Inngangur

Inngangur

Eðlan á ljósmyndinni er ekki aðeins að njóta sólarinnar eða sólbaða sig. Hitinn frá sólargeislunum skiptir sköpum fyrir líf hennar. Hlý eðla getur hreyft sig hraðar en köld eðla, því efnahvörfin sem gera vöðvum hennar kleift að hreyfast ganga hraðar fyrir sig við hærra hitastig. Köld eðla er hægari og því auðveldari bráð fyrir rándýr.

Hvort sem um er að ræða kökubakstur eða mat á nýtilegum endingartíma brúar skiptir hraði efnahvarfa miklu máli fyrir skilning okkar á ferlum sem fela í sér efnabreytingar. Tvær spurningar vakna gjarnan þegar á að framkvæma efnahvarf. Sú fyrri er: „Mun hvarfið mynda æskileg myndefni í nothæfu magni?“ Sú síðari er: „Hversu hratt mun hvarfið ganga fyrir sig?“ Þegar efnahvörf eru rannsökuð nánar vaknar oft þriðja spurningin: „Hvaða sérstöku ferlar eiga sér stað á sameindastigi meðan hvarfið fer fram?“ Það hefur hagnýtt gildi að þekkja svarið við þessari spurningu þegar stjórna þarf heimt eða hraða efnahvarfs.

Hraðafræði efnahvarfa fjallar um aðra og þriðju spurninguna, það er hvarfhraðann, eða hversu hratt myndefni myndast, og þá ferla á sameindastigi sem liggja að baki hvarfinu. Í þessum kafla eru skoðaðir þættirnir sem hafa áhrif á hraða efnahvarfa, hvarfgangarnir sem efnahvörf fylgja og þær megindlegu aðferðir sem notaðar eru til að lýsa hvarfhraða.