Skrá inn til að leggja til breytingu

1010 Vökvar og föst efni

Lykilhugtök

Lykilhugtök

viðloðunarkraftur: aðdráttarkraftur milli sameinda mismunandi efna

myndlaust fast efni: (einnig ókristallað fast efni) fast efni þar sem agnirnar hafa ekki skipulagða innri byggingu

rúmmiðjað teningslaga (BCC) fast efni: kristalbygging með teningslaga einingarsellu sem hefur grindarpunkta í hornunum og í miðju sellunnar

rúmmiðjuð teningssella: einfaldasta endurtekna eining rúmmiðjaðs teningskristals; teningur með grindarpunkt í hverju horni og í miðju teningsins

suðumark: hitastig þar sem gufuþrýstingur vökva er jafn þrýstingi gassins yfir honum

Bragg-jafnan: jafna sem lýsir tengslum milli horna sem röntgengeislar beygjast við af völdum atóma í kristal

hárpípukraftur: flæði vökva um gljúpt efni eða mjóa pípu vegna aðdráttar milli vökvasameinda og yfirborðs efnisins og milli vökvasameindanna sjálfra

Clausius-Clapeyron-jafnan: stærðfræðilegt samband milli hitastigs, gufuþrýstings og uppgufunarvermis efnis

samloðunarkraftur: aðdráttarkraftur milli sams konar sameinda

þétting: breyting úr gasformi í vökvaform

samhæfingartala: fjöldi atóma sem eru næst tilteknu atómi í kristal eða miðjumálmatómi í flóka

samgildur netkristall: fast efni þar sem agnirnar haldast saman með samgildum tengjum í samfelldu neti

krítískur punktur: hitastig og þrýstingur ofan við þau mörk þar sem ekki er hægt að þétta gas í vökva

kristallað fast efni: fast efni þar sem agnirnar raðast í ákveðið, endurtekið mynstur

teningslaga þéttpökkun (CCP): kristalbygging þar sem lögum af þéttpökkuðum atómum eða jónum er staflað sem röð þriggja laga með mismunandi afstöðu sem skiptast á (ABC)

fastmyndun úr gasi: fasaskipti þar sem efni fer beint úr gasformi í fast form án þess að verða fyrst að vökva

bylgjubeygja: stefnubreyting rafsegulgeislunar sem verður þegar hún mætir efnislegri hindrun af viðeigandi stærð

tvískauts-tvískautskraftur: millisameindakraftur milli tveggja varanlegra tvískauta

dreifikraftur: (einnig London-dreifikraftur) aðdráttarkraftur milli tveggja skammvinnra tvískauta sem sveiflast hratt; skiptir aðeins máli þegar agnir eru mjög nálægt hver annarri

kvikt jafnvægi: ástand kerfis þar sem gagnstæð ferli eiga sér stað á sama hraða

flatmiðjað teningslaga (FCC) fast efni: kristalbygging með teningslaga einingarsellu sem hefur grindarpunkta í hornunum og í miðju hverrar hliðar

flatmiðjuð teningssella: einfaldasta endurtekna eining flatmiðjaðs teningskristals; teningur með grindarpunkt í hverju horni og í miðju hverrar hliðar

storknun: breyting úr vökvaformi í fast form

frostmark: hitastig þar sem fastur fasi og vökvafasi efnis eru í jafnvægi; sjá einnig bræðslumark

sexhyrnd þéttpökkun (HCP): kristalbygging þar sem þéttpökkuðum lögum atóma eða jóna er staflað sem röð tveggja laga með mismunandi afstöðu sem skiptast á (AB)

hola: (einnig millirými) rými milli atóma í kristal

vetnistengi: sérstaklega sterkur tvískauts-tvískautskraftur sem verður þegar vetni er tengt einu af þremur rafneikvæðustu frumefnunum: F, O eða N

spanað tvískaut: tímabundið tvískaut sem myndast þegar rafeindir atóms eða sameindar aflagast vegna augnablikstvískauts í nálægu atómi eða nálægri sameind

augnablikstvískaut: tímabundið tvískaut sem myndast í stutta stund þegar rafeindir atóms eða sameindar dreifast ósamhverft

millisameindakraftur: ósamgildur aðdráttarkraftur milli atóma, sameinda og/eða jóna

millistaðir: rými milli reglulegra staðsetninga agna í röðun atóma eða jóna

jónakristall: fast efni sem samanstendur af jákvæðum og neikvæðum jónum sem haldast saman með sterkum rafstöðukröftum

jafnmyndað: sem hefur sömu kristalbyggingu

bráðnun: breyting úr föstu formi í fljótandi form

bræðslumark: hitastig þar sem fastur fasi og vökvafasi efnis eru í jafnvægi; sjá einnig frostmark

málmkristall: fast efni sem samanstendur af málmatómum

sameindakristall: fast efni sem samanstendur af hlutlausum sameindum sem haldast saman með aðdráttarkröftum milli sameinda

staðalsuðumark: hitastig þar sem gufuþrýstingur vökva er jafn 1 atm (760 torr)

áttflötungshola: opið rými í kristal í miðju sex agna sem eru staðsettar á hornum áttflötungs

fasarit: þrýsti- og hitastigsrit sem tekur saman þau skilyrði þar sem fasar efnis geta verið til

skautunarhæfni: mælikvarði á getu hleðslu til að afmynda hleðsludreifingu sameindar (rafeindaskýið)

einföld teningsbygging: kristalbygging með teningslaga einingarsellu þar sem grindarpunktar eru aðeins í hornunum

einföld teningssella: (einnig frumstæð teningssella) einingarsella í einfaldri teningsbyggingu

rúmgrind: allir punktar í kristal sem hafa nákvæmlega eins umhverfi

þurrgufun: breyting úr föstu formi beint í gasform

yfirkritískur vökvi: efni við hitastig og þrýsting yfir krítískum punkti þess; sýnir eiginleika sem eru á milli eiginleika gasforms og vökvaforms

yfirborðsspenna: orka sem þarf til að auka flatarmál eða lengd vökvayfirborðs um tiltekið magn

fjórflötungshola: fjórflötungsrými sem myndast af fjórum atómum eða jónum í kristal

þrípunktur: hitastig og þrýstingur þar sem þrír fasar efnis eru í jafnvægi

einingarsella: minnsti hluti rúmgrindar sem endurtekur sig í þrívídd til að mynda alla grindina

eyða: galli sem kemur fram þegar staður sem ætti að innihalda atóm eða jón er tómur

van der Waals-kraftur: aðdráttar- eða hrindikraftur milli sameinda, þar á meðal tvískauts-tvískautskraftar, kraftar milli tvískauts og spanaðs tvískauts og London-dreifikraftar; nær ekki yfir krafta vegna samgildra tengja eða jónatengja, né aðdráttarafl milli jóna og sameinda

gufuþrýstingur: (einnig jafnvægisgufuþrýstingur) þrýstingur sem stafar af gufu í jafnvægi við fast efni eða vökva við tiltekið hitastig

uppgufun: breyting úr vökvaformi í gasform

seigja: mælikvarði á mótstöðu vökva gegn flæði

röntgenkristallafræði: tilraunaaðferð til að ákvarða fjarlægðir milli atóma í kristal með því að mæla hornin sem röntgengeislar beygjast við þegar þeir fara í gegnum kristalinn