Inngangur að upplýsingum, áhættu og vátryggingum

Inngangur að upplýsingum, áhættu og vátryggingum

Kaup byggjast á væntingum um gæði, nyt og framtíðarkostnað. Væntingarnar ráðast af upplýsingum sem kaupandi hefur þegar ákvörðun er tekin. Upplýsingar geta verið ófullkomnar hjá báðum aðilum eða ósamhverfar þannig að annar veit meira um mikilvægt atriði. Afleiðingin getur verið rangt verð, eftirsjá, minni viðskipti eða að góðar vörur og viðskiptavinir hverfi af markaði. Vandinn snýst því ekki aðeins um blekkingu heldur einnig um óvissu, mælikostnað og hvata til að afla eða miðla trúverðugum upplýsingum.

Fyrsti hluti kaflans greinir áhrif ófullkominna og ósamhverfra upplýsinga á vöru-, vinnu- og fjármagnsmarkaði. Seljandi getur til dæmis vitað meira um gæði gimsteins eða notaðs bíls en kaupandi. Ef kaupandi getur ekki greint góð gæði frá slæmum getur hann aðeins boðið verð sem endurspeglar meðalgæði; þá geta seljendur góðra vara horfið af markaðnum. Vottun, ábyrgðir, orðspor, sjálfstæðar skoðanir og upplýsingaskylda geta minnkað bilið, en kosta einnig fé og geta sjálf verið ófullkomin. Greiningin þarf því að bera ávinning af betri upplýsingum saman við kostnað og möguleika á nýrri misnotkun.

Annar hluti kaflans fjallar um vátryggingamarkaði. Umsækjandi veit oft meira en félagið um eigin áhættu, en félagið veit meira um verðlagningu, undantekningar og tjónaferli. Ef áhættusamara fólk sækir frekar í tryggingu getur myndast óhagstætt val; ef trygging breytir hegðun eftir samningsgerð getur myndast freistnivandi. Vátryggjendur bregðast meðal annars við með áhættuflokkun, sjálfsábyrgð, samtryggingu, eftirliti og samningsskilmálum, en reglur geta takmarkað hvaða upplýsingar og verðmun þeir mega nota. Markmiðið er ekki að eyða allri óvissu heldur að dreifa áhættu án þess að upplýsingavandi geri vernd óaðgengilega eða ótrausta. Sömu meginspurningar koma síðar fram á fjármálamörkuðum, þar sem fjárfestar og lántakar búa einnig yfir ólíkum upplýsingum.