22 Sociological Research
Key Terms
Lykilhugtök
- nákvæmni
- hve vel mæling nálgast rétt gildi þegar viðeigandi mælitæki er notað
- tilviksrannsókn
- ítarleg rannsókn á einu afmörkuðu tilviki, svo sem atburði, aðstæðum eða einstaklingi
- siðareglur
- safn leiðbeininga sem American Sociological Association, bandaríska félagsfræðifélagið, hefur sett til að stuðla að siðferðilegum rannsóknum og faglegri ábyrgð í félagsfræðilegu fræðastarfi
- innihaldsgreining
- kerfisbundin aðferð við að skrá og meta upplýsingar úr fyrirliggjandi gögnum með hliðsjón af viðfangsefni rannsóknarinnar
- fylgni
- samband þar sem breyting á einni breytu fer saman við breytingu á annarri en sannar ekki endilega orsakasamband
- afhjúpun
- að líta gagnrýnum augum á það sem virðist augljóst og afhjúpa rangfærslur með því að meta trúverðugleika fullyrðinga, rökin að baki þeim og gögnin sem styðja þær
- fylgibreytur
- breytur sem verða fyrir áhrifum af frumbreytum
- reynslugögn
- gögn sem verða til með beinum athugunum, kerfisbundinni gagnaöflun eða tilraunum
- etnógrafía
- rannsóknaraðferð þar sem rannsakandi tekur þátt í félagslegu umhverfi og fylgist þar með hugsun og hegðun fólks
- tilraun
- prófun tilgátu við stýrðar aðstæður
- vettvangsrannsókn
- gagnaöflun í náttúrulegu umhverfi án þess að gerð sé tilraun á rannsóknarstofu eða notuð spurningakönnun
- Hawthorne-áhrif
- breytingar á hegðun þátttakenda sem verða vegna þess að þeir vita að rannsakandi fylgist með þeim
- tilgáta
- rökstudd og prófanleg spá um tengsl tveggja eða fleiri breyta
- frumbreytur
- breytur sem valda eða eru taldar valda breytingum á fylgibreytum
- túlkunarrammi
- nálgun í félagsfræðirannsóknum sem miðar að djúpum skilningi á viðfangsefni með athugunum eða samskiptum og byggist ekki á prófun tilgátu
- viðtal
- samtal rannsakanda við einn þátttakanda
- fræðilegt yfirlit
- þrep rannsóknar þar sem leitað er að og farið yfir allar fyrirliggjandi rannsóknir á viðfangsefninu til að leggja grunn að nýrri rannsókn
- ógagnverkandi rannsókn
- rannsókn sem byggist á fyrirliggjandi gögnum og felur ekki í sér bein samskipti við þátttakendur, þannig að hún breytir ekki hegðuninni sem rannsökuð er
- aðgerðabundnar skilgreiningar
- nákvæmar skilgreiningar á óhlutbundnum hugtökum sem tilgreina hvernig rannsakandi hyggst kanna eða mæla þau
- þátttökuathugun
- rannsóknaraðferð þar sem rannsakandi tekur þátt í félagslífi hóps og gerir athuganir frá sjónarhorni þátttakanda
- þýði
- allur sá afmarkaði hópur sem rannsókn beinist að
- frumgögn
- gögn sem rannsakandi safnar sjálfur með athugunum, viðtölum eða öðrum rannsóknaraðferðum
- eigindleg gögn
- ótöluleg, lýsandi gögn sem eru oft huglæg og byggjast á reynslu eða athugunum í náttúrulegu umhverfi
- megindleg gögn
- gögn á tölulegu formi sem unnt er að telja og greina með tölfræðilegum aðferðum
- slembiúrtak
- úrtak þar sem þátttakendur eru valdir af handahófi úr stærra þýði til að endurspegla þýðið í heild
- áreiðanleiki
- mælikvarði á stöðugleika rannsóknarniðurstaðna, það er hve líklegt sé að sama niðurstaða fáist þegar rannsókn er endurtekin
- úrtök
- afmarkaðir, viðráðanlegir hópar þátttakenda sem valdir eru til að endurspegla þýðið
- vísindaleg aðferð
- kerfisbundin rannsóknaraðferð sem felst í því að setja fram spurningu, kanna fyrirliggjandi heimildir, móta tilgátu, hanna aðferð við gagnaöflun, afla gagna og draga ályktanir
- greining fyrirliggjandi gagna
- rannsóknaraðferð þar sem gögn sem aðrir hafa safnað eru túlkuð á nýjan hátt
- spurningakannanir
- gagnaöflun þar sem þátttakendur svara röð spurninga um hugsun sína, hegðun og skoðanir, oft á spurningalista
- réttmæti
- hversu nákvæmlega félagsfræðilegur mælikvarði endurspeglar viðfangsefni rannsóknarinnar
- hlutleysi gagnvart gildum (gildishlutleysi)
- starfsregla sem felst í því að rannsakandi sé óhlutdrægur, forðist hlutdrægni og felli ekki gildisdóma við framkvæmd rannsóknar eða birtingu niðurstaðna