33 Efnahagslegar undirstöður: peningar og vextir
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- hagsveifla
- sveifla efnahagsumsvifa frá þenslu yfir í samdrátt og aftur til þenslu
- ceteris paribus
- að öðru óbreyttu
- vísitala neysluverðs (CPI)
- verðbólgumælikvarði sem byggist á kostnaði við vörukörfu dæmigerðs fjögurra manna heimilis í borg
- vísitala undirliggjandi verðbólgu
- verðbólgumælikvarði sem undanskilur matvæla- og orkuverð úr vísitölu neysluverðs
- eftirspurn
- það magn vöru eða þjónustu sem neytendur vilja og geta keypt á tilteknu tímabili, að öðru óbreyttu
- efnahagsleg gengisáhætta
- hætta á að gengisbreytingar hafi áhrif á eftirspurn, viðskiptavinahóp og sölu fyrirtækis
- jafnvægi
- staða þar sem framboðs- og eftirspurnarferlar vöru eða þjónustu skerast
- jafnvægisverð
- verð þar sem eftirspurt magn er jafnt framboðnu magni
- þensla
- sá hluti hagsveiflunnar þegar efnahagsumsvif aukast og VLF vex
- verðvísitala landsframleiðslu
- verðbólgumælikvarði bandarísku efnahagsgreiningarskrifstofunnar (BEA) sem aðgreinir verðbreytingar frá breytingum á magni framleiðslu í VLF
- verg landsframleiðsla (VLF)
- markaðsvirði allra vara og þjónustu sem framleidd er innan hagkerfis á einu ári
- verðbólga
- almenn hækkun verðlags
- lögmál eftirspurnar
- lögmál um öfugt samband verðs og eftirspurnarmagns: eftirspurt magn minnkar þegar verð hækkar, að öðru óbreyttu
- þjóðhagfræði
- sú grein hagfræðinnar sem fjallar um hagkerfið í heild, meðal annars atvinnuleysi, verðbólgu og heildarframleiðslu
- örhagfræði
- sú grein hagfræðinnar sem fjallar um ákvarðanir einstaklinga og fyrirtækja um ráðstöfun takmarkaðra auðlinda
- nafnvextir
- þeir vextir sem lánveitandi tilgreinir án leiðréttingar fyrir verðbólgu
- vísitala framleiðsluverðs (PPI)
- mælikvarði á verð aðfanga og hráefna sem framleiðendur vara og þjónustu greiða
- raunvextir
- nafnvextir að frádregnu verðbólguhlutfalli
- samdráttarskeið
- sá hluti hagsveiflunnar þegar efnahagsumsvif dragast saman
- staðgengi
- gengi sem gildir þegar einum gjaldmiðli er skipt fyrir annan þegar í stað
- framboð
- það magn vöru eða þjónustu sem fyrirtæki vilja selja á markaði á tilteknu tímabili, að öðru óbreyttu
- viðskiptaáhætta
- hætta á að gengisbreyting breyti virði væntra greiðslna eða útgjalda fyrirtækis áður en viðskipti eru gerð upp
- umreikningsáhætta
- hætta á að gengisbreyting breyti skráðu virði erlendra liða í reikningsskilum fyrirtækis
- atvinnulaus
- einstaklingur í vinnuafli sem er án atvinnu en leitar hennar með virkum hætti