Lykilhugtök og samantekt

Lykilhugtök og samantekt

5.1 Verðteygni eftirspurnar og verðteygni framboðs

Verðteygni sýnir hversu næmt eftirspurt eða framboðið magn vöru er fyrir breytingum á verði hennar. Hún er reiknuð með því að deila prósentubreytingu magnsins með prósentubreytingu verðsins. Ef teygni er meiri en einn breytist magnið hlutfallslega meira en verðið. Þá er eftirspurnin teygin eða framboðið teygið. Ef teygni er minni en einn breytist magnið hlutfallslega minna en verðið. Þá er eftirspurnin óteygin eða framboðið óteygið. Einingarteygni merkir að teygni er jöfn einum: tiltekin prósentubreyting verðs leiðir þá til jafnstórrar prósentubreytingar á eftirspurðu eða framboðnu magni.

5.2 Öfgatilvik teygni og föst teygni

Óendanleg eða fullkomin teygni er öfgatilvik þar sem örlítil verðbreyting veldur ótakmarkaðri breytingu á eftirspurðu eða framboðnu magni. Núllteygni er hitt öfgatilvikið: verðbreyting, hversu mikil sem hún er, breytir ekki magninu. Föst einingarteygni eftirspurnar- eða framboðsferils merkir að 1% verðbreyting leiðir alls staðar á ferlinum til 1% breytingar á magni.

5.3 Teygni og verðlagning

Á vöru- og þjónustumörkuðum tekur eftirspurt og framboðið magn oft lengri tíma að bregðast við verðbreytingum. Eftirspurn og framboð eru því yfirleitt, en ekki alltaf, tiltölulega óteygin til skamms tíma og teygnari til langs tíma. Skipting skattbyrðar ræðst af hlutfallslegri verðteygni framboðs og eftirspurnar. Þegar framboð er teygnara en eftirspurn bera kaupendur stærstan hluta skattbyrðarinnar. Þegar eftirspurn er teygnari en framboð bera framleiðendur stærstan hlutann. Því óteygnari sem eftirspurn og framboð eru, þeim mun meiri skatttekjum skilar skatturinn.

5.4 Teygni gagnvart öðrum þáttum en verði

Teygni er almennur mælikvarði á hversu næm ein breyta er fyrir breytingum á annarri. Teygnistuðull fæst með því að deila prósentubreytingu annarrar breytunnar með prósentubreytingu hinnar og má nota hann til að lýsa margs konar hagfræðilegum tengslum. Tekjuteygni eftirspurnar er til dæmis prósentubreyting eftirspurðs magns deilt með prósentubreytingu tekna. Krossverðteygni eftirspurnar er prósentubreyting eftirspurðs magns einnar vöru deilt með prósentubreytingu verðs annarrar vöru. Teygnihugtakið á jafnt við um vinnumarkaði, fjármagnsmarkaði og vöru- og þjónustumarkaði. Launateygni vinnuframboðs er prósentubreyting unninna vinnustunda deilt með prósentubreytingu launa. Vaxtateygni sparnaðar er prósentubreyting sparnaðar deilt með prósentubreytingu vaxta.