Lykilhugtök – Undirstöður fjármála (IS) | Námsgögn

22 Skipulag hlutafélaga og stjórnarhættir

Lykilhugtök

Lykilhugtök

umboðskenning: kenning sem skýrir og leysir úr álitamálum í sambandi umbjóðenda og umboðsmanna þeirra í fyrirtækjum, einkum milli hluthafa sem umbjóðenda og stjórnenda félagsins sem umboðsmanna

umboðsmaður: einstaklingur sem kemur fram fyrir hönd annars einstaklings eða hóps

aðalfundur: árlegur fundur félagsmanna og hluthafa hlutafélags (AGM)

ársskýrsla: skjal sem lýsir rekstri og fjárhagsstöðu skráðs hlutafélags og afhenda skal hluthöfum árlega; í Bandaríkjunum er það einnig nefnt Form 10-K hjá bandaríska verðbréfaeftirlitinu (SEC)

stofnskjöl hlutafélags: formleg skjöl sem lögð eru fyrir opinbert stjórnvald til að skrá stofnun hlutafélags með lögformlegum hætti

stjórn félags (BOD): hópur einstaklinga sem hefur sameiginlegt eftirlit með starfsemi fyrirtækis eða stofnunar

C-félag: bandarískt félagsform þar sem eigendur eða hluthafar eru skattlagðir aðskilið frá félaginu sjálfu

lokað hlutafélag: hlutafélag með takmarkaðan fjölda hluthafa

símafundur: fundur eða kynning í síma eða á netinu þar sem upplýsingum um fyrirtæki er miðlað til hagsmunaaðila, meðal annars fagfjárfesta, almennra fjárfesta og greiningaraðila á kaup- og söluhlið markaðarins; einnig nefndur símafundur um afkomu

stjórnarhættir fyrirtækja: reglur, starfshættir og ferlar sem mynda umgjörð um stjórnun og eftirlit fyrirtækis

hlutafélag: lögaðili sem er sjálfstæður og lagalega aðgreindur frá eigendum sínum

innlent hlutafélag (í skráningarríki): hlutafélag sem er stofnað samkvæmt lögum landsins eða fylkisins þar sem það stundar viðskipti

EDGAR-kerfið (Electronic Data Gathering, Analysis, and Retrieval): aðalkerfi bandaríska verðbréfaeftirlitsins til að taka við og flokka skjöl sem fyrirtæki og aðrir aðilar skila samkvæmt Securities Act frá 1933, Securities Exchange Act frá 1934, Trust Indenture Act frá 1939 og Investment Company Act frá 1940

UFS (ESG): staðlar um umhverfisþætti, félagslega þætti og stjórnarhætti fyrirtækja sem samfélagslega ábyrgir fjárfestar nota við mat á mögulegum fjárfestingarkostum

erlent hlutafélag (utan skráningarríkis eða lands): hlutafélag sem stundar viðskipti í öðru fylki eða annarri lögsögu en þar sem það var upphaflega stofnað

almennt viðurkenndar reikningsskilareglur (GAAP): sameiginlegt safn reikningsskilareglna, staðla og verklagsreglna sem Financial Accounting Standards Board (FASB) gefur út

alþjóðlegir markaðir: hagkerfi eða markaðir sem ná yfir fleiri en eitt land eða fleiri en eina lögsögu

blandað rekstrarform: félag með takmarkaðri ábyrgð (LLC) eða sameignarfélag með takmarkaðri ábyrgð (LLP) sem sameinar einkenni hlutafélags við einkenni einkarekstrar eða sameignarfélags

alþjóðlegir reikningsskilastaðlar (IFRS): reikningsskilastaðlar fyrir alþjóðleg fyrirtæki sem IFRS Foundation og International Accounting Standards Board gefa út

fjárfestir: einstaklingur eða lögaðili, svo sem fyrirtæki eða verðbréfasjóður, sem leggur fram fjármagn í von um fjárhagslega ávöxtun

fjárfestatengsl (IR): stefnumótandi stjórnunarhlutverk sem samþættir fjármál, samskipti, markaðssetningu og fylgni við verðbréfalöggjöf. Markmiðið er að tryggja skilvirk tvíhliða samskipti milli fyrirtækis og fjárfestasamfélagsins eða annarra hagsmunahópa og stuðla þannig að sanngjörnu verðmati verðbréfa fyrirtækisins

félag með takmarkaðri ábyrgð (LLC): bandarískt form einkafélags með takmarkaðri ábyrgð sem getur sameinað gegnumstreymisskattlagningu sameignarfélags eða einkarekstrar og takmarkaða ábyrgð hlutafélags

sameignarfélag með takmarkaðri ábyrgð (LLP): sameignarfélag þar sem sumir eða allir félagsmenn bera takmarkaða ábyrgð og félagið getur haft einkenni bæði sameignarfélags og hlutafélags

félag án hlutafjár: félag án eigenda í formi hluthafa. Þess í stað hefur það yfirleitt félagsmenn sem gegna sambærilegu hlutverki, meðal annars með atkvæðisrétti. Langflest félög án hagnaðarsjónarmiða eru af þessu tagi

félag án hagnaðarsjónarmiða: lögaðili sem stofnaður er samkvæmt lögum viðkomandi lögsögu í öðrum tilgangi en að afla eigendum eða hluthöfum hagnaðar

sameignarfélag: formlegt samstarf tveggja eða fleiri aðila um að stjórna og reka fyrirtæki og skipta jafnt með sér hagnaði þess og skuldbindingum

fréttatilkynning: opinber yfirlýsing sem send er fjölmiðlum til að koma á framfæri tilkynningu eða öðrum upplýsingum

umbjóðandi: aðili sem felur umboðsmanni að koma fram fyrir sína hönd og gæta hagsmuna sinna

fagfélag: félagsform fyrir löggiltar starfsstéttir, svo sem lögmenn, arkitekta, verkfræðinga, löggilta endurskoðendur og lækna, sem lýtur sérákvæðum í lögum margra lögsagna

almannaheillafélag: sérstök tegund almenns hlutafélags í Delaware sem er í eigu hluthafa sem vænta þess að félagið skili hagnaði og greiði þeim hluta hans í arð

ársfjórðungsskýrsla: skjal sem lýsir rekstri og fjárhagsstöðu skráðs hlutafélags og afhenda skal hluthöfum fjórum sinnum á ári; í Bandaríkjunum er það einnig nefnt Form 10-Q hjá bandaríska verðbréfaeftirlitinu (SEC)

S-félag: lokað hlutafélag sem hefur valið skattlagningu samkvæmt undirkafla S í 1. kafla bandarísku skattalaganna. Félagið greiðir þá ekki sjálft tekjuskatt heldur eru eigendurnir skattlagðir sem einstaklingar

ríkisritarar fylkja: embættismenn sem stýra stofnunum fylkja og bera meðal annars ábyrgð á skráningu fyrirtækja sem hyggjast starfa innan viðkomandi fylkis, yfirleitt sameignarfélaga og hlutafélaga. Í flestum fylkjum varðveita stofnanirnar einnig gögn um atvinnustarfsemi. Í Massachusetts, Pennsylvania og Virginíu nefnist embættið secretary of the commonwealth

bandaríska verðbréfaeftirlitið (SEC): stór og sjálfstæð stofnun bandaríska alríkisins sem hefur það meginhlutverk að framfylgja lögum gegn markaðsmisnotkun. Stofnuninni var komið á fót í kjölfar hlutabréfamarkaðshrunsins 1929 til að vernda fjárfesta og bandaríska bankakerfið

hluthafi: einstaklingur eða stofnun sem á einn eða fleiri hluti í hlutafé skráðs eða einkarekins hlutafélags; hluthafi getur einnig kallast félagsmaður

einkarekandi (og einkarekstur): rekstrarform þar sem einn einstaklingur á og rekur fyrirtækið og enginn lagalegur greinarmunur er gerður á eigandanum og rekstrinum

hagsmunaaðili: einstaklingur eða annar aðili sem á hagsmuna að gæta í fyrirtæki eða tengist starfsemi þess

hlutafjárfélag: félag sem rekið er í hagnaðarskyni og gefur út hlutabréf til að afla fjármagns. Hver hlutur táknar eignarhlut í félaginu og veitir hluthafanum tiltekin réttindi til að hafa áhrif á stefnu þess

stofnandi: upphaflegur hluthafi félags við stofnun þess, en nafn hans kemur fram í stofnsamningi, lögformlegu skjali sem útbúið er við stofnun og skráningu félagsins til að skilgreina samband þess við hluthafa