4.11.2 Lóðréttar hliðranir
4.11.2 Lóðréttar hliðranir
Verkefni
Lóðréttar hliðranir
1. Notaðu Desmos-grafreiknivélina eða annað grafteikniverkfæri. Teiknaðu eftirfarandi línuleg föll.
Lausn
Berðu vinnuna þína saman:

2. Hverjar eru hallatölur línanna?
Lausn
Hallatala allra línanna er 1.
Grunnfall línulegs falls
Grunnfall línulegs falls er .
- Skurðpunkturinn við -ás er .
- Hallatalan er 1.
3. Hvernig er hægt að hliðra grunnfallinu, , svo það falli ofan á ?
Lausn
Berðu svarið þitt saman:
Hliðraðu því upp um 2 einingar.
4. Hvernig er hægt að hliðra grunnfallinu, , svo það falli ofan á ?
Lausn
Berðu svarið þitt saman:
Hliðraðu því niður um 4 einingar.
Í fallinu virkar sem lóðrétt hliðrun.
Lóðrétt hliðrun falls
Lóðrétt hliðrun umbreytir grunnfallinu í annað fall með því að færa grafið upp eða niður um einingar.
Lóðrétt hliðrun →
Ef gildi er jákvætt hliðrast graf fallsins upp. Ef gildi er neikvætt hliðrast graf fallsins niður.
Ítarefni
Lóðréttar hliðranir og skurðpunktur við -ás
Í er skurðpunkturinn við -ás og sýnir punktinn , þar sem grafið sker -ás.
- er skurðpunkturinn við -ás og sýnir punktinn , þar sem grafið sker -ás.
- er hallatala línunnar og sýnir lóðrétta breytingu og lárétta breytingu milli samliggjandi punkta.

Skurðpunkturinn við -ás segir til um hvort grunnfallið, , hafi hliðrast upp eða niður.
Dæmi 1
Segðu hvernig hefur hliðrast frá grunnfallinu .
Lausn Þar sem er skurðpunkturinn við -ás +7, svo grafið hliðrast upp um 7 einingar frá grunnfallinu.
Dæmi 2
Segðu hvernig hefur hliðrast frá grunnfallinu .
Lausn Þar sem er skurðpunkturinn við -ás −9, svo grafið hliðrast niður um 9 einingar frá grunnfallinu.
Dæmi 3
Segðu hvernig hefur hliðrast frá .
Lausn Þar sem er skurðpunkturinn við -ás 1. Þessi punktur er 4 lóðréttum einingum fyrir neðan skurðpunkt upphaflegu línunnar við -ás, sem var 5. Grafið hliðrast því niður um
Lóðrétt hliðrun falls
Lóðrétt hliðrun umbreytir grunnfallinu í annað fall með því að færa grafið upp eða niður um einingar.
Lóðrétt hliðrun →
Ef gildi er jákvætt hliðrast graf fallsins upp. Ef gildi er neikvætt hliðrast graf fallsins niður.