3232 Þjóðhagsstefna víða um heim

Sjálfspróf

Tafla 32.3 sýnir sögulegt kennsludæmi fyrir sex heimssvæði; allar fjárhæðir eru í Bandaríkjadölum. Staðfestu verga landsframleiðslu (VLF) í hverri röð með því að margfalda íbúafjölda í milljónum með nafnvirði VLF á mann. Raðaðu síðan svæðunum annars vegar eftir heildar-VLF og hins vegar eftir VLF á mann. Útskýrðu hvers vegna röðin breytist og hvers vegna gögnin nægja ekki til að meta núverandi lífskjör eða tekjudreifingu.

Heimssvæði	Íbúafjöldi (milljónir)	VLF á mann	Heildar-VLF (milljónir)
Austur-Asía og Kyrrahaf	2.006	5.536	11.105.216
Suður-Asía	1.671	1.482	2.476.422
Afríka sunnan Sahara	936,1	1.657	1.551.118
Rómanska Ameríka og Karíbahaf	588	9.536	5.607.168
Mið-Austurlönd og Norður-Afríka	345,4	3.456	1.193.702
Evrópa og Mið-Asía	272,2	7.118	1.937.520

Hvaða upplýsingar geta glatast þegar lönd eru sameinuð í stór heimssvæði? Ræddu meðal annars mun innan svæðis, ólíkt verðlag, tekjudreifingu, mannfjölda og tímabil gagnanna. Hvaða viðbótarmælikvarða myndir þú nota áður en þú drægir ályktun um lífskjör?

Búðu til samanburðartöflu fyrir eitt hátekju-, eitt millitekju- og eitt lágtekjuhagkerfi. Skráðu sameiginleg þjóðhagsmarkmið, helstu staðbundnu hömlur, tiltæk hagstjórnartæki og mælikvarða á árangur. Útskýrðu hvers vegna tekjuflokkurinn einn segir ekki fyrir um rétta stefnu.

Veldu tvö hagkerfi úr sama tekjuflokki sem glíma við ólíkar áskoranir. Berðu saman mannauð, innviði, stofnanir, fjármögnun, viðskiptatengsl og ytri áhættu þeirra. Leggðu til eitt úrræði fyrir hvort hagkerfi og nefndu hvaða gögn gætu sýnt hvort það virkaði.

Hvaða peningalegu, ríkisfjármálalegu og vinnumarkaðstengdu úrræði geta dregið úr hagsveiflubundnu atvinnuleysi? Greindu á milli sjálfvirkra sveiflujafnara og sérstakra aðgerða og útskýrðu hvernig verðbólga, skuldir, miðlun peningastefnu og framleiðsluslaki takmarka valið.

Hvaða þættir geta hækkað eða lækkað jafnvægisatvinnuleysi óháð tekjuflokki lands? Fjallaðu um leit og pörun, færni, búsetu, lýðfræði, stofnanir og hvata. Útskýrðu einnig hvers vegna óformlegt starf og mismunandi atvinnuþátttaka geta torveldað samanburð milli landa.

Hvernig getur vísitölubinding launa verndað kaupmátt þegar verðbólga reynist meiri en búist var við? Hverjir fá ekki endilega sömu vernd og hvernig getur afturvirk eða útbreidd vísitölubinding haft áhrif á verðbólgutregðu, atvinnu og raunlaun eftir framboðsáfall?

Notaðu líkan heildareftirspurnar og heildarframboðs til að bera saman áhrif aukinna ríkisútgjalda þegar framleiðsla er langt undir framleiðslugetu og þegar hagkerfið er nær fullri afkastagetu. Sýndu áhrif á framleiðslu og verðlag og ræddu innflutning, fjármögnun og möguleg viðbrögð seðlabanka.

Sýndu með líkani heildareftirspurnar og heildarframboðs hvernig aðhaldssamari peningastefna getur dregið úr verðbólgu með því að veikja heildareftirspurn. Greindu á milli lægri verðbólguhraða og lækkunar verðlags og útskýrðu hvers vegna kostnaðurinn getur orðið meiri þegar verðbólgan stafar af neikvæðu framboðsáfalli.

10.

Útskýrðu bókhaldstengsl viðskiptajafnaðar og fjármagnsreikninga í greiðslujöfnuði. Hvernig getur viðskiptahalli verið fjármagnaður með beinni fjárfestingu, verðbréfum, lánum eða breytingu gjaldeyrisforða? Hvers vegna segja þessi tengsl ein og sér ekki hvort hallinn sé sjálfbær?

11.

Notaðu framboðs- og eftirspurnarlíkan gjaldeyrismarkaðar til að greina skyndilegt fjármagnsútstreymi úr litlu opnu hagkerfi með fljótandi gengi. Sýndu áhrif á gengi, innflutningsverð og viðskiptajöfnuð og ræddu síðan hvernig niðurstaðan breytist við fast gengi, skuldir í erlendum gjaldmiðli eða inngrip seðlabanka.

Heimssvæði

Íbúafjöldi (milljónir)

VLF á mann

Heildar-VLF (milljónir)

Austur-Asía og Kyrrahaf

2.006

5.536

11.105.216

Suður-Asía

1.671

1.482

2.476.422

Afríka sunnan Sahara

936,1

1.657

1.551.118

Rómanska Ameríka og Karíbahaf

588

9.536

5.607.168

Mið-Austurlönd og Norður-Afríka

345,4

3.456

1.193.702

Evrópa og Mið-Asía

272,2

7.118

1.937.520