16.6 Notkun Excel við fjárfestingarákvarðanir fyrirtækja
16.6Notkun Excel við fjárfestingarákvarðanir fyrirtækja
Hæfniviðmið
Í lok þessa hluta munt þú geta:
Microsoft Excel getur sjálfvirknivætt NPV- og IRR-útreikninga á sama hátt og fjármálareiknir. Í Excel er auðvelt að breyta forsendum eða tölugildum og endurreikna niðurstöðuna. Þar sem töflureiknirinn er sveigjanlegur má setja sama verkefni upp á fleiri en einn hátt. Hér verða sýnd nokkur einföld NPV- og IRR-dæmi.
Fyrirtæki metur verkefni sem kostar 30.000 dollara á þessu ári. Áætlað sjóðsinnstreymi er 6.000 dollarar á næsta ári og 8.000 dollarar árið þar á eftir. Síðan eykst það um 2.000 dollara á ári og verður 18.000 dollarar á sjöunda og síðasta ári verkefnisins. Fjármagnskostnaður fyrirtækisins er 9%.
Útreikningur NPV með Excel
Fyrst er vænt sjóðstreymi hvers árs skráð í vinnublaðið, eins og röð 5 á mynd 16.4 sýnir. NPV má síðan reikna með formúlu sem afvaxtar hvert framtíðarsjóðstreymi; sú aðferð er sýnd í röð 6.
Mynd 16.5 sýnir núvirði hvers árlegs sjóðstreymis. NPV fæst með því að leggja núvirðisgildin saman.
Excel hefur einnig innbyggð fjármálaföll, þar á meðal NPV-fallið sem sýnt er í hólfi J7 á mynd 16.6. Skilgreining Excel krefst þó aðgæslu. Fallið reiknar núvirði sjóðstreymis frá tímabili 1 til loka verkefnisins en sleppir upphafsfjárfestingunni á tíma 0. Niðurstaðan í hólfi J6 er því 56.947 dollarar. Þegar 30.000 dollara upphafsútstreymið er dregið frá fæst rétt NPV verkefnisins, 26.947 dollarar.
Í NPV-fallinu á aðeins að vísa í hólf með sjóðstreymi frá ári 1 til loka verkefnisins. Upphafsfjárfesting árs 0 er síðan dregin sérstaklega frá svo niðurstaðan samræmist stöðluðu skilgreiningunni: núvirði sjóðsinnstreymis að frádregnu núvirði sjóðsútstreymis. Vegna þessarar sérstöku skilgreiningar Excel kjósa margir að reikna núvirði hvers sjóðstreymis sérstaklega.
Útreikningur IRR með Excel
IRR-fall Excel er sýnt í hólfi J8 á mynd 16.7. Ólíkt NPV-fallinu tekur það allt sjóðstreymi verkefnisins með, þar á meðal upphafsútstreymið á tíma 0. IRR verkefnisins reiknast 27,7%. Fullbúið vinnublað er sýnt á mynd 16.8.
Notkun Excel til að búa til NPV-snið
Kostnaður við öflun fjármagns er sjaldan þekktur með fullri vissu og getur breyst með efnahags- og markaðsaðstæðum. NPV-snið sýnir hve næm fjárfestingarákvörðun er fyrir breytingum á þessum kostnaði, einkum á sveiflukenndum mörkuðum. Excel einfaldar gerð slíks sniðs.
Middleton Manufacturing íhugar að setja upp sólarplötur fyrir vatnshitun og lýsingu í verksmiðjunni. Uppsetningin kostar 800.000 dollara en á að lækka rafmagnskostnað um 150.000 dollara á ári næstu tíu árin. NPV-snið sýnir hvernig NPV verkefnisins breytist með kostnaði við öflun fjármagns.
Sjóðstreymi verkefnisins er fyrst skráð í hólf D2–N2, eins og á mynd 16.9. Fjármagnskostnaðurinn, upphaflega 10%, er settur í hólf B1 og NPV-formúlan í B6. Hólf B6 sýnir þá NPV sjóðstreymisins í D2–N2 miðað við hlutfallið í B1.
IRR er einnig reiknað í hólfi B4. Það er ekki nauðsynlegt fyrir NPV-sniðið en gefur gagnlegt viðmið: NPV er jákvætt þegar IRR er hærra en kostnaður við öflun fjármagns en neikvætt þegar IRR er lægra.
NPV-sniðið fæst með því að reikna NPV við mörg möguleg afvöxtunarhlutföll. Sjóðstreymið í D2–N2 helst óbreytt en gildinu í B1 er breytt. Gagnatöflufall Excel sýnir hvernig niðurstaða formúlunnar í B6 breytist með hverju nýju hlutfalli í B1.
Skráðu hlutföllin sem prófa á í dálk frá hólfi A7. Í dæminu eru 1–20% sett í A7–A26. Vinnublaðið á þá að líta út eins og á mynd 16.9.
Auðkenndu A6–A26 og B6–B26, sem innihalda NPV-formúluna og afvöxtunarhlutföllin, eins og á mynd 16.10. Veldu `Data`, síðan `What-If Analysis` og `Data Table`. Þar sem hlutföllin eru í dálki er B1 sett í `Column input cell`. Excel reiknar þá NPV með hverju hlutfalli dálksins sem gildi í B1. Staðfestu með `OK`.
Eftir staðfestingu fyllir Excel hólf dálks B með NPV-gildinu sem samsvarar hverju afvöxtunarhlutfalli. Niðurstaðan er sýnd á mynd 16.11.
Til að teikna NPV-sniðið eru hlutföllin og NPV-gildin í A7–A26 og B7–B26 auðkennd. Veldu síðan `Insert` og myndritagerðina `Scatter`. Myndritið á að líkjast mynd 16.12 og má sérsníða með heiti, ásamerkingum og öðrum útlitsstillingum.
NPV-sniðið sker x-ásinn milli 13% og 14%. Skurðpunkturinn samsvarar IRR verkefnisins, 13,43%, þar sem NPV er núll. Sé kostnaður við öflun fjármagns lægri er NPV jákvætt og samþykkja á verkefnið; sé kostnaðurinn hærri verður NPV neikvætt og hafna á því.
Middleton Manufacturing getur nú metið sólarplötuverkefnið. Við 10% fjármagnskostnað er NPV jákvætt um 121.685 dollara og því ætti að ráðast í uppsetninguna. Jafnvel þótt kostnaðurinn hafi verið vanmetinn um 30% og reynist 13% er NPV enn jákvætt. Aðeins hlutfall yfir 13,43% leiðir til höfnunar.