Kennitölur um greiðsluhæfi
6.3 Kennitölur um greiðsluhæfi
Að þessum kafla loknum munt þú geta:
Greiðsluhæfi lýsir getu fyrirtækis til að mæta skammtímafjárþörf með því að stýra veltufjármunum og breyta þeim í handbært fé. Það er mikilvægur þáttur í fjárhagslegri stöðu fyrirtækisins. Handbært fé, viðskiptakröfur og birgðir verslunar- eða framleiðslufyrirtækis teljast meðal seljanlegustu eignanna, enda breytast þær yfirleitt mun hraðar í handbært fé en land og byggingar. Viðskiptakröfur hafa þegar myndast við sölu vöru eða þjónustu og innheimtast oft innan 30 til 45 daga.
Birgðir eru síður seljanlegar en viðskiptakröfur því fyrst þarf að selja vörurnar áður en greiðsla fæst, hvort sem salan er staðgreidd eða gegn greiðslufresti. Þær eru þó að jafnaði seljanlegri en land og byggingar, þar sem yfirleitt tekur skemmri tíma að finna kaupanda að vörum en fasteignum.
Veltufjárhlutfall
Veltufjárhlutfall er nátengt hreinu veltufé og ber veltufjármuni saman við skammtímaskuldir. Hreint veltufé sýnir mismun þessara stærða sem fjárhæð, en veltufjárhlutfallið sýnir þær sem hlutfall. Hlutfall yfir 1 bendir til þess að veltufjármunir dugi fyrir skammtímaskuldum og nokkurt svigrúm sé til staðar. Sé hlutfallið undir 1, þarf fyrirtækið að huga sérstaklega að samsetningu veltufjármuna og gjalddögum skammtímaskulda.
Veltufjárhlutfall Clear Lake Sporting Goods á yfirstandandi ári reiknast þannig:
Hlutfallið 2:1 merkir að veltufjármunir eru tvöfalt meiri en skammtímaskuldir og ættu því almennt að nægja fyrir skuldbindingunum. Slíkt hlutfall er þó hátt hjá flestum fyrirtækjum og í flestum atvinnugreinum. Kennitölur þarf ávallt að túlka saman. Hátt veltufjárhlutfall ásamt lágum veltuhraða viðskiptakrafna gæti til dæmis vakið spurningar um birgðasöfnun og hæga innheimtu.
Lausafjárhlutfall
Lausafjárhlutfall, einnig nefnt prófhlutfall, er varfærnari mælikvarði en veltufjárhlutfall. Það tekur aðeins til skjótseljanlegustu veltufjármunanna og undanskilur birgðir og fyrirframgreidd gjöld. Oft tekur lengri tíma að breyta þeim í handbært fé en öðrum veltufjármunum. Hlutfallið sýnir því hvaða eignir fyrirtækið getur nýtt með skömmum fyrirvara þegar skuldbinding fellur á gjalddaga. Það er reiknað þannig:
Lausafjárhlutfall Clear Lake Sporting Goods á yfirstandandi ári reiknast þannig:
Hlutfallið 1,6:1 merkir að skjótseljanlegar eignir fyrirtækisins eru 1,6 sinnum meiri en skammtímaskuldir þess. Niðurstaðan bendir því til nægs svigrúms, en verður ekki túlkuð ein og sér. Samanburður við meðaltöl atvinnugreinarinnar og þróun fyrri ára gefur traustari mynd af greiðsluhæfi Clear Lake Sporting Goods.
Hlutfall handbærs fjár
Handbært fé er seljanlegasta eign fyrirtækis. Fjárfestar og lánveitendur nota hlutfall handbærs fjár til að meta hvort handbært fé og ígildi þess nægi fyrir skammtímaskuldum. Þar sem engar aðrar eignir eru taldar með er hlutfallið varfærnara en veltufjárhlutfall og lausafjárhlutfall. Það er sett fram sem tala, ekki prósenta. Hlutfallið 1,0 merkir að handbært fé dugi nákvæmlega fyrir öllum skammtímaskuldum. Lægra hlutfall sýnir að skuldirnar eru meiri en handbært fé, en hærra hlutfall að fé verði afgangs eftir greiðslu þeirra. Hvorug niðurstaðan er sjálfkrafa góð eða slæm. Of mikið ónotað fé getur dregið úr ávöxtun, en mörg fyrirtæki starfa farsællega með hlutfall undir 1,0. Því þarf að bera niðurstöðuna saman við fyrri þróun fyrirtækisins og meðaltöl atvinnugreinarinnar.
Hlutfall handbærs fjár hjá Clear Lake Sporting Goods á yfirstandandi ári reiknast þannig:
Hlutfallið 1,1 merkir að handbært fé og ígildi þess nægja fyrir skammtímaskuldum fyrirtækisins.
