Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 2.1 Hvers vegna eru rannsóknir mikilvægar?
    3. 2.2 Nálganir í rannsóknum
    4. 2.3 Greining niðurstaðna
    5. 2.4 Siðfræði
    6. Lykilhugtök
    7. Samantekt
    8. Upprifjunarspurningar
    9. Gagnrýnar hugsunarspurningar
    10. Spurningar um persónulega hagnýtingu
  2. Heimildir
  3. Atriðisorðaskrá
Sálfræði 2. útgáfa (IS)Kafli 2Samantekt
Skrá inn til að leggja til breytingu
22 Rannsóknir í sálfræði

Samantekt

FYRRI KAFLI

Lykilhugtök

NÆSTI KAFLI

Upprifjunarspurningar

Samantekt

2.1 Af hverju eru rannsóknir mikilvægar?

Vísindamenn leitast við að útskýra og skilja hvernig heimurinn í kringum þá virkar. Þeir gera það meðal annars með því að setja fram vísindakenningar sem leiða af sér prófanlegar og hrekjanlegar tilgátur. Kenningum sem standast prófanir er haldið til haga og þær betrumbættar, en þeim sem standast þær ekki er hafnað eða þær endurskoðaðar. Þannig gera rannsóknir vísindamönnum kleift að greina staðreyndir frá einföldum skoðunum. Góðar upplýsingar sem verða til með rannsóknum hjálpa okkur að taka skynsamlegar ákvarðanir, bæði í opinberri stefnumótun og í einkalífi.

2.2 Nálganir í rannsóknum

Tilviksrannsókn felur í sér að rannsaka aðeins fáa einstaklinga yfir langan tíma. Þótt þessi nálgun veiti mjög ítarlegar upplýsingar er vandasamt að alhæfa út frá slíkum athugunum yfir á stærra þýði. Vettvangsathugun felur í sér að fylgjast með hegðun í náttúrulegu umhverfi og gerir kleift að safna réttmætum, raunveruleikatengdum upplýsingum úr raunaðstæðum. Vettvangsathugun býður hins vegar upp á litla stjórn á aðstæðum og krefst oft töluverðs tíma og fjármuna. Rannsakendur leitast við að tryggja að gagnasöfnunartæki þeirra séu bæði áreiðanleg, það er stöðug og endurtakanleg, og réttmæt, það er nákvæm.

Kannanir má leggja fyrir á ýmsa vegu og þær gera rannsakendum kleift að safna miklu magni gagna hratt. Hins vegar er dýpt þeirra upplýsinga sem hægt er að safna með könnunum nokkuð takmörkuð samanborið við tilviksrannsókn.

Skjalasafnsrannsóknir fela í sér að rannsaka fyrirliggjandi gagnasöfn til að svara rannsóknarspurningum.

Langtímarannsóknir hafa reynst rannsakendum mjög gagnlegar þegar þeir þurfa að safna gögnum um hvernig fólk breytist með tímanum. Þversniðsrannsóknir bera saman marga hluta þýðis á einum tímapunkti.

2.3 Greining niðurstaðna

Fylgni er lýst með fylgnistuðli, r, sem er á bilinu -1 til +1. Fylgnistuðullinn segir okkur til um stefnu sambandsins, jákvæða eða neikvæða, og styrk þess milli tveggja eða fleiri breyta. Fylgni segir okkur ekkert um orsakasamband, sama hversu sterkt sambandið milli breyta er. Í raun er eina leiðin til að sýna fram á orsakasamband sú að framkvæma tilraun. Fólk gerir oft þau mistök að halda því fram að fylgni sé til staðar þegar hún er það ekki.

Rannsakendur geta prófað tilgátur um orsakasamband með því að framkvæma tilraunir. Helst eru þátttakendur í tilraunum valdir með slembiúrtaki úr því þýði sem rannsakandinn hefur áhuga á. Síðan er þátttakendum raðað í hópa með slembiröðun. Stundum eru rannsakandinn og þátttakendur blindaðir gagnvart hópaskipan til að koma í veg fyrir að væntingar þeirra hafi áhrif á niðurstöðurnar.

Í fullkomnu tilraunasniði er eini munurinn á tilrauna- og samanburðarhópi sá hvort þátttakendur verða fyrir inngripinu í tilrauninni. Báðir hópar fara í gegnum öll stig tilraunarinnar en upplifa mismunandi stig frumbreytunnar: tilraunahópurinn verður fyrir inngripinu en samanburðarhópurinn ekki. Rannsakandinn mælir síðan breytingarnar sem verða á fylgibreytunni í hvorum hópi. Þegar gögnum hefur verið safnað frá báðum hópum eru þau greind tölfræðilega til að ákvarða hvort marktækur munur sé á hópunum.

Sálfræðingar greina frá rannsóknarniðurstöðum sínum í ritrýndum tímaritsgreinum. Rannsóknir sem birtar eru á þessu formi eru yfirfarnar af nokkrum öðrum sálfræðingum sem virka sem sía og aðgreina hugmyndir sem studdar eru sönnunargögnum frá hugmyndum sem eru það ekki. Endurtekning gegnir mikilvægu hlutverki við að tryggja gildi birtra rannsókna. Til lengri tíma litið munu aðeins þær niðurstöður sem hægt er að endurtaka stöðugt ná samstöðu í vísindasamfélaginu.

2.4 Siðfræði

Siðfræði rannsókna er svið í þróun og sumar aðferðir sem voru samþykktar eða umbornar í fortíðinni yrðu taldar ósiðlegar í dag. Ætlast er til að rannsakendur fylgi grundvallarsiðareglum þegar þeir framkvæma tilraunir sem fela í sér þátttöku fólks. Allar slíkar tilraunir verða að vera samþykktar af siðanefnd stofnunar (IRB). Þátttaka í tilraunum er sjálfviljug og krefst upplýsts samþykkis þátttakenda. Ef blekking er notuð í tilrauninni verður hver þátttakandi að fá fulla upplýsingagjöf að rannsókn lokinni.

Dýrarannsóknir lúta einnig ströngum siðferðilegum viðmiðum. Rannsakendur sem nota tilraunadýr verða að hanna verkefni sín þannig að sársauki og vanlíðan séu í lágmarki. Dýrarannsóknir krefjast samþykkis nefndar um umönnun og notkun tilraunadýra (IACUC), og öll aðstaða fyrir dýr er háð reglulegu eftirliti til að tryggja að farið sé með dýr á mannúðlegan hátt.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/psychology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Lykilhugtök

NÆSTI KAFLI

Upprifjunarspurningar