1010 Rúmfræði með hnitum
Lykilhugtök
Lykilhugtök
10.1 Sporbaugurinn
- Sporbaugur er mengi allra punkta í plani þannig að summa fjarlægða þeirra frá tveimur föstum punktum sé fasti. Hvor fasti punktur er kallaður brennipunktur.
- Þegar hnit brennipunkta og hvirfilpunkta sporbaugs eru gefin getum við skrifað jöfnu sporbaugsins á staðalformi. Sjá sýnidæmi 1 og sýnidæmi 2 .
- Þegar jafna sporbaugs með miðju í upphafspunkti er gefin á staðalformi getum við fundið hvirfilpunkta, aukahvirfilpunkta og brennipunkta hans ásamt lengd og legu langáss og skammáss til að teikna sporbaugin. Sjá sýnidæmi 3 og sýnidæmi 4 .
- Þegar jafna sporbaugs með miðju í öðrum punkti en upphafspunkti er gefin getum við fundið helstu einkenni hans og teiknað sporbaugin. Sjá sýnidæmi 5 og sýnidæmi 6 .
- Hægt er að líkana raunverulegar aðstæður með staðaljöfnum sporbauga og nota síðan líkanið til að finna helstu stærðir, svo sem lengd ása og fjarlægð milli brennipunkta. Sjá sýnidæmi 7 .
10.2 Breiðboginn
- Breiðbogi er mengi allra punkta í plani þannig að mismunur fjarlægðanna milli og brennipunktanna sé jákvæður fasti.
- Nota má staðalform breiðboga til að finna hvirfilpunkta hans og brennipunkta. Sjá sýnidæmi 1 .
- Þegar hnit brennipunkta og hvirfilpunkta breiðboga eru gefin getum við skrifað jöfnu breiðbogans á staðalformi. Sjá sýnidæmi 2 og sýnidæmi 3 .
- Þegar jafna breiðboga er gefin getum við fundið hvirfilpunkta, aukahvirfilpunkta, brennipunkta og aðfellur hans ásamt lengd og legu megináss og þveráss til að teikna breiðbogann. Sjá sýnidæmi 4 og sýnidæmi 5 .
- Hægt er að líkana raunverulegar aðstæður með staðaljöfnum breiðboga. Ef stærðir sjálfdragskæliturns eru til dæmis gefnar getum við fundið breiðbogajöfnu sem lýsir hliðum hans. Sjá sýnidæmi 6 .
10.3 Fleygboginn
- Fleygbogi er mengi allra punkta í plani sem eru í sömu fjarlægð frá fastri línu, sem kallast stýrilína, og föstum punkti (brennipunktinum) sem liggur ekki á stýrilínunni.
- Nota má staðalform fleygboga með hvirfilpunkt og x -ásinn sem samhverfuás til að teikna fleygbogann. Ef opnast fleygboginn til hægri. Ef opnast fleygboginn til vinstri. Sjá sýnidæmi 1 .
- Nota má staðalform fleygboga með hvirfilpunkt og y -ásinn sem samhverfuás til að teikna fleygbogann. Ef opnast fleygboginn upp. Ef opnast fleygboginn niður. Sjá sýnidæmi 2 .
- Þegar brennipunktur og stýrilína fleygboga eru gefin getum við skrifað jöfnu hans á staðalformi. Sjá sýnidæmi 3 .
- Nota má staðalform fleygboga með hvirfilpunkt og samhverfuás samsíða x -ásnum til að teikna fleygbogann. Ef opnast fleygboginn til hægri. Ef opnast fleygboginn til vinstri. Sjá sýnidæmi 4 .
- Nota má staðalform fleygboga með hvirfilpunkt og samhverfuás samsíða y -ásnum til að teikna fleygbogann. Ef opnast fleygboginn upp. Ef opnast fleygboginn niður. Sjá sýnidæmi 5 .
- Hægt er að líkana raunverulegar aðstæður með staðaljöfnum fleygboga. Ef þvermál og brennipunktur þversniðs fleygbogaspegils eru til dæmis gefin getum við fundið jöfnu sem lýsir hliðum hans. Sjá sýnidæmi 6 .
10.4 Snúningur ása
- Fjögur grunnform geta myndast þegar plan sker tvær réttar hringkeilur sem liggja odd við odd. Þau eru sporbaugur, hringur, breiðbogi og fleygbogi.
- Óúrkynjað keilusnið hefur almenna formið þar sem og eru ekki öll núll. Gildi og ákvarða gerð keilusniðsins. Sjá sýnidæmi 1 .
- Jöfnum keilusniða með -lið hefur verið snúið um upphafspunktinn. Sjá sýnidæmi 2 .
- Umbreyta má almenna forminu í jöfnu í - og -hnitakerfinu án -liðar. Sjá sýnidæmi 3 og sýnidæmi 4 .
- Stæða kallast óbreyta ef hún helst óbreytt við snúning. Þar sem aðgreinirinn er óbreyta getum við greint keilusniðið út frá honum. Sjá sýnidæmi 5 .
10.5 Keilusnið í pólhnitum
- Hvert keilusnið má ákvarða með einum brennipunkti, tilheyrandi miðskekkju og stýrilínu. Einnig má skilgreina keilusnið út frá föstum punkti, brennipunktinum í skautinu, og línu, stýrilínunni, sem er hornrétt á pólhnitaásinn.
- Keilusnið er mengi allra punkta þar sem miðskekkjan er jákvæð rauntala. Skrifa má hvert keilusnið með póljöfnu sinni. Sjá sýnidæmi 1 .
- Teikna má póljöfnur keilusniða. Sjá sýnidæmi 2 , sýnidæmi 3 og sýnidæmi 4 .
- Skilgreina má keilusnið út frá brennipunkti, stýrilínu og miðskekkju. Sjá sýnidæmi 5 og sýnidæmi 6 .
- Við getum notað samsemdirnar og til að breyta jöfnu keilusniðs úr pólformi í rétthyrnt form. Sjá sýnidæmi 7 .