33 Eftirspurn og framboð
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- ceteris paribus (að öðru óbreyttu)
- að öðru óbreyttu
- stuðningsvörur
- vörur sem eru oft notaðar saman, þannig að aukin neysla annarrar eykur gjarnan neyslu hinnar
- neytendaábati
- viðbótarábati neytenda af kaupum á vöru eða þjónustu; hann jafngildir mismuninum á því sem þeir hefðu verið tilbúnir að greiða og því sem þeir greiddu í raun
- allratap
- tap á heildarábata samfélagsins sem verður þegar markaður skilar óhagkvæmu magni
- eftirspurn
- sambandið milli verðs og eftirspurts magns tiltekinnar vöru eða þjónustu
- eftirspurnarferill
- myndræn framsetning á sambandi verðs og eftirspurts magns tiltekinnar vöru eða þjónustu, þar sem magnið er á lárétta ásnum og verðið á þeim lóðrétta
- eftirspurnartafla
- tafla sem sýnir mismunandi verð tiltekinnar vöru eða þjónustu og eftirspurt magn við hvert verð
- heildarábati
- sjá heildarábati samfélagsins
- markaðsjafnvægi
- staða þar sem eftirspurt magn er jafnt framboðnu magni; sú samsetning verðs og magns þar sem enginn hagrænn þrýstingur vegna offramboðs eða skorts veldur því að verð eða magn breytist
- jafnvægisverð
- verðið þar sem eftirspurt magn er jafnt framboðnu magni
- jafnvægismagn
- magnið þar sem eftirspurt magn er jafnt framboðnu magni við tiltekið verð
- umframeftirspurn
- við ríkjandi verð er eftirspurt magn meira en framboðið magn; einnig kallað skortur
- umframframboð
- við ríkjandi verð er framboðið magn meira en eftirspurt magn; einnig kallað offramboð
- framleiðsluþættir
- auðlindir, svo sem vinnuafl, hráefni og vélar, sem eru notaðar til að framleiða vörur og þjónustu; einnig kallaðar aðföng
- óæðri vara
- vara sem minna magn er eftirspurt af þegar tekjur hækka en meira magn þegar tekjur lækka
- aðföng
- auðlindir, svo sem vinnuafl, hráefni og vélar, sem eru notaðar til að framleiða vörur og þjónustu; einnig kallaðar framleiðsluþættir
- lögmál eftirspurnar
- hið almenna samband að hærra verð leiðir til minna eftirspurts magns tiltekinnar vöru eða þjónustu en lægra verð til meira eftirspurts magns, að öðru óbreyttu
- lögmál framboðs
- hið almenna samband að hærra verð leiðir til þess að meira magn er boðið fram en lægra verð til þess að minna magn er boðið fram, að öðru óbreyttu
- venjuleg vara
- vara sem meira magn er eftirspurt af þegar tekjur hækka en minna magn þegar tekjur lækka
- verð
- það sem kaupandi greiðir fyrir eina einingu tiltekinnar vöru eða þjónustu
- verðþak
- lögbundið hámarksverð
- verðstýring
- lög sem stjórnvöld setja til að stýra verði í stað þess að láta markaðsöfl ákvarða verðið
- verðgólf
- lögbundið lágmarksverð
- framleiðendaábati
- viðbótarábati framleiðenda af sölu vöru eða þjónustu; hann jafngildir mismuninum á verðinu sem þeir fengu í raun og því verði sem þeir hefðu verið tilbúnir að sætta sig við
- eftirspurt magn
- heildarfjöldi eininga vöru eða þjónustu sem neytendur eru tilbúnir að kaupa við tiltekið verð
- framboðið magn
- heildarfjöldi eininga vöru eða þjónustu sem framleiðendur eru tilbúnir að selja við tiltekið verð
- hliðrun eftirspurnar
- þegar breyting á einhverjum hagrænum þætti öðrum en verði veldur því að annað magn er eftirspurt við hvert verð
- hliðrun framboðs
- þegar breyting á einhverjum hagrænum þætti öðrum en verði veldur því að annað magn er boðið fram við hvert verð
- skortur
- við ríkjandi verð er eftirspurt magn meira en framboðið magn; einnig kallað umframeftirspurn
- heildarábati samfélagsins
- samanlagður neytendaábati og framleiðendaábati
- staðkvæmdarvara
- vara sem getur að einhverju leyti komið í stað annarrar, þannig að aukin neysla annarrar getur dregið úr neyslu hinnar
- framboð
- sambandið milli verðs og framboðins magns tiltekinnar vöru eða þjónustu
- framboðsferill
- ferill sem sýnir samband verðs og framboðins magns á myndriti, þar sem framboðið magn er á lárétta ásnum og verðið á þeim lóðrétta
- framboðstafla
- tafla sem sýnir mismunandi verð vöru eða þjónustu og framboðið magn við hvert verð
- offramboð
- við ríkjandi verð er framboðið magn meira en eftirspurt magn; einnig kallað umframframboð
- heildarábati
- sjá heildarábati samfélagsins