7.4 Framleiðsla til langs tíma
7.4 Framleiðsla til langs tíma
Námsmarkmið
Að þessum kafla loknum átt þú að geta:
- útskýra muninn á framleiðslu til skamms og langs tíma
Til langs tíma eru allir framleiðsluþættir breytilegir, þar á meðal raunfjármagn. Framleiðslufallið má því rita .
Skoðum skjalaþjónustu sem notar starfsfólk og tölvur til að vinna skjöl. Einn starfsmaður með eina tölvu afgreiðir fimm skjöl á dag. Fyrirtækinu berst síðan hraðpöntun upp á tíu skjöl sem eiga að vera tilbúin næsta dag. Hagkvæmast væri að vinna tvöfalt magn með tveimur starfsmönnum við tvær tölvur. Til skamms tíma er tölvubúnaðurinn hins vegar fastur framleiðsluþáttur og aðeins ein tölva er tiltæk. Tafla 7.11 sýnir hvaða áhrif það hefur á framleiðsluna.
| Starfsfólk (L) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| Skjöl á dag (TP) | 5 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | K = 1 tölva |
| Jaðarframleiðsla (MP) | 5 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |
Til skamms tíma er vinnuaflið eini breytilegi framleiðsluþátturinn. Fyrirtækið getur því aðeins aukið framleiðsluna með því að ráða fleira starfsfólk. Annar starfsmaður getur til dæmis svarað símanum og létt þannig undir með þeim sem vinnur skjölin. Þriðji starfsmaðurinn getur sinnt frekari stuðningsverkum, en ein tölva takmarkar hversu miklu hann bætir við framleiðsluna. Tafla 7.11 sýnir bæði heildarframleiðslu og jaðarframleiðslu. Hvenær tekur jaðarframleiðslan að minnka og hvers vegna?
Í þessu dæmi lækkar jaðarframleiðslan þegar öðrum starfsmanninum er bætt við. Ástæðan er sú að raunfjármagnið er fast: skjalamagnið vex mest þegar hver starfsmaður hefur eigin tölvu. Þegar fleiri starfsmenn þurfa að deila sömu tölvu minnkar viðbótarframleiðslan hratt.
Skoðum nú framleiðsluna til langs tíma. Gerum ráð fyrir að eftirspurn eftir þjónustu fyrirtækisins aukist í 15 skjöl á dag. Fyrirtækið getur þá keypt tvær tölvur til viðbótar og hefur samtals þrjár tölvur. Við það verður til nýtt framleiðslufall til skamms tíma, eins og tafla 7.12 sýnir.
| Starfsfólk (L) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| Skjöl á dag (TP) | 5 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | K = 1 tölva |
| Jaðarframleiðsla (MP) | 5 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | |
| Skjöl á dag (TP) | 5 | 10 | 15 | 17 | 18 | 18 | K = 3 tölvur |
| Jaðarframleiðsla (MP) | 5 | 5 | 5 | 2 | 1 | 0 |
Með meira raunfjármagni getur fyrirtækið nýtt þrjá starfsmenn til fulls áður en jaðarframleiðslan tekur að minnka. Framleiðslufall til langs tíma sýnir almennt hagkvæmustu samsetningu framleiðsluþátta fyrir hvert framleiðslumagn, enda er þá hægt að breyta bæði vinnuafli og raunfjármagni.