22 Rannsóknir í sálfræði
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- skjalasafnsrannsókn
- rannsóknaraðferð sem notar eldri gögn eða gagnasöfn til að svara ýmsum rannsóknarspurningum eða leita að áhugaverðum mynstrum og samböndum
- brottfall
- fækkun rannsóknarþátttakenda þegar sumir hætta þátttöku eftir því sem líður á rannsóknina
- orsakasamband
- samband þar sem breytingar á einni breytu valda breytingum á annarri breytu; aðeins hægt að staðfesta með tilraunasniði
- tilviksrannsókn
- athugunarrannsókn sem beinist að einum eða fáum einstaklingum
- staðfestingarskekkja
- tilhneiging til að hunsa sönnunargögn sem ganga gegn hugmyndum eða skoðunum manns
- truflandi breyta
- óvæntur utanaðkomandi þáttur sem hefur áhrif á báðar breyturnar sem verið er að skoða og getur ranglega gefið til kynna að breytingar á annarri breytunni valdi breytingum á hinni
- samanburðarhópur
- hópur sem er grundvöllur samanburðar og hjálpar til við að halda stöðugum tilviljanakenndum þáttum sem gætu haft áhrif á niðurstöður rannsóknarinnar
- fylgni
- samband milli tveggja eða fleiri breyta; þegar tvær breytur hafa fylgni breytist önnur breytan þegar hin breytist
- fylgnistuðull
- tala frá -1 til +1 sem gefur til kynna styrk og stefnu sambands milli breyta og er venjulega táknuð með r
- þversniðsrannsókn
- rannsókn sem ber saman marga hluta þýðis á einum tímapunkti
- upplýsingagjöf að rannsókn lokinni
- ferli þar sem þátttakendur fá fullar og sannar upplýsingar um tilraunina að henni lokinni þegar tilraunin fól í sér blekkingu
- blekking
- það að villa vísvitandi um fyrir þátttakendum í tilraun til að varðveita gildi tilraunarinnar
- afleiðsla
- rökhugsun þar sem niðurstöðum er spáð út frá almennri forsendu
- fylgibreyta
- breyta sem rannsakandinn mælir til að sjá hversu mikil áhrif frumbreytan hafði
- tvíblind rannsókn
- tilraun þar sem hvorki rannsakendur né þátttakendur vita hverjir tilheyra hvaða hópi
- reynslubundið
- byggt á hlutlægum og áþreifanlegum sönnunargögnum sem hægt er að athuga aftur og aftur, óháð því hver athugar
- tilraunahópur
- hópur sem er hannaður til að svara rannsóknarspurningunni; inngrip í tilraun er eini munurinn á tilraunahópnum og samanburðarhópnum
- rannsakandabjagi
- það að væntingar rannsakanda skekki niðurstöður rannsóknarinnar
- staðreynd
- hlutlæg og sannreynanleg athugun sem er staðfest með sönnunargögnum úr reynslubundnum rannsóknum
- hrekjanlegt
- sem hægt er að afsanna með niðurstöðum tilraunar
- alhæfa
- að álykta að niðurstöður úr úrtaki eigi við um stærra þýði
- tilgáta
- prófanleg spá um hvernig heimurinn muni haga sér ef hugmynd er rétt, oft orðuð sem ef-þá staðhæfing
- sýndarfylgni
- það að sjá samband milli tveggja hluta þegar ekkert slíkt samband er í raun til staðar
- frumbreyta
- breyta sem rannsakandinn stjórnar eða hefur áhrif á; í traustri tilraunarannsókn er frumbreytan eini mikilvægi munurinn á tilraunahópi og samanburðarhópi
- tilleiðsla
- rökhugsun þar sem ályktanir eru dregnar af athugunum
- upplýst samþykki
- ferli þar sem rannsóknarþátttakanda er greint frá því við hverju má búast í tilrauninni, hvaða áhætta fylgir henni og hvaða afleiðingar rannsóknin hefur, áður en samþykki fyrir þátttöku er fengið
- nefnd um umönnun og notkun tilraunadýra (IACUC)
- nefnd stjórnenda, vísindamanna, dýralækna og fulltrúa samfélagsins sem fer yfir tillögur að rannsóknum sem fela í sér tilraunadýr
- siðanefnd stofnunar (IRB)
- nefnd stjórnenda, vísindamanna og fulltrúa samfélagsins sem fer yfir rannsóknartillögur sem fela í sér þátttöku fólks
- áreiðanleiki milli matsmanna
- mælikvarði á samræmi milli matsmanna eða athugenda í því hvernig þeir skrá og flokka tiltekinn atburð
- langtímarannsókn
- rannsókn þar sem sami hópur einstaklinga er kannaður eða mældur endurtekið yfir langan tíma
- vettvangsathugun
- athugun á hegðun í náttúrulegu umhverfi hennar
- neikvæð fylgni
- samband þar sem tvær breytur breytast í gagnstæðar áttir; önnur eykst þegar hin minnkar
- hlutdrægni athuganda
- það að athuganir skekkjast þannig að þær samræmist væntingum athuganda
- aðgerðabundin skilgreining
- lýsing á því hvaða aðgerðir og ferli verða notuð til að mæla fylgibreytur og stjórna frumbreytum
- skoðun
- persónulegt mat, ályktun eða viðhorf sem getur verið rétt eða rangt
- þátttakendur
- fólk sem tekur þátt í sálfræðirannsóknum
- ritrýnd tímaritsgrein
- grein sem nokkrir aðrir vísindamenn með sérþekkingu á viðfangsefninu lesa, yfirleitt nafnlaust, og veita endurgjöf um gæði handritsins áður en það er samþykkt til birtingar
- lyfleysuáhrif
- það að væntingar eða trú fólks hafi áhrif á eða ákvarði upplifun þess í tilteknum aðstæðum
- þýði
- heildarhópur einstaklinga sem rannsakendur hafa áhuga á
- jákvæð fylgni
- samband þar sem tvær breytur breytast í sömu átt; báðar aukast eða báðar minnka
- slembiröðun
- aðferð við að skipa þátttakendum í tilraunahópa þar sem allir þátttakendur eiga jafna möguleika á að lenda í hvaða hópi sem er
- slembiúrtak
- hlutmengi stærra þýðis þar sem hver meðlimur þýðisins á jafna möguleika á að vera valinn
- áreiðanleiki
- stöðugleiki og endurtakanleiki tiltekinnar niðurstöðu
- endurtaka
- að framkvæma tilraun aftur með mismunandi úrtökum til að meta áreiðanleika rannsóknarinnar
- úrtak
- hlutmengi einstaklinga sem valið er úr stærra þýði
- einblind rannsókn
- tilraun þar sem rannsakandinn veit hvaða þátttakendur eru í tilraunahópnum og hverjir eru í samanburðarhópnum en þátttakendur vita það ekki
- tölfræðileg greining
- greining sem ákvarðar hversu líklegt er að munur milli tilraunahópa sé tilkominn vegna tilviljunar
- könnun
- listi spurninga sem rannsóknarþátttakendur svara, á pappír, rafrænt eða munnlega, og gerir rannsakendum kleift að safna gögnum frá miklum fjölda fólks
- vísindakenning
- vel þróað safn hugmynda sem setur fram skýringu á athuguðum fyrirbærum
- réttmæti
- nákvæmni tiltekinnar niðurstöðu við að mæla það sem henni er ætlað að mæla