Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

      1. 7.12.0 Yfirlit kennslustundar
      2. 7.12.1 Að nota stuðla og fastaliði til að bera kennsl á gröf línulegra jafna
      3. 7.12.2 Umbreytingar á annars stigs föllum
      4. 7.12.3 Að skilja hegðun grafs út frá annars stigs stæðu þess
      5. 7.12.4 Framsetningar annars stigs falla
      6. 7.12.5 Að bera kennsl á gröf annars stigs falla
      7. 7.12.6 Æfingar
      8. 7.12.7 Samantekt kennslustundar
    1. Samantekt 7. hluta
  1. Atriðisorðaskrá

Bókin og glærur

PowerPoint-glærur
Algebra I (IS)Kafli 77.12.3 Að skilja hegðun grafs út frá annars stigs stæðu þess
77.12 Teikning grafs út frá staðalformi, 1. hluti

7.12.3 Að skilja hegðun grafs út frá annars stigs stæðu þess

FYRRI KAFLI

7.12.2 Umbreytingar á annars stigs föllum

NÆSTI KAFLI

7.12.4 Framsetningar annars stigs falla

7.12.3 Að skilja hegðun grafs út frá annars stigs stæðu þess

Verkefni

Í þessu verkefni notar þú gildistöflur til að tengja breytingar á annars stigs stæðum við hegðun grafa þeirra.

1-3: Fastaliður og lóðrétt hliðrun

Notaðu töfluna fyrir mismunandi gildi á x til að finna gildi stæðnanna x2+10 og x2−3. Þú getur líka notað töflureikni ef hann er tiltækur.

x−3−2−10123
x29410149
x2+10a. _____b. _____c. _____d. _____e. _____f. _____g. _____
Lausn

(−3)2+10=9+10=19

Lausn

(−2)2+10=4+10=14

Lausn

(−1)2+10=1+10=11

Lausn

(0)2+10=0+10=10

Lausn

(1)2+10=1+10=11

Lausn

(2)2+10=4+10=14

Lausn

(3)2+10=9+10=19

x−3−2−10123
x29410149
x2−3a. _____b. _____c. _____d. _____e. _____f. _____g. _____
Lausn

(−3)2−3=9−3=6

Lausn

(−2)2−3=4−3=1

Lausn

(−1)2−3=1−3=−2

Lausn

(0)2−3=0−3=−3

Lausn

(1)2−3=1−3=−2

Lausn

(2)2−3=4−3=1

Lausn

(3)2−3=9−3=6

Lausn

Svör fyrir spurningar 1-2:

x−3−2−10123
x29410149
x2+1019141110111419
x2−361−2−3−216
Lausn

Þriðja röðin er alltaf 10 hærri en röðin fyrir x2 og síðasta röðin er alltaf 3 lægri. Þess vegna færast öll punktgildi grafsins fyrir x2+10 upp um 10 einingar og öll punktgildi grafsins fyrir x2−3 niður um 3 einingar.

4-7: Stuðull annars stigs liðarins

Notaðu sömu x-gildi til að finna gildi stæðnanna 2x2, 12x2 og −2x2.

x−3−2−10123
x29410149
2x2a. _____b. _____c. _____d. _____e. _____f. _____g. _____
Lausn

2(−3)2=2·9=18

Lausn

2(−2)2=2·4=8

Lausn

2(−1)2=2·1=2

Lausn

2(0)2=2·0=0

Lausn

2(1)2=2·1=2

Lausn

2(2)2=2·4=8

Lausn

2(3)2=2·9=18

x−3−2−10123
x29410149
12x2a. _____b. _____c. _____d. _____e. _____f. _____g. _____
Lausn

12(−3)2=12·9=92=4,5

Lausn

12(−2)2=12·4=42=2

Lausn

12(−1)2=12·1=12=0,5

Lausn

12(0)2=12·0=02=0

Lausn

12(1)2=12·1=12=0,5

Lausn

12(2)2=12·4=42=2

Lausn

12(3)2=12·9=92=4,5

x−3−2−10123
x29410149
−2x2a. _____b. _____c. _____d. _____e. _____f. _____g. _____
Lausn

−2(−3)2=−2·9=−18

Lausn

−2(−2)2=−2·4=−8

Lausn

−2(−1)2=−2·1=−2

Lausn

−2(0)2=−2·0=0

Lausn

−2(1)2=−2·1=−2

Lausn

−2(2)2=−2·4=−8

Lausn

−2(3)2=−2·9=−18

Lausn

Svör fyrir spurningar 4-6:

x−3−2−10123
x29410149
2x2188202818
12x24,520,500,524,5
−2x2−18−8−20−2−8−18
Lausn

Þegar x2 er margfaldað með jákvæða stuðlinum 2 tvöfaldast öll úttaksgildi. Grafið verður því mjórra, því það vex hraðar. Þegar x2 er margfaldað með tölu á milli 0 og 1 minnka úttaksgildin og grafið verður breiðara, eða lóðrétt samþjappað. Þegar margfaldað er með neikvæðri tölu verða jákvæð úttaksgildi neikvæð og fleygboginn speglast þannig að hann opnast niður.

Myndband

Myndbandið í upprunalega efninu fjallar um hvernig hegðun grafs tengist annars stigs stæðunni sem skilgreinir fallið.

Sjálfspróf

Hvaða ferill er mjórri en graf grunnfallsins? f(x)=x2

Veldu eitt svar:

  1. A. f(x)=(x+3)2
  2. B. f(x)=13x2
  3. C. f(x)=3x2
  4. D. f(x)=x2+3

Viðbótarefni

Umbreytingar bornar saman við gröf annars stigs falla

Mundu að graf annars stigs falls er fleygbogi. Fleygbogi opnast upp þegar lægsti punktur grafsins er topppunkturinn, þar sem grafið skiptir um stefnu. Hann opnast niður þegar hæsti punkturinn er topppunkturinn. Hver stuðull í annars stigs stæðu á staðalformi segir eitthvað mikilvægt um grafið.

Graf f(x)=x2 er fleygbogi sem opnast upp og hefur topppunkt í (0,0). Ef fastaliðnum 5 er bætt við fæst f(x)=x2+5 og grafið færist upp um 5 einingar. Ef 4 er dregið frá x2 fæst f(x)=x2−4 og grafið færist niður um 4 einingar.

Graf grunnfallsins er sýnt með svörtum lit í hnitakerfi. Gröf fallanna sem hafa verið hliðruð lóðrétt eru merkt sem y=x²+5 og y=x²−4.

Gildistafla fyrir lóðréttar hliðranir:

x−3−2−10123
x29410149
x2+5149656914
x2−450−3−4−305

Taflan sýnir að fastaliðurinn hækkar eða lækkar öll úttaksgildi um sama fjölda eininga. Almennt hefur fastaliður í staðalformi áhrif á lóðrétta staðsetningu grafsins. Ef enginn fastaliður er í stæðunni, til dæmis x2 eða x2+9x, er fastaliðurinn 0 og skurðpunktur grafsins við y-ás liggur á x-ásnum.

Stuðull annars stigs liðarins

Stuðull annars stigs liðarins segir líka til um hegðun grafsins. Í f(x)=x2 er stuðullinn 1 og grafið opnast upp. Ef x2 er margfaldað með tölu stærri en 1 verður grafið brattara og fleygboginn mjórri. Ef x2 er margfaldað með tölu sem er minni en 1 en stærri en 0 verður grafið minna bratt og fleygboginn breiðari. Ef x2 er margfaldað með tölu minni en 0 opnast fleygboginn niður.

Graf grunnfallsins er sýnt með svörtum lit í hnitakerfi. Gröf fallanna sem hafa verið sköluð lóðrétt eru merkt sem y=2x² og y=1/2x². Fleygboginn sem opnast niður er merktur y=−2x².

Gildistafla fyrir stuðla annars stigs liðarins:

x−3−2−10123
x29410149
2x2188202818
−2x2−18−8−20−2−8−18

Ef úttaksgildi 2x2 og −2x2 eru borin saman sést að þau eru gagnstæðar tölur. Það bendir til þess að annað grafið sé speglun hins um x-ásinn.

Í dæmunum hér að framan höfðu stuðlar eða fastaliðir áhrif á úttaksgildi fallsins. Það hefur lóðrétt áhrif á grafið. Þegar inntaksgildinu er hins vegar breytt áður en veldið er tekið verða áhrifin lárétt.

Láréttar hliðranir

Grunnfallið f(x)=x2 má líka skrifa sem f(x)=(x−0)2. Það sýnir að ekkert er gert við inntaksgildið áður en það er sett í annað veldi.

Ef talan sem breytir inntakinu er stærri en 0 færist graf fallsins til hægri. Ef talan er minni en 0 færist grafið til vinstri. Taktu eftir áhrifunum þegar neikvætt gildi er dregið frá inntakinu.

Graf grunnfallsins er sýnt með svörtum lit í hnitakerfi. Gröf fallanna sem hafa verið hliðruð lárétt eru merkt sem y=(x+3)² og y=(x−3)².

Gildistafla fyrir láréttar hliðranir:

x−3−2−10123
x29410149
(x−3)23625169410
(x−(−3))2=(x+3)20149162536

Í þessari töflu breytist inntaksgildið áður en liðurinn er hafinn í annað veldi. Þegar gröf (x−3)2 og (x+3)2 eru borin saman við graf grunnfallsins sést að fleygboginn hefur hliðrast um 3 einingar til hægri og 3 einingar til vinstri.

Lárétt skölun og speglun

Nú skoðum við áhrif stuðuls á inntaksgildið. Ef inntaksgildið er margfaldað með tölu stærri en 1 áður en veldið er tekið verður fleygboginn lárétt samþjappaður. Ef inntaksgildið er margfaldað með tölu á milli 0 og 1 verður fleygboginn lárétt teygður.

Graf grunnfallsins er sýnt með svörtum lit í hnitakerfi. Gröf fallanna sem hafa verið sköluð lárétt eru merkt sem y=(1/2x)² og y=(2x)².

Gildistafla fyrir lárétta skölun:

x−3−2−10123
x29410149
(2x)236164041636
(12x)22,2510,2500,2512,25
(−2x)236164041636
Graf grunnfallsins er sýnt með svörtum lit í hnitakerfi. Fallið y=(−2x)² er einnig teiknað og merkt.

Ef inntaksgildið er margfaldað með neikvæðri tölu speglast fleygboginn um y-ásinn. Vegna samhverfu fleygboga er erfitt að greina þessa speglun sjónrænt. Þegar inntakið er margfaldað breytist stærðin sem er sett í annað veldi, svo grafið teygist eða samþjappast lárétt.

Reyndu þetta

Umbreytingar bornar saman við gröf annars stigs falla

Graf grunnfallsins er sýnt með rauðum lit í hnitakerfi. Tveir aðrir fleygbogar eru einnig teiknaðir. Báðir ásar ná frá −10 til 10 með kvarða 1.

Ef rauða grafið í miðjunni er grunnfallið f(x)=x2, hverjar eru jöfnur bláa grafsins efst og græna grafsins neðst?

Lausn

Græna grafið er graf f(x)=x2 hliðrað niður um 2, svo fallið er f(x)=x2−2. Bláa grafið er graf f(x)=x2 hliðrað upp um 4, svo fallið er f(x)=x2+4.

Graf grunnfallsins er sýnt með rauðum lit í hnitakerfi. Tveir aðrir fleygbogar eru einnig teiknaðir. x-ásinn nær frá −6 til 6 með kvarða 0,5 og y-ásinn frá −3 til 7 með kvarða 0,5.

Ef rauða grafið í miðjunni er grunnfallið f(x)=x2, hverjar eru jöfnur bláa grafsins til hægri og græna grafsins til vinstri?

Lausn

Græna grafið er graf f(x)=x2 hliðrað til vinstri um 3/2, svo fallið er f(x)=(x+32)2. Bláa grafið er graf f(x)=x2 hliðrað til hægri um 3, svo fallið er f(x)=(x−3)2.

Graf grunnfallsins er sýnt með rauðum lit í hnitakerfi. Tveir aðrir fleygbogar eru einnig teiknaðir. x-ásinn nær frá −5 til 5 með kvarða 0,5 og y-ásinn frá −1 til 7 með kvarða 0,5.

Rauða grafið í miðjunni er f(x)=x2. Jöfnur hinna grafanna eru f(x)=13x2 og f(x)=5x2. Hvaða fall passar við græna grafið innan við grunnfallið? Hvaða fall passar við bláa grafið utan við það?

Lausn

Græna grafið er mjórra en f(x)=x2 og verður því að hafa stuðul stærri en stuðulinn við x2. Græna grafið er f(x)=5x2. Bláa grafið er breiðara en f(x)=x2 og hefur því minni stuðul við x2. Bláa grafið er f(x)=13x2.

Graf grunnfallsins er sýnt með svörtum lit í hnitakerfi. Tveir aðrir fleygbogar eru einnig teiknaðir. x-ásinn nær frá −5 til 5 með kvarða 1 og y-ásinn frá −4 til 9 með kvarða 1. Græni fleygboginn liggur innan við grunnfallið og blái fleygboginn utan við það.

Svarta grafið í miðjunni er grunnfallið f(x)=x2. Jöfnur hinna grafanna eru f(x)=(25x)2 og f(x)=(43x)2. Hvaða fall passar við græna grafið innan við grunnfallið? Hvaða fall passar við bláa grafið utan við það?

Lausn

Græna grafið er lárétt samþjappað miðað við grunnfallið. Stuðullinn sem hefur áhrif á inntaksgildið þarf því að vera stærri en 1, svo græna grafið táknar f(x)=(43x)2. Bláa grafið er lárétt teygt miðað við grunnfallið. Stuðullinn sem hefur áhrif á inntaksgildið þarf því að vera stærri en 0 en minni en 1, svo bláa grafið táknar f(x)=(25x)2.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/algebra-1/pages/about-this-course Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

7.12.2 Umbreytingar á annars stigs föllum

NÆSTI KAFLI

7.12.4 Framsetningar annars stigs falla