1.2 Hlutverk fjármála í fyrirtæki eða stofnun
1.2 Hlutverk fjármála í fyrirtæki eða stofnun
Hæfniviðmið
Að loknum þessum undirkafla átt þú að geta:
Fjármálahlutverkið
Fjármál gegna mörgum hlutverkum innan fyrirtækja og stofnana og fjölbreytt starfsheiti endurspegla ólíka ábyrgð þeirra sem sinna fjármálum. Í hagnaðardrifnu fyrirtæki byggir starf comptroller, eða öllu oftar controller á ensku, að miklu leyti á bókhaldsþekkingu. Controller ber ábyrgð á fjárhagslegri skýrslugjöf og hefur umsjón með þeirri bókhaldsvinnu sem þarf til að útbúa skýrslurnar. Starfið nær til launavinnslu, viðskiptakrafna og viðskiptaskulda, þar á meðal skatta, birgðastýringar og margvíslegrar skráningar, eftirfylgni og vöktunar á skammtímaeignum og skammtímaskuldum. Controller aðstoðar innri og ytri endurskoðendur og ber ábyrgð á daglegu eftirliti með fjármálarekstri fyrirtækisins og framkvæmd hans.
Í flestum fyrirtækjum og stofnunum getur fjárreiðustjóri tekið að sér mörg verkefni controller. Hann ber þó einnig ábyrgð á að fylgjast með sjóðstreymi fyrirtækisins og er oft tengiliður við banka, sölutryggjendur og aðra ytri fjármögnunaraðila. Fjárreiðustjóri getur haft umsjón með uppbyggingu lána og skuldbindinga og ákveðið hvenær og hjá hverjum skuli taka lán. Fjárreiðustjórar sjá einnig um að ávaxta umframfjármuni. Ef controller-hlutverkið beinist einkum inn á við í fyrirtækinu beinist starf fjárreiðustjóra oftar út á við, þar sem hann kemur fram sem fulltrúi fyrirtækisins.
Varaforseti fjármála (VP-F) er stjórnendastaða og hefur yfirumsjón með störfum controller og fjárreiðustjóra. Meginábyrgð VP-F er að byggja upp nægilega fjölmennt og hæft starfslið, leiðbeina því og tryggja að það útbúi skýrslur sem eru tímabærar, nákvæmar og ítarlegar.
Fjármálastjóri, eða CFO, horfir á heildarmyndina. Hann mótar stefnu um stjórnun veltufjár, ákveður hagkvæmustu fjármagnsskipan fyrirtækisins og tekur lokaákvarðanir um gerð fjárfestingaráætlana. Fjármálastjóri horfir einnig fram á við og ber ábyrgð á stefnumiðaðri fjárhagsáætlanagerð og fjárhagslegum markmiðum. Í samanburði við VP-F sinnir CFO síður daglegri verkstjórn en vinnur meira að framtíðarsýn og stefnumótun.
Fjárhagsáætlanagerð
Fjárhagsáætlanagerð skiptir máli í öllum fyrirtækjum og stofnunum, stórum sem smáum, einkareknum sem opinberum, hvort sem markmiðið er hagnaður eða ekki. Hún hjálpar fyrirtæki að skilja fyrri, núverandi og framtíðarþörf fyrir fjármögnun og þær greiðslur eða úthlutanir sem þarf til að mæta þörfum allra hagsmunaaðila. Hagnaðardrifin fyrirtæki leitast við að hámarka auð eigenda. Eigendurnir geta verið hluthafar í skráðu hlutafélagi, eigendur og stjórnendur lítillar fjölskylduverslunar, meðeigendur á lögmannsstofu eða aðaleigendur margs konar annarra rekstrareininga. Fjárhagsáætlanagerð hjálpar stjórnendum að skilja núverandi stöðu fyrirtækisins, móta ferla og varaleiðir til að ná markmiðum og bregðast við óvæntum atburðum. Því ígrundaðra og ítarlegra sem ferlið er, þeim mun líklegra er að fyrirtækið nái markmiðum sínum eða standist erfiða tíma. Fjárhagsáætlanir taka yfirleitt mið af stefnumarkmiðum fyrirtækisins, siðferðilegum starfsháttum og uppruna og kostnaði fjármagns, auk þess sem þær fela í sér gerð fjárhagsáætlana, sviðsmynda og viðbragðsáætlana. Fjárhagsáætlunin sem Bacon Signs þróaði var nógu ítarleg til að gera ráð fyrir því hvenær og hvernig vöxtur gæti orðið. Áætlunin sem lögð var fyrir viðskiptabanka gerði fyrirtækinu kleift að tryggja sér nýja fjármögnun á mikilvægum tímamótum í stækkun þess.
Góð fjárhagsáætlanagerð hefur nokkur sameiginleg einkenni.
Spágerð og fjárhagsáætlanagerð
Spágerð og fjárhagsáætlanagerð eru algengar aðferðir hjá fyrirtækjum, opinberum stofnunum, óhagnaðardrifnum rekstraraðilum og heimilum. Eins og mörg önnur fjármálaviðfangsefni í þessum kafla nýtast þær bæði einstaklingum og fyrirtækjum. Fjárhagsáætlanagerð, það er að skipuleggja fjárhæðir, uppruna og ráðstöfun reiðufjár, fer fram snemma í áætlanagerðinni. Algengt er að fyrirtæki hafi lokið árlegri fjárhagsáætlun löngu áður en árið hefst. Með fjárhagsáætlanagerð setur fyrirtæki markmið fyrir komandi tímabil með því að útbúa reikningsskil sem byggja á sögulegum gögnum, væntingum og framtíðaráformum. Ferlið hjálpar fyrirtækinu að greina hvaða aðgerðir þarf að ráðast í til að ná markmiðum sínum. Sama hversu öflugt ferlið er geta raunverulegir atburðir þó breytt tímasetningu og fjárhæð vænts sjóðstreymis.
Fjárhagsspár fjalla um þær breytingar sem fjárhagsáætlunarferlið þarf að bregðast við. Fjárhagsáætlun getur hjálpað til við að greina mun eða frávik frá væntingum og spágerð er ferlið sem aðlagar áætlanir að þeim breytingum. Eisenhower forseta er eignað orðatiltækið: „Áætlanir eru einskis virði, en áætlanagerð er allt.“ Sú fullyrðing á jafnt við í fyrirtækjarekstri í dag og þegar hann gegndi hernaðar- og opinberum störfum. Fjárhagsáætlunarferlið, eða áætlanagerðin sjálf, er vegvísir fyrir fyrirtæki og stofnanir og spár hjálpa þeim að rata um óhjákvæmilegar hjáleiðir í átt að markmiðum fyrirtækisins.
Fjárhagsáætlunarferlið útbýr pro forma reikningsskil, svo sem rekstrarreikninga, sjóðstreymisyfirlit og efnahagsreikninga. Þau veita viðmið til að meta hvort fyrirtæki séu á réttri leið til að ná markmiðum eða fara fram úr þeim og virka sem viðvörun ef þau dragast aftur úr. Fjárhagsáætlanagerð ætti að ná til allra deilda fyrirtækis svo hægt sé að ákvarða uppruna og ráðstöfun fjármuna og þá fjármögnun sem þarf til að ná markmiðum deilda og fyrirtækisins í heild. Ferlið ætti að líkja eftir því sem hefur reynst vel og breyta eða leggja niður óskilvirka ferla. Fjárhagsáætlanagerð er reglubundin endurnýjun og áminning um markmið fyrirtækisins.
Fjárhagsspár byrja oft á fjárhagsáætlun fyrirtækisins og leggja til breytingar út frá muninum á áætluðum reikningsskilum og raunverulegum niðurstöðum. Spágerð mótar ákvarðanir stjórnenda til skamms tíma og verður grunnur að síðari fjárhagsáætlunum.