Samantekt
Samantekt
4.1 Greiðslugrunnur og rekstrargrunnur í reikningshaldi
Við reikningshald á greiðslugrunni eru tekjur og gjöld færð þegar greiðsla berst eða fer fram. Á rekstrargrunni eru þau hins vegar færð þegar teknanna er aflað eða gjöldin falla til, óháð greiðslutíma. Bandaríska verðbréfaeftirlitið (SEC) gerir almennt kröfu um að félög með skráð verðbréf noti rekstrargrunn. Greiðslugrunnur hentar helst smærri fyrirtækjum þar sem viðskipti fara að mestu fram með reiðufé, en rekstrargrunnur gefur að jafnaði réttari mynd af hreinum hagnaði eða hreinu tapi hvers tímabils.
4.2 Hagrænn grundvöllur reikningshalds á rekstrargrunni
Í tvíhliða bókhaldi hefur hver viðskiptafærsla áhrif á að minnsta kosti tvo reikninga. Samtala debetfærslna verður ávallt að vera jöfn samtölu kreditfærslna svo jafnvægi bókhaldsjöfnunnar haldist. Jafnan er:
4.3 Hvernig færir fyrirtæki sölu og gjöld?
Á rekstrargrunni ræður reglan um tekjufærslu hvenær tekjur eru færðar. Tekjur eru færðar í rekstrarreikning þegar þeirra hefur verið aflað, það er þegar vara hefur verið afhent eða þjónusta veitt. Reglan um gjaldfærslu kveður á um að gjöld séu færð á því tímabili sem þau falla til.
4.4 Hvenær á fyrirtæki að eignfæra eða gjaldfæra lið?
Hvort útgjöld eru gjaldfærð strax eða eignfærð ræðst af eðli þeirra. Fastafjármunur hefur verulegt verðmæti, er ætlaður til notkunar lengur en eitt ár og er ekki keyptur til endursölu. Kostnaðarverð hans er eignfært í efnahagsreikningi og síðan dreift til gjalda á nýtingartímanum með afskriftum. Algengar aðferðir eru línuleg afskrift, framleiðslueiningaaðferð og tvöföld lækkandi afskrift.
4.5 Hvað er „hagnaður“ og hvað er „tap“ hjá fyrirtæki?
Hreinn hagnaður eða hreint tap ræðst af mismun tekna og gjalda. Séu tekjur hærri skilar reglulegur rekstur hagnaði, en tapi ef gjöldin eru hærri. Hagnaður og tap af einstökum liðum myndast utan venjubundins rekstrar, til dæmis þegar búnaður er seldur fyrir meira eða minna en bókfært verð. Tekjufærsla og gjaldfærsla falla ekki endilega saman í tíma við greiðslur. Tekjur jafngilda því ekki sjálfkrafa innstreymi handbærs fjár og gjöld ekki sjálfkrafa útstreymi þess.