44 Tilkoma klassískrar heimspeki

Inngangur

Útskorinn steinbrot sýnir tvær fullorðnar manneskjur halda á börnum. Fyrir ofan þau er sólin og geislar hennar ná niður að fullorðna fólkinu og börnunum. Egypsk myndleturstákn umlykja myndirnar. — **Mynd 4.1.** Faraóinn Akhenaten, eiginkona hans Nefertiti og börn þeirra hljóta blessun guðsins Aten, sem sólin táknar. Egypska hugmyndin um Aten sem uppsprettu alls sem er hafði áhrif á frumspeki Grikkja. (mynd: aðlagað úr „Akhenaten, Nefertiti, and the Royal Princesses Blessed by the Aten“ eftir MCAD Library/Flickr, CC BY 2.0)

Efnisyfirlit kafla

4.1 Sagnaritun og saga heimspekinnar
4.2 Klassísk heimspeki
4.3 Gyðingleg, kristin og íslömsk heimspeki

Inngangur

Fræðimenn litu lengi á Grikkland hið forna sem fæðingarstað vestrænnar heimspeki. Orðið „heimspeki“ á rætur í forngrísku orðunum philos, sem merkir ást eða væntumþykju, og sophos, sem merkir vitur. Í Grikklandi til forna störfuðu vissulega stórhuga menn á borð við Sókrates, Platon og Aristóteles. Leið klassískrar heimspeki hefst þó í Norður-Afríku, liggur til Grikklands og Rómar, aftur suður yfir Miðjarðarhafið og síðan frá Persíu til Spánar, áður en hún styður við það sem oft er kallað upphaf nútímans. Í þessum kafla er sú leið rakin.

Til að rekja sögulega leið heimspekinnar um þessa ólíku menningarheima þarf fyrst að gera stuttlega grein fyrir því hvernig saga heimspekinnar hefur verið rannsökuð og hvernig skilja má heimspekilega iðkun á mismunandi tímum. Að því loknu verður sjónum beint að hinum einstöku söguhefðum.