Lykilhugtök og samantekt
Lykilhugtök og samantekt
21.1 Mæling atvinnuleysis
Atvinnuleysi skerðir tekjur og getur haft fjárhagsleg, félagsleg og heilsufarsleg áhrif. Fyrir hagkerfið felur það í sér vannýtt vinnuafl og minni framleiðslu. Í opinberri tölfræði telst fólk annaðhvort starfandi, atvinnulaust eða utan vinnuafls samkvæmt skýrum viðmiðum. Atvinnulaus einstaklingur er án vinnu, tiltækur til starfa og í virkri atvinnuleit; atvinnuleysishlutfallið er fjöldi atvinnulausra sem hlutfall af vinnuaflinu. Bandaríska mannfjöldakönnunin (CPS) mælir stöðu fólks og atvinnuleysi, en vinnustaðakönnunin (CES) mælir launagreidd störf og mánaðarlega breytingu þeirra. Kannanirnar mæla því ekki nákvæmlega sama hlutinn.
21.2 Mynstur atvinnuleysis
Atvinnuleysi í Bandaríkjunum hefur yfirleitt aukist í samdrætti og minnkað í uppsveiflu, en hvorki lægsta stig þess né jafnvægisstig er fast. Langar tímaraðir sýna endurteknar hagsveiflur fremur en einfalda stöðuga hækkun þrátt fyrir fólksfjölgun, alþjóðavæðingu og tæknibreytingar. Túlka þarf hverja tölu með hliðsjón af tímabili, atvinnuþátttöku, lýðfræði og mæliaðferð.
Atvinnuleysi er ólíkt milli aldurs-, menntunar-, kynja- og kynþáttahópa í bandarískum gögnum. Munurinn er lýsandi fylgni en ekki sönnun um eiginleika einstaklinga. Atvinnugreinaskipan, starfsreynsla, atvinnuþátttaka, umönnun, búseta, menntunaraðgangur, mismunun og hagsveifla geta öll haft áhrif. Alþjóðlegur samanburður krefst samræmdra skilgreininga og þarf einnig að skoða þátttöku, óformlega vinnu, vinnutíma og aðra vannýtingu vinnuafls; eitt atvinnuleysishlutfall sýnir ekki sjálfkrafa að eitt land standi betur en annað.
21.3 Atvinnuleysi til skamms tíma
Hagsveifluatvinnuleysi eykst í samdrætti og minnkar í uppsveiflu. Í einföldu líkani með fullkomlega sveigjanlegum launum jafnast framboð og eftirspurn eftir vinnuafli við jafnvægislaun. Í raun lækka laun oft hægt. Fólgnir samningar, afkastalaun, hrakval af launalækkunum, innherja- og útherjalíkanið og erfiðleikar við að samræma hlutfallsleg laun skýra ólíka þætti þessarar tregðu. Kenningarnar eru viðbótarskýringar sem þarf að meta með gögnum, ekki sjálfgefin lögmál.
21.4 Atvinnuleysi til langs tíma
Jafnvægisatvinnuleysi er metið atvinnuleysi sem samræmist undirliggjandi aðstæðum þegar hagkerfið er hvorki í uppsveiflu né samdrætti. Leitaratvinnuleysi verður meðan fólk og störf finnast. Kerfislægt atvinnuleysi verður þegar færni, staðsetning eða aðrar forsendur passa illa við laus störf. Lýðfræði, upplýsingar, tækni, samningsstofnanir og opinber stefna geta breytt jafnvægisstiginu. Meta þarf áhrif reglna og tekjuverndar á ráðningar, leit, starfsöryggi og framleiðni út frá hönnun og efnahagsaðstæðum.