. Í Bandaríkjunum er æska gjarnan upphafin og tengd fegurð og kynþokka. Í gamanmyndum er eldra fólk oft sýnt sem önugt eða fjandsamlegt. Sjaldan birtist þar allt það fjölbreytta líf sem eldra fólk lifir, meðal annars sem starfsfólk, elskendur og í þeim ótal hlutverkum sem það gegnir í raun. Hvaða samfélagsgildi birtast í slíkum lýsingum?

Ein hindrun þess að samfélagið öðlist fyllri skilning á öldrun er að fólk skilur ferlið sjaldnast til hlítar fyrr en það nær sjálft efri árum. Þetta er ólíkt sýn okkar á bernskuna, sem við höfum öll upplifað. Eins og oft gerist þegar þekkingu eða skilning skortir verða til goðsagnir, ályktanir og staðalmyndir um eldra fólk og öldrun. Þótt staðalmyndir tengdar kynþætti og kyni kunni að vekja gagnrýnni hugsun og meiri næmni, tekur margt fólk staðalmyndum um aldur sem gefnum (Levy 2002). Hugleiddu þetta: Í skóla eða á vinnustað hefur þú líklega átt kost á, eða jafnvel verið skylt, að sækja vinnustofur um kynþáttajafnrétti, menningarnæmi, kynferðislega áreitni og skyld efni. Þótt eldra fólk sé allt í kringum okkur og fjölgi dag frá degi standa mjög fáar stofnanir fyrir sambærilegum vinnustofum eða umræðufundum um málefni þess. Sérhver menning hefur tilteknar væntingar og hugmyndir um öldrun sem eru hluti af félagsmótun okkar.

Áfangar á leið til fullorðinsára eru gjarnan tilefni stolts og þeim er oft fagnað við mikilvægar athafnir á borð við fyrstu altarisgöngu, bar mitzvah eða quinceañera. Náttúruleg öldrunarmerki geta aftur á móti vakið skömm eða vandræðatilfinningu. Sumt fólk forðast að horfast í augu við eigin öldrun og hafnar aðstoð þegar það þarfnast hennar. Það getur leitt til líkamstjóns eða erfiðleika við að nálgast nauðsynlega hluti eða upplýsingar. Þegar bóluefni gegn COVID-19 urðu fáanleg í Bandaríkjunum fékk eldra fólk sem naut ekki aðstoðar fjölskyldu eða vina bólusetningu mun síðar en aðrir. Þetta gerðist þótt vitað væri að hópurinn væri í mestri hættu á alvarlegum veikindum og dauða af völdum smits (Graham 2021). Eldra fólk sem veigraði sér við að leita hjálpar kann að hafa beðið of lengi og nágrannar eða aðrir í samfélaginu vissu ef til vill ekki að það þyrfti aðstoð. Hvers vegna stofnar fólk sér í slíka hættu? Rannsakendur leitast við að greina hvatirnar og hindranirnar sem geta leitt til slíkra aðstæðna og hegðunar.

Öldrunarfræði er þverfagleg fræðigrein sem leitast við að skilja öldrunarferlið og þær áskoranir sem fólk mætir á efri árum. Öldrunarfræðingar rannsaka aldur, öldrun og eldra fólk. Þeir kanna hvernig það er að vera eldri manneskja í samfélagi og hvernig öldrun hefur áhrif á samfélagsþegna. Í öldrunarfræðum fléttast saman störf lækna og líffræðinga, félagsvísindafólks og jafnvel fræðimanna á sviði fjármála og hagfræði.

Félagsleg öldrunarfræði er sérsvið innan öldrunarfræða sem rannsakar félagslegar og félagsfræðilegar hliðar öldrunar. Rannsakendur leitast við að öðlast víðtækan skilning á reynslu fólks á tilteknum aldri, meðal annars andlegri og líkamlegri vellíðan, auk aldurstengdra viðfangsefna á borð við dauðaferlið. Félagslegir öldrunarfræðingar starfa sem félagsvísindafólk, ráðgjafar, skipuleggjendur samfélagsstarfs og þjónustuveitendur fyrir eldra fólk. Sérþekking þeirra gerir þeim kleift að vera öflugir málsvarar eldra fólks.

Fræðafólk á þessum sviðum hefur sýnt fram á að „öldrun“ vísar ekki aðeins til lífeðlisfræðilegs ferlis heldur einnig til viðhorfa okkar og hugmynda um það að eldast. Þú hefur líklega séð reiknivélar á netinu sem segjast finna „raunverulegan aldur“ þinn í stað tímatalsaldurs. Slíkar auglýsingar höfða til þeirrar hugmyndar að fólki geti fundist það vera á öðrum aldri en árafjöldinn segir til um. Sumt sextugt fólk upplifir sig hrumt og aldrað en sumt áttrætt fólk er létt á fæti.

Einnig er athyglisvert að eftir því sem fólk eldist skilgreinir það „elli“ við sífellt hærri aldur en það hefur sjálft náð (Logan 1992). Margt fólk vill fresta ellinni og lítur á hana sem æviskeið sem muni aldrei renna upp. Margt eldra fólk í Bandaríkjunum heldur til dæmis áfram að vinna langt fram yfir það sem almennt telst eftirlaunaaldur, ýmist vegna fjárhagslegs þrýstings eða til að finnast það áfram gera gagn. Sumt eldra fólk tileinkar sér jafnvel staðalmyndir um sinn eigin aldurshóp (Rothbaum 1983).

Í Bandaríkjunum hefur reynslan af því að vera á efri árum breyst verulega á síðustu öld. Seint á nítjándu öld og snemma á þeirri tuttugustu bjuggu margar bandarískar fjölskyldur í fjölkynslóðaheimilum og reynsla og viska eldra fólks nutu virðingar. Það miðlaði börnum sínum ráðum og stuðningi og tók oft þátt í uppeldi barnabarna sinna (Sweetser 1984).

Fjölkynslóðaheimilum í Bandaríkjunum tók að fækka eftir síðari heimsstyrjöld og fjöldi þeirra náði lágmarki um 1980, en síðan hefur þeim fjölgað jafnt og þétt. Greining Pew-rannsóknarmiðstöðvarinnar á manntalsgögnum frá 2010 sýndi að 49 milljónir manna í Bandaríkjunum bjuggu á heimili með að minnsta kosti tveimur fullorðnum kynslóðum, eða með afa eða ömmu og að minnsta kosti einni annarri kynslóð. Það var þá metfjöldi. Árið 2016 var talan komin í 64 milljónir, eða um 20 prósent mannfjöldans (Cohn 2018).

Viðhorf til eldra fólks hafa einnig mótast af umfangsmiklum samfélagsbreytingum síðustu hundrað ára. Rannsakendur telja að iðnvæðing og nútímavæðing hafi átt stóran þátt í að draga úr því valdi, þeim áhrifum og þeirri virðingarstöðu sem eldra fólk naut áður. Mikill fjöldi eldra fólks í tilteknum samfélögum getur þó einnig haft önnur áhrif, meðal annars aukið vægi þess í stefnumótun og stjórnmálum vegna kosningaþátttöku hópsins.

Eldra fólk hefur bæði notið góðs af og orðið fyrir skakkaföllum vegna þessara hröðu samfélagsbreytinga. Í nútímasamfélögum hefur öflugt efnahagslíf fært mörgu fólki aukna velmegun. Aðgengi að heilbrigðisþjónustu hefur batnað og læknisfræðinni fleygt fram, sem gerir fólki kleift að lifa lengur. Eldra fólk er hins vegar ekki lengur jafn nauðsynlegt fyrir efnahagslega afkomu fjölskyldna sinna og nærsamfélaga og áður.

Rannsóknir á öldrun mannfjölda

Frá stofnun bandarísku manntalsskrifstofunnar árið 1790 hefur hún skráð aldur landsmanna. Aldur er mikilvæg breyta þegar lýðfræðilegar upplýsingar á borð við tekjur og heilsufar eru greindar. Mannfjöldaritið hér á eftir sýnir áætlaða aldursdreifingu næstu áratuga.

Tölfræðingar nota gögn til að reikna miðaldur mannfjölda, það gildi sem skiptir aldursdreifingu hóps í tvo jafnstóra hluta. Í Bandaríkjunum er miðaldurinn um fjörutíu ár (U.S. Census Bureau 2010). Það merkir að um helmingur íbúanna er yngri en fjörutíu ára og um helmingur eldri. Miðaldurinn hefur hækkað, sem sýnir að mannfjöldinn í heild er að eldast.

Árgangur er hópur fólks sem á sameiginlegt tölfræðilegt eða lýðfræðilegt einkenni. Fólk í sama aldursárgangi fæddist á sama tímabili. Þekking á aldurssamsetningu mannfjölda getur varpað ljósi á félagslega og menningarlega þætti og hjálpað stjórnvöldum og samfélögum að undirbúa sig fyrir félagslegar og efnahagslegar áskoranir framtíðarinnar.

Félagsfræðilegar rannsóknir á öldrun gætu skýrt muninn á aldurssamsetningu frumbyggja Bandaríkjanna og mannfjöldans almennt. Þótt samfélög frumbyggja eigi sterka hefð fyrir virðingu fyrir eldra fólki eru lífslíkur þar lægri, meðal annars vegna takmarkaðs aðgengis að heilbrigðisþjónustu og mikils magns kvikasilfurs í fiski sem er hefðbundinn hluti fæðunnar.

Æviskeið efri ára: yngri hópur, miðhópur og elsti hópur

Í Bandaríkjunum teljast allir eldri en átján ára fullorðnir, en mikill munur er á tuttugu og eins árs manneskju og fjörutíu og fimm ára manneskju. Nákvæmari flokkar, svo sem „ungt fullorðið fólk“ og „fólk á miðjum aldri“, eru gagnlegir. Á sama hátt hjálpar aldursskipting okkur að skilja fjölbreytileika eldra fólks. Oft er öllum eldri en sextíu og fimm ára steypt saman í einn hóp, en lífsreynsla sextíu og fimm ára manneskju er allt önnur en níræðrar.

Eldra fólki í Bandaríkjunum má skipta í þrjá undirhópa eftir æviskeiði: yngri hópinn (um 65–74 ára), miðhópinn (75–84 ára) og elsta hópinn (85 ára og eldri). Yngri hópur eldra fólks nú á dögum er almennt hamingjusamari, heilsuhraustari og betur stæður fjárhagslega en samsvarandi hópur fyrri kynslóða. Í Bandaríkjunum getur fólk undirbúið efri árin betur vegna þess að úrræði eru aðgengilegri.

Margt fólk tekur einnig fyrir fram ákvarðanir sem varða lífsgæði á efri árum, meðan það er enn ungt. Áður fyrr tók fjölskyldan ákvarðanir um umönnun þegar heilsu eldra einstaklings hrakaði skyndilega og hann hafði þá oft lítið um framhaldið að segja. Nú getur eldra fólk til dæmis valið búsetu sem veitir því nokkurt sjálfstæði en jafnframt umönnun þegar hennar er þörf. Lífsviljaskrá, eftirlaunaáætlanir og umboð til ákvarðana um heilbrigðisþjónustu eru önnur atriði sem sífellt oftar er gengið frá fyrir fram.

Gránun Bandaríkjanna

Hvað felst í því að teljast til eldra fólks? Sumir miða við líkamlegt heilsufar en aðrir einfaldlega við tímatalsaldur. Bandarísk stjórnvöld flokka fólk til dæmis yfirleitt sem eldra fólk við 65 ára aldur, en þá öðlast borgarar rétt til alríkisbóta á borð við Social Security og Medicare. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin setur ekkert eitt aldursviðmið. Hún bendir á að 65 ár séu almennt viðmið í flestum kjarnaríkjum en leggur til mörk á bilinu 50–55 ár fyrir hálfjaðarríki, til dæmis í Afríku (World Health Organization 2012). AARP, sem áður hét American Association of Retired Persons, heimilar aðild frá fimmtíu ára aldri. Nafnbreyting samtakanna er athyglisverð: með því að fella orðið „eftirlaunafólk“ úr heitinu gátu þau höfðað til alls eldra fólks í Bandaríkjunum, ekki aðeins þeirra sem voru hættir að vinna. Það skiptir sérstaklega máli nú þegar margt fólk vinnur fram yfir sjötugt.

Lýðfræðilega hefur bandaríski mannfjöldinn tekið miklum breytingum, bæði hvað varðar heildarfjölda eldra fólks og hlutdeild þess í mannfjöldanum. Hvort tveggja hefur veruleg áhrif á stórar stefnumótandi ákvarðanir og daglegt líf. Árið 1900 voru þrjár milljónir Bandaríkjamanna eldri en 65 ára, eða um fjögur prósent mannfjöldans. Árið 1994 var fjöldinn orðinn 33 milljónir, eða um tólf prósent (Hobbs 1994), og árið 2016 49 milljónir, eða um fimmtán prósent (U.S. Census Bureau 2018). Eldra fólki hafði þannig fjölgað meira en tífalt á sama tíma og bæði heildarmannfjöldinn og fólki undir 65 ára fjölgaði aðeins um þrefalt (Hobbs 1994). Þessi þróun hefur verið kölluð „gránun Bandaríkjanna“ og vísar til þess að sífellt stærri hluti mannfjöldans nær sífellt hærri aldri. Ein ástæðan er sú að lífslíkur hafa aukist; hugtakið vísar til þess árafjölda sem nýfætt barn má að meðaltali vænta að lifa. Þegar manntalsgögn um aldursskiptingu eldra fólks eru skoðuð sést að í Bandaríkjunum lifir fólk að minnsta kosti lengur en áður. Árið 2010 voru þar um 80.000 manns hundrað ára eða eldri. Þessi hópur er einn þeirra sem stækkar hvað hraðast (Boston University School of Medicine 2014).

Uppgangskynslóðin

Öldrunarfræðingar hafa nú sérstakan áhuga á uppgangskynslóðinni, árgangahópnum sem fæddist á árunum 1946–1964 og er nú kominn á sjötugs- og áttræðisaldur. Uppgangskynslóðin komst til vits og ára á sjöunda áratugnum og snemma á þeim áttunda. Hún var fyrsta kynslóð barna og unglinga með eigið ráðstöfunarfé og þar með sérstakt markaðslegt vægi (Macunovich 2000). Eftir því sem hópurinn hefur elst hefur hann endurskilgreint hvað felst í því að vera ungur, miðaldra og nú gamall. Uppgangskynslóðin vill ekki eldast á sama hátt og afar hennar og ömmur gerðu. Afleiðingin er fjölbreytt úrval vara sem ætlað er að vinna gegn áhrifum eða merkjum öldrunar. Fyrri kynslóðir fólks yfir 65 ára voru „gamlar“. Uppgangskynslóðin er á „síðari æviskeiðum“ eða „þriðja æviskeiðinu“ (Gilleard og Higgs 2007).

Öldrun uppgangskynslóðarinnar hefur alvarlegar afleiðingar fyrir samfélagið. Heilbrigðisþjónustan er eitt þeirra sviða sem þróunin hefur mest áhrif á. Bandaríska heilbrigðisráðuneytið áætlar að útgjöld til heilbrigðisþjónustu aukist um 5,5 prósent árlega fram til 2027. Gert er ráð fyrir að útgjöld ríkisins til Medicare, kerfis sem greiðir hluta heilbrigðiskostnaðar eldra fólks, hækki úr þremur prósentum af vergri landsframleiðslu (VLF) árið 2009 í átta prósent árið 2030 og fimmtán prósent árið 2080 (CMS 2018).

Eftir því sem uppgangskynslóðin eldist mun hún vissulega auka álagið á bandaríska heilbrigðiskerfið í heild. American Geriatrics Society bendir á að eftirspurn eftir læknum sem sérhæfa sig í öldrunarlækningum aukist um 45 prósent á árunum 2013–2025. Því þurfi rúmlega 33.000 sérfræðinga til að mæta þörfinni árið 2025. Árið 2020 voru slíkir sérfræðingar hins vegar aðeins 6.320 í Bandaríkjunum (AGS 2021).

Ólíkt eldra fólki fyrri kynslóða telur uppgangskynslóðin ekki að virku lífi ljúki við 65 ára aldur. Hún vill hvorki hætta að vinna né stunda tómstundir, en kann að þurfa meiri læknisfræðilegan stuðning til að viðhalda þróttmiklu lífi. Vilji þessa fjölmenna hóps yfir 65 ára til að halda áfram mikilli virkni ýtir undir nýsköpun í heilbrigðistækni og læknisfræði (Shaw án ártals).

Efnahagsleg áhrif öldrunar uppgangskynslóðarinnar valda einnig mörgum áhyggjum. Þótt kynslóðin hafi haft hærri tekjur og betri lífskjör en fyrri kynslóðir bjó hún sig ekki nægilega vel undir eftirlaunaárin. Flestir sérfræðingar í eftirlauna- og fjárfestingarmálum telja að fólk þurfi að eiga sparnað sem nemur tíföldum árstekjum til að halda óbreyttum lífskjörum eftir starfslok. Athugið að hér er átt við tekjur, ekki aðeins laun. Sá sem hefur 60.000 Bandaríkjadala árstekjur ætti því að hafa sparað 600.000 dali, en sá sem hefur 100.000 dali í árstekjur eina milljón dala. Flest fólk af uppgangskynslóðinni hefur þó aðeins sparað um 144.000 dali og aðeins 40 prósent hafa sparað meira en 250.000 dali (Gravier 2021). Ástæður skortsins eru margvíslegar, allt frá mikilli neyslu og efnahagssamdrætti til gjaldþrots fyrirtækja og skerðingar lífeyrisgreiðslna. Kostnaður við háskólanám hækkaði einnig verulega þegar margt fólk af uppgangskynslóðinni sendi börn sín í háskóla. Hver sem orsökin er greinir margt eftirlaunafólk frá miklu álagi vegna ótta við að peningarnir gangi til þurrðar.

Sumir óttast að Medicare ráði ekki við aukið álag og sama gildir um Social Security. Social Security er opinbert eftirlaunakerfi sem aðallega er fjármagnað með launatengdum sköttum. Ef nægilega margir greiða í kerfið ætti að vera til nægt fé til að greiða eftirlaun. En þegar uppgangskynslóðin eldist, byrjar að þiggja bætur úr Social Security og færra vinnandi fólk greiðir í sjóðinn vara hagfræðingar við því að kerfið geti hrunið árið 2037. Sambærileg viðvörun kom fram á níunda áratugnum. Í kjölfar tillagna Greenspan-nefndarinnar var eftirlaunaaldurinn, það er aldurinn þegar fólk gat byrjað að þiggja greiðslur úr Social Security, hækkaður úr 62 árum í 67 og launatengdi skatturinn hækkaður. Önnur hækkun eftirlaunaaldurs, ef til vill í sjötugt, er hugsanleg lausn á núverandi vanda kerfisins.

Öldrun um heim allan

Bandaríkin eru langt í frá eina ríkið þar sem mannfjöldinn eldist. Raunar fjölgar eldra fólki hraðar annars staðar. Árið 2019 voru 703 milljónir manna 65 ára eða eldri í heiminum. Gert er ráð fyrir að fjöldinn tvöfaldist í 1,5 milljarða fyrir 2050. Þá verður sjötti hver jarðarbúi 65 ára eða eldri (United Nations 2020).

Gert er ráð fyrir að þetta hlutfall hækki og hafi gríðarleg áhrif á framfærsluhlutfallið, það er hlutfall fólks utan vinnumarkaðar, svo sem barna, fatlaðs fólks og eldra fólks, af fólki á vinnumarkaði (Bartram og Roe 2005). Kína stendur frammi fyrir alvarlegri öldrunarkreppu og er á þröskuldi „öldrunarsprengingar“, tímabils þegar eldra fólki fjölgar mjög hratt. Nú eru um 178 milljónir Kínverja eldri en sextugt, eða 13,3 prósent mannfjöldans (Xuequan 2011). Árið 2050 verður nærri þriðjungur íbúanna sextugur eða eldri. Það mun leggja þungar byrðar á vinnuaflið og hafa áhrif á hagvöxt Kína (Bannister, Bloom og Rosenberg 2010). Á heimsvísu er gert ráð fyrir að framfærsluhlutfallið meira en tvöfaldist í Austur- og Suðaustur-Asíu, Rómönsku Ameríku og Karíbahafi, Norður-Afríku og Vestur-Asíu og Mið- og Suður-Asíu.

Eftir því sem heilbrigðisþjónusta batnar og lífslíkur aukast um heim allan verður umönnun eldra fólks sífellt mikilvægara viðfangsefni. Wienclaw (2009) telur að kostnaðurinn aukist þegar færra fólk á vinnualdri getur veitt eldra fólki heimaþjónustu eða langtímaumönnun.

Væntingar um umfang og tegund umönnunar eldra fólks eru ólíkar eftir menningarheimum. Í Asíu ber fjölskyldan til dæmis ríka ábyrgð á umönnun eldra fólks (Yap, Thang og Traphagan 2005). Þetta er ólíkt viðhorfum í flestum vestrænum ríkjum, þar sem litið er á eldra fólk sem sjálfstætt og ætlast til að það annist eigin þarfir. Algengt er að fjölskyldan grípi aðeins inn í ef eldri ættingi þarfnast aðstoðar, oft vegna heilsubrests. Jafnvel þá er umönnunin talin valfrjáls. Í Bandaríkjunum er ákvörðun um að annast eldri ættingja oft háð væntingum um endurgjald síðar, svo sem arf, eða í sumum tilvikum því hve mikinn stuðning viðkomandi veitti umönnunaraðilanum áður (Hashimoto 1996).

Þessi munur byggist á menningarlegum viðhorfum til öldrunar. Nokkrar rannsóknir í Kína hafa bent á ræktarsemi við foreldra, það er skilyrðislausa lotningu og virðingu fyrir foreldrum og forfeðrum, sem grundvöll allra annarra dyggða (Hsu 1971; Hamilton 1990). Í Japan studdu menningarleg viðhorf fram undir 1986 þá hugmynd að eldra fólk ætti rétt á aðstoð (Ogawa og Retherford 1993). Miklar breytingar á helstu samfélagsstofnunum, svo sem fjölskyldu og efnahagslífi, hafa þó aukið þörfina fyrir þjónustu samfélags og stjórnvalda. Aukin atvinnuþátttaka kvenna utan heimilis hefur til dæmis gert erfiðara að annast foreldra á efri árum heima og þar með aukið þörfina fyrir úrræði á vegum hins opinbera (Raikhola og Kuroki 2009).

Í Bandaríkjunum lítur margt fólk aftur á móti á umönnun eldra fólks sem byrði. Jafnvel þegar fjölskyldumeðlimur getur og vill veita eldri ættingja umönnun starfa 60 prósent umönnunaraðila innan fjölskyldna utan heimilis og geta því ekki veitt allan nauðsynlegan stuðning. Margar millistéttarfjölskyldur ráða þó ekki við kostnaðinn af því að kaupa faglega heilbrigðisþjónustu, og því myndast gloppur í umönnun (Bookman og Kimbrel 2011). Einnig er mikilvægt að hafa í huga að lýðfræðilegir hópar innan Bandaríkjanna takast á við öldrun með ólíkum hætti. Flest fólk veigrar sér við að koma eldri fjölskyldumeðlimum fyrir í búsetuúrræði utan heimilis, en fólk af rómönskum, afrísk-amerískum og asískum uppruna er síst líklegt til að gera það (Bookman og Kimbrel 2011).

Á heimsvísu eru Bandaríkin og önnur kjarnaríki fremur vel í stakk búin til að mæta þörfum ört stækkandi hóps eldra fólks. Jaðar- og hálfjaðarríki standa hins vegar frammi fyrir sambærilegri fjölgun án samsvarandi úrræða. Fátækt eldra fólks er áhyggjuefni, einkum meðal kvenna. Kvenvæðing fátæktar á efri árum, sem er áberandi í jaðarríkjum, stafar beinlínis af því hve margar eldri konur þar eru einhleypar, ólæsar og utan vinnumarkaðar (Mujahid 2006).

Árið 2002 var annað heimsþing Sameinuðu þjóðanna um öldrun haldið í Madríd á Spáni. Þar varð Madrídaráætlunin til, alþjóðlega samræmt átak til að móta heildstæða félagsmálastefnu sem mætir þörfum eldra fólks um heim allan. Í áætluninni eru þrjú leiðarstef fyrir alþjóðlega stefnumótun um öldrun: 1) að viðurkenna opinberlega bæði hnattrænar áskoranir og tækifæri sem fylgja fjölgun eldra fólks; 2) að efla sjálfræði og áhrif eldra fólks; og 3) að tengja alþjóðlega stefnumótun um öldrun við alþjóðlega þróunarstefnu (Zelenev 2008).

Madrídaráætlunin hefur enn ekki náð öllum markmiðum sínum. Hún hefur þó aukið vitund um margvísleg málefni sem fylgja öldrun mannfjöldans á heimsvísu. Hún hefur einnig vakið alþjóðlega athygli á því hvernig þættir sem auka berskjöldun eldra fólks, svo sem félagsleg útilokun, fordómar og mismunun og skortur á félagslegri og lagalegri vernd, skarast við önnur þróunarmál á borð við grundvallarmannréttindi, valdeflingu og þátttöku. Þetta hefur stuðlað að aukinni lagavernd (Zelenev 2008).