7.1 Beinn og óbeinn kostnaður, bókhaldslegur hagnaður og hagrænn hagnaður

7.1 Beinn og óbeinn kostnaður, bókhaldslegur hagnaður og hagrænn hagnaður

Öll fyrirtæki, óháð stærð og starfsemi, stefna að hagnaði:

Heildartekjur eru tekjur fyrirtækis af sölu vöru og þjónustu. Þær fást með því að margfalda verð hverrar einingar með seldu magni:

Í næstu köflum kemur í ljós að tekjur fyrirtækis ráðast af eftirspurn eftir vöru þess eða þjónustu.

Heildarkostnaður er samanlagður kostnaður við framleiðslu og sölu. Við framleiðslu notar fyrirtæki aðföng til að búa til afurðir og hverju aðfangi fylgir kostnaður. Eðli kostnaðarins er þó ólíkt eftir því hvort horft er til skamms eða langs tíma, eins og rakið verður í þessum kafla.

Kostnaði má skipta í beinan og óbeinan kostnað. Beinn kostnaður er raunveruleg greiðsla úr sjóðum fyrirtækisins, svo sem laun til starfsfólks eða leiga á skrifstofuhúsnæði. Óbeinn kostnaður er síður sýnilegur en ekki síður mikilvægur. Hann er fórnarkostnaður þess að nota auðlindir sem fyrirtækið á eða eigendur þess leggja til. Í litlu fyrirtæki getur hann til dæmis falist í ólaunaðri vinnu eiganda eða því að nota hluta heimilis undir verslun. Í rammanum Reiknum dæmið er þetta útskýrt nánar.

Aðgreiningin skýrir muninn á bókhaldslegum og hagrænum hagnaði. Bókhaldslegur hagnaður er heildartekjur að frádregnum beinum kostnaði, það er mismunurinn á innborgunum og útborgunum. Hagrænn hagnaður er heildartekjur að frádregnum öllum kostnaði, bæði beinum og óbeinum. Fyrirtæki greiðir tekjuskatt af bókhaldslegum hagnaði, en hagrænn hagnaður sýnir hvort starfsemin nýtir auðlindirnar betur en næstbesti kosturinn.

Næst skoðum við kostnaðarskipan fyrirtækja. Hún getur verið ólík eftir því hvort horft er til skamms eða langs tíma og í næstu köflum verður sá munur greindur nánar.