1111 Stjórnspeki
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- Ahimsa
- grundvallarregla í indverskri heimspeki um að valda hvorki sjálfum sér né öðrum skaða.
- Firring
- í marxisma, rof tengsla verkafólks við vinnu sína, afurðir hennar og sjálft sig vegna kapítalísks arðráns.
- Stjórnleysisstefna
- stjórnmálastefna sem hafnar miðlægu ríkisvaldi og telur fólk geta skipulagt samfélag sitt með sjálfsstjórn.
- Aðalsveldi
- stjórnarform þar sem fámenn aðals- eða yfirstétt samfélagsins fer með valdið.
- Auðmagn
- peningar og vörur sem safnað er og beitt í framleiðslu og valdasöfnun.
- Lýðræði
- stjórnarfar þar sem fólkið fer sjálft með vald, annaðhvort beint eða fyrir milligöngu kjörinna fulltrúa.
- Guðlegt stjórnarumboð
- kenning um pólitískt yfirvald þar sem lögmæti konungs eða annars stjórnanda er talið eiga rætur í vilja guðdómsins.
- Jafnaðarhyggja
- sú hugmynd að allir einstaklingar hafi jafna stöðu og sama siðferðisgildi og að sérhvert lögmætt stjórnkerfi eigi að endurspegla það í stefnu sinni og starfsháttum.
- Lögmæti
- í stjórnmálum, viðurkenning hinna stjórnuðu á rétti valdhafa eða stjórnkerfis til að stjórna.
- Móismi
- heimspeki kínverska heimspekingsins Mozi og kenningarnar í ritinu Mozi, sem talið er safn texta eftir fylgjendur hans.
- Konungsstjórn
- stjórnarform þar sem einn einstaklingur fer með æðsta vald og erfir stöðuna að jafnaði.
- Náttúruréttur
- siðferðislögmál sem manneskjan getur samkvæmt kenningunni skynjað með þeirri skynsemi sem Guð hefur gefið henni.
- Neikvætt frelsi
- frelsi sem felst í því að vera hvorki þvingaður til tiltekinnar athafnar né skyldaður til að láta hana ógerta.
- Stjórnmálaheimspeki
- grein heimspekinnar sem rannsakar meðal annars réttlæti, lögmæti og tengsl stjórnmálakerfa, stjórnvalda og almennings.
- Samfélagssáttmáli
- raunverulegt eða ímyndað samkomulag samfélagsþegna um samvinnu og nokkrar takmarkanir náttúrulegra réttinda gegn vernd og gagnkvæmum ávinningi sem stjórnvöld tryggja.
- Alræði
- stjórnkerfi sem leitast við að hafa algera stjórn á bæði einkalífi og opinberu lífi fólks.
- Hula vanþekkingar
- hugsuð staða þar sem einstaklingur veit ekkert um eigin persónueinkenni eða félagslega, pólitíska og efnahagslega stöðu sína.