1.4 Starfsvettvangur í sálfræði

1.4 Starfsvettvangur í sálfræði

Sálfræðingar geta starfað á mörgum ólíkum stöðum og fengist við margvísleg verkefni. Almennt þarf sá sem vill starfa áfram í sálfræði við fjögurra ára háskóla að ljúka doktorsgráðu í sálfræði í sumum sérgreinum og að minnsta kosti meistaragráðu í öðrum. Á flestum sviðum sálfræðinnar þýðir þetta að ljúka PhD á viðeigandi sviði sálfræði. Bókstaflega vísar PhD til doctor of philosophy, en hér vísar philosophy ekki til heimspeki sem fræðigreinar. Í þessu samhengi vísar það fremur til fjölbreyttra fræðilegra sjónarhorna sem rúmast innan hefðbundinna deilda hug- og raunvísinda.

Aðrir starfsferlar í háskólaumhverfi

Oft bjóða skólar upp á fleiri námskeið í sálfræði en fastráðnir kennarar geta kennt. Í slíkum tilvikum er algengt að fá inn stundakennara eða leiðbeinanda. Stundakennarar og leiðbeinendur hafa yfirleitt framhaldsgráðu í sálfræði, en eru oft í aðalstarfi utan háskólasamfélagsins og sinna kennslunni sem aukastarfi. Einnig getur verið að þeir hafi ekki þá doktorsgráðu sem flestir fjögurra ára háskólar krefjast og nýti þessi tækifæri til að öðlast kennslureynslu. Margir tveggja ára háskólar og skólar þurfa líka kennara til að kenna námskeið í sálfræði. Almennt hafa margir sem sækjast eftir störfum við slíkar stofnanir meistaragráðu í sálfræði, þó að sumir með PhD starfi einnig þar.

Sumir sem ljúka PhD kunna að hafa áhuga á rannsóknum í háskólaumhverfi en ekki á kennslu. Þeir geta tekið að sér akademískar stöður sem helgaðar eru rannsóknum eingöngu. Slíkar stöður eru líklegri við stóra háskóla sem leggja mikla áherslu á rannsóknir.

Á sumum sviðum sálfræði er algengt að fólk sem hefur nýlega lokið PhD leiti í nýdoktorsþjálfun áður en það tekur við akademísku starfi. Í flestum tilvikum ljúka ungir vísindamenn einni eða tveimur nýdoktorsstöðum áður en þeir sækja um fullt starf í kennaraliði háskóla. Nýdoktorsþjálfun gerir ungum vísindamönnum kleift að þróa rannsóknaráætlanir sínar áfram og víkka rannsóknarfærni sína undir handleiðslu annarra sérfræðinga á sviðinu.

Starfsmöguleikar utan háskólaumhverfis

Einstaklingar sem vilja verða starfandi klínískir sálfræðingar hafa annan möguleika á doktorsgráðu, sem kallast PsyD. PsyD er doktorsgráða í sálfræði (doctor of psychology) sem nýtur vaxandi vinsælda meðal þeirra sem hafa áhuga á starfi í klínískri sálfræði. PsyD-nám leggur almennt minni áherslu á rannsóknarmiðaða færni og meiri áherslu á beitingu sálfræðilegra lögmála í klínísku samhengi (Norcross & Castle, 2002).

Hvort sem einstaklingur lýkur PhD eða PsyD þarf sá sem vill starfa sem löggiltur klínískur sálfræðingur eða ráðgjafarsálfræðingur í flestum ríkjum Bandaríkjanna að ljúka nýdoktorsvinnu undir handleiðslu löggilts sálfræðings. Á síðustu árum hafa þó nokkur ríki byrjað að afnema þessa kröfu, sem myndi gera fólki kleift að hefja starfsferil sinn fyrr (Munsey, 2009). Eftir að einstaklingur hefur uppfyllt kröfur ríkisins eru menntun hans og réttindi metin til að ákvarða hvort hann megi þreyta leyfisprófið. Aðeins þeir sem standast prófið mega kalla sig löggilta klíníska sálfræðinga eða ráðgjafarsálfræðinga (Norcross, n.d.). Löggiltir klínískir sálfræðingar eða ráðgjafarsálfræðingar geta síðan starfað á ýmsum stöðum, allt frá einkareknum stofum til sjúkrahúsa. Rétt er að taka fram að klínískir sálfræðingar og geðlæknar sinna ólíkum verkefnum og hljóta ólíka menntun. Báðir geta sinnt meðferð og ráðgjöf, en klínískir sálfræðingar hafa PhD eða PsyD en geðlæknar hafa læknisgráðu (MD). Löggiltir klínískir sálfræðingar geta því lagt fyrir og túlkað sálfræðileg próf, en geðlæknar geta ávísað lyfjum.

Einstaklingar með PhD geta starfað á ýmsum vettvangi, allt eftir sérsviði. Til dæmis gæti einhver með þjálfun í líffræðilegri sálfræði starfað hjá lyfjafyrirtæki við að prófa virkni nýs lyfs. Einstaklingur með klínískan bakgrunn gæti orðið réttarsálfræðingur og starfað innan réttarkerfisins við að gera tillögur í sakamálum og reynslulausnarmálum eða komið fram sem sérfræðingur fyrir dómi.

Þótt doktorsgráða í sálfræði sé langt ferli, sem tekur venjulega 5-6 ár í framhaldsnámi (DeAngelis, 2010), er hægt að fá fjölmörg störf með meistaragráðu í sálfræði. Fólk sem vill veita sálfræðimeðferð getur fengið starfsleyfi sem ýmiss konar faglegir ráðgjafar (Hoffman, 2012). Viðeigandi meistaragráður geta einnig nægt þeim sem sækjast eftir störfum sem skólasálfræðingar (National Association of School Psychologists, n.d.), í sumum störfum tengdum íþróttasálfræði (American Psychological Association, 2014), eða sem ráðgjafar í ýmsu iðnaðarumhverfi (Landers, 2011, 14. júní). Grunnnám í sálfræði getur nýst í öðrum störfum, svo sem geðfélagsráðgjöf eða geðhjúkrun, þar sem mat og meðferð geta verið hluti af starfinu.