Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur að opinberri hagfræði
    2. 18.1 Kjörsókn og kostnaður kosninga
    3. 18.2 Stjórnmál sérhagsmuna
    4. 18.3 Veikleikar lýðræðislegs stjórnkerfis
    5. Lykilhugtök
    6. Lykilhugtök og samantekt
    7. Sjálfsprófun
    8. Upprifjunarspurningar
    9. Spurningar til umhugsunar
    10. Verkefni
  2. A | Notkun stærðfræði í hagfræði
  3. B | Jafnnotagildisferlar
  4. C | Núvirði
  5. D | Útgjalda- og framleiðslulíkanið
  6. E | Áhrif markaðsaðgerða á efnahagsreikninga þegar bindifé banka er takmarkað
  7. Heimildir
  8. Atriðisorðaskrá
Undirstöður hagfræði (IS)Kafli 18Spurningar til umhugsunar
Skrá inn til að leggja til breytingu
1818 Hagfræði hins opinbera

Spurningar til umhugsunar

FYRRI KAFLI

Upprifjunarspurningar

NÆSTI KAFLI

Verkefni

Spurningar til umhugsunar

14.

Hvaða ávinning getur fólk séð í því að afla sér upplýsinga og kjósa, jafnvel þegar eitt atkvæði er ólíklegt til að ráða úrslitum? Greindu borgaralega skyldu, tjáningargildi, áhrif á nærsamfélag og væntanleg sameiginleg áhrif frá líkindum þess að eitt atkvæði verði úrslitaatkvæði.

15.

Hannaðu þrjár ólíkar leiðir til að lækka kostnað við upplýsingaöflun eða þátttöku í kosningum. Fyrir hverja leið skaltu tilgreina verkunarmáta, markhóp, hugsanlegar aukaverkanir og hvernig mæla mætti hvort hún bæti upplýsta þátttöku.

16.

Er meiri kjörsókn alltaf betri mælikvarði á lýðræðisleg gæði? Ræddu aðgengi, jafnræði og fulltrúagildi annars vegar og upplýsingar, þvingun og táknræna þátttöku hins vegar. Hvaða önnur gögn þyrfti til að meta gæði kosninga?

17.

Fyrirtæki ver oft litlu til hagsmunagæslu þar til reglur, skattar eða samkeppniseftirlit geta breytt miklu um framtíðarhagnað þess. Settu upp vænt-ávinningslíkan sem skýrir hvenær útgjöld til hagsmunagæslu verða fjárhagslega skynsamleg. Hvaða lögmæt og hvaða varhugaverð áhrif geta fylgt slíkri starfsemi?

18.

Hvers vegna vinna keppinautar stundum saman í atvinnugreinasamtökum? Greindu sameiginlega hagsmuni af stöðlum, upplýsingum og regluverki frá tilraunum til að takmarka samkeppni. Hvaða stofnanir eða reglur geta aðgreint lögmæta samvinnu frá samráði?

19.

Hvers vegna gæti stórt fyrirtæki stutt nýja reglu sem leggur á það kostnað? Greindu möguleikann á að föstum fylgnikostnaði sé auðveldara að dreifa hjá stórum fyrirtækjum og að reglan hækki aðgangshindranir fyrir smærri keppinauta. Hvernig mætti prófa hvort neytendavernd eða samkeppnisforskot ráði meiru?

20.

Strangt lyfjaeftirlit getur verndað sjúklinga gegn óöruggum eða gagnslausum lyfjum en jafnframt tafið aðgang að gagnlegri meðferð. Hverjir bera síður sýnilegan kostnað af bið, háum prófunarkostnaði eða því að meðferð kemur ekki á markað? Hvernig mætti bera þann kostnað saman við ávinning öryggis og hvaða hraðleiðir gætu varðveitt sönnunarkröfur?

21.

Hvernig getur fólk borið kostnað án þess að sjá sérstaka greiðslu eða vita af orsökinni? Greindu dæmi um hærra verð vegna innflutningsverndar, minna framboð vegna verðstýringar, skattívilnun sem dreifist á aðra skattgreiðendur eða umhverfiskostnað sem birtist síðar. Hvernig mætti gera kostnaðinn sýnilegri?

22.

Er staðbundið verkefni sjálfkrafa kjördæmapot eða sóun? Veldu raunhæft verkefni og mettu staðbundinn og víðtækan ávinning, heildarkostnað, valferli, gagnsæi og aðra valkosti. Hvaða viðmið myndu gera þér kleift að greina réttmætt staðbundið verkefni frá pólitískri sérmeðferð?

23.

Hvaða vandamál geta fylgt kosningu þar sem sá atkvæðamesti sigrar í einmenningskjördæmi? Greindu atkvæðaskiptingu, sigur án hreins meirihluta, hvata til taktískrar kosningar, áhrif á nýja flokka og samband atkvæða við sæti. Hvaða vandamál eru ólík atkvæðahring?

24.

Berðu saman raðval, tveggja umferða kosningu, hlutfallskosningu og beinan meirihlutasamanburð sem valkosti við einfalt fjölmenniskerfi. Hvaða vandamál leysir hvert kerfi, hvaða nýjar málamiðlanir skapar það og hvers vegna tryggir ekkert þeirra eina fullkomna samantekt allra óska?

25.

Hagsmunagæsla fyrirtækis getur mistekist þótt fjárhæðin sé há. Nefndu að minnsta kosti fjórar skýringar: gagnstæðir skipulagðir hagsmunir, almenningsálit, stofnanalegar hömlur, sönnunargögn, kosningaáhætta eða innbyrðis ágreiningur. Hvernig myndir þú greina hvaða skýring vó þyngst í tilteknu máli?

26.

Stór mótmælahreyfing getur vakið athygli án þess að leiða strax til lagabreytinga. Styður það kenningu kaflans um skipulag hagsmuna eða afsannar hana? Greindu markmið, forystu, varanlegt skipulag, dagskrárvald, móthagsmuni, stofnanalega aðkomu og áhrif sem kunna að birtast í umræðu, kosningum eða framkvæmd fremur en nýjum lögum.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/principles-economics-3e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Upprifjunarspurningar

NÆSTI KAFLI

Verkefni