Samantekt hluta
Samantekt hluta
2.1Nálganir í félagsfræðilegum rannsóknum
Þegar vísindalegri aðferð er beitt fer rannsókn fram í sex þrepum: spurning er sett fram, fyrirliggjandi heimildir kannaðar, tilgáta mótuð, rannsóknarsnið hannað og gagna aflað og þau greind; að lokum eru dregnar ályktanir. Skýr röð þrepanna auðveldar skipulag rannsóknarinnar. Sumir félagsfræðingar velja þó túlkunarramma í stað vísindalegrar aðferðar.
Vísindalegar félagsfræðirannsóknir beinast oft að tengslum breyta, til dæmis því hvernig ein breyta hefur áhrif á aðra. Áður en gagnaöflun hefst setja rannsakendur fram aðgerðabundnar skilgreiningar á hugtökunum og tilgreina frumbreytur og fylgibreytur rannsóknarinnar.
2.2Rannsóknaraðferðir
Félagsfræðirannsókn er flókið ferli og jafnvel einfalt rannsóknarsnið krefst töluverðrar vinnu. Gagnaöflun um mannlega hegðun felur í sér mörg þrep; jafnframt þarf að vanda túlkun og greiningu gagnanna svo unnt sé að draga traustar ályktanir. Vísindalega aðferðin veitir þann skipulega ramma sem þarf til að undirbúa og framkvæma rannsókn og stuðlar að áreiðanleika, réttmæti og hlutlægni gagna og niðurstaðna.
Tilraunir, spurningakannanir, þátttökuathugun, etnógrafía, tilviksrannsóknir og greining fyrirliggjandi gagna hafa hver sína kosti og galla. Gæði rannsóknar ráðast meðal annars af því hvort valin er gagnaöflunaraðferð sem hentar viðfangsefninu og henni beitt rétt. Eftir eðli rannsóknar getur ein aðferð nægt, en einnig getur þurft að flétta saman fleiri. Rannsóknarsniðið þarf að móta áður en gagnaöflun hefst. Gögnin geta sjálf komið á óvart og því verður sniðið að veita traustan ramma til að greina þau hvort sem þau samræmast væntingum eða ekki.
| Aðferð | Framkvæmd | Kostir | Áskoranir |
|---|---|---|---|
| Spurningakönnun | Spurningalistar Viðtöl | Getur aflað margra svara Unnt er að kanna stórt úrtak Auðvelt er að birta megindleg gögn á myndrænan hátt | Getur verið tímafrek Erfitt getur verið að fá þátttakendur til að svara Sýnir hvað fólk hugsar og telur, en ekki endilega hvernig það hegðar sér í raun |
| Vettvangsrannsókn | Þátttökuathugun Etnógrafía Tilviksrannsókn | Skilar ítarlegum og nákvæmum upplýsingum um raunverulegar aðstæður | Tímafrek Gögnin sýna hvernig fólk hegðar sér, en ekki hvað það hugsar eða telur Erfitt getur verið að skipuleggja eigindleg gögn |
| Tilraun | Markviss íhlutun í félagslegar venjur og viðmið | Prófar orsakasambönd | Hawthorne-áhrif Siðferðileg álitamál varðandi velferð þátttakenda |
| Greining fyrirliggjandi gagna | Greining opinberra gagna (manntalsgagna, heilbrigðistölfræði og afbrotatölfræði) Rannsókn á sögulegum skjölum | Nýtir félagsfræðileg gögn sem þegar eru til | Tilgangur gagnaöflunarinnar kann að hafa verið annar en tilgangur fyrirhugaðrar rannsóknar Erfitt getur verið að finna gögnin |
2.3Siðferðileg álitamál
Félagsfræðingar og nemendur í félagsfræði bera siðferðilega ábyrgð á öllum rannsóknum sem þeir gera. Öryggi þátttakenda skal ávallt hafa forgang. Þegar því verður við komið þurfa rannsakendur að tryggja að þátttakendur hafi fengið fullnægjandi upplýsingar og veitt upplýst samþykki áður en rannsóknin hefst.
American Sociological Association (ASA), bandaríska félagsfræðifélagið, setur siðferðileg viðmið sem félagsfræðingar þurfa að fylgja við rannsóknir. Siðareglurnar ná til framkvæmdar rannsókna, ábyrgrar notkunar fyrirliggjandi heimilda, móttöku rannsóknarfjár og birtingar niðurstaðna. Slíkar reglur voru ekki alltaf til staðar og auk þess hafa rannsakendur stundum brotið gegn viðmiðum ASA. Þetta hefur leitt til siðlausra starfshátta sem valdið hafa þátttakendum líkamlegum eða sálrænum skaða.
Félagsfræðingar þurfa jafnframt að gæta hlutleysis gagnvart gildum. Þeir skulu afla gagna og greina þau á hlutlægan hátt og láta persónulegar óskir, skoðanir og sannfæringu ekki hafa áhrif á niðurstöðurnar. Greina ber nákvæmlega frá niðurstöðum jafnvel þegar þær stangast á við þeirra eigin gildi og sannfæringu.