22 Gagnrýnin hugsun, rannsóknir, lestur og ritun
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- *allostasis*
- líffræðilegt ferli þar sem líkaminn býr sig undir fyrirsjáanlegar þarfir.
- upphafsvilla
- tilhneiging til að byggja mat á eldra upphafsgildi.
- tiltækiregla
- tilhneiging til að meta nýjar upplýsingar út frá nýlegustu eða minnistæðustu dæmunum.
- fjöldafylgdarvilla
- rökvilla sem felst í að telja að gera eigi eða trúa einhverju vegna þess að margir aðrir geri það eða trúi því sama.
- hugræn skekkja
- kerfisbundið mynstur í rökhugsun sem víkur frá röklega hagkvæmum eða rökréttum dómi miðað við tiltækar staðreyndir og líkur.
- hugræn vísindi
- rannsóknir á heilanum og þeim ferlum sem liggja að baki hugsun, skynjun, minni, tilfinningum og annarri starfsemi hans.
- staðfestingarhneigð
- tilhneiging til að leita, túlka, velja og muna upplýsingar sem staðfesta eða styðja viðteknar skoðanir.
- díalektík
- aðferð til að leita sannleikans með samræðu þar sem ólík sjónarmið takast á og leiða að afstöðu sem er líklegri til að vera sönn.
- Dunning–Kruger-áhrif
- hugræn skekkja þar sem fólk með litla færni á tilteknu sviði ofmetur þekkingu sína miðað við fólk sem veit meira.
- þekkingarfræðileg auðmýkt
- afstaða í heimspekilegri og vísindalegri rannsókn sem viðurkennir takmörk eigin getu til að þekkja sannleika og veruleika beint eða til fulls.
- fjárhættuspilaravilla
- rökvilla sem telur tilviljunarkenndan atburð líklegri í náinni framtíð ef hann hefur sjaldnar gerst nýlega, eða öfugt.
- leiðsagnarreglur
- hugrænar flýtileiðir eða þumalputtareglur sem leysa vandamál með skilvirkum en ekki endilega besta mögulega hætti.
- samvægi
- líffræðilegt ferli þar sem líkaminn stjórnar sér til að viðhalda jafnvægi.
- ályktun
- hugrænt ferli sem leiðir frá einum upplýsingum, svo sem forsendum eða gögnum, til annarra, svo sem niðurstöðu, smíðar eða framsetningar.
- námsvitund
- vitund um eigin hugsun. Hún virkjar sjálfsvitund og hugsun á æðra stigi svo að einstaklingur geti stýrt, fylgst með og greint eigin hugsunarferli á gagnrýninn hátt.
- góðgirnisreglan
- túlkunarregla sem segir að lesa eigi fullyrðingar höfundar á sem skynsamlegastan og sterkastan hátt.
- hugræn táknun
- eining hugsunar sem ber upplýsingar; það sem hugurinn beinist að þegar hann hugsar.
- að styrkja röksemd andstæðings
- aðferð sem setur andstæð rök fram í sterkustu mögulegu mynd svo að erfitt verði að hrekja þau.
- villa sokkins kostnaðar
- rökvilla sem metur hlut eða samband meira en efni standa til vegna þess tíma, fjármuna eða tilfinninga sem þegar hefur verið varið í það.
- ættbálkahyggja
- tilhneiging fólks til að laga skoðanir sínar og viðhorf að hópum sem deila svipuðum venjum, viðhorfum eða skoðunum.