1212 Umhverfisvernd og neikvæð ytri áhrif

Sjálfspróf

Flokkaðu eftirfarandi aðstæður eftir því hvort þær feli í sér jákvæð eða neikvæð ytri áhrif:

Þú stundar fuglaskoðun. Nágranni þinn hefur sett upp nokkur fuglahús í garðinum sínum og gróðursett tré og blóm sem laða að fugla.
Nágranni þinn málar húsið sitt í sérlega ósmekklegum lit.
Fjárfesting í einkarekinni menntun bætir almenn lífskjör í landinu.
Úrgangur sem hent er í ána ofar í straumnum berst niður eftir henni og flýtur fram hjá heimili þínu.
Sambýlingur þinn reykir en þú reykir ekki.

Segðu til um hvort framboðsferill markaðarins færist til hægri, færist til vinstri eða haldist óbreyttur við eftirfarandi aðstæður:

Fyrirtækjum í atvinnugrein er gert að greiða sekt fyrir losun koltvísýrings.
Fyrirtæki eru lögsótt vegna mengunar í á.
Raforkuverum í tiltekinni borg er ekki gert að taka tillit til áhrifa losunar sinnar á loftgæði.
Fyrirtækjum sem beita vökvabrotum til að vinna olíu og gas úr bergi er gert að bæta tjónið sem starfsemin veldur.

Hvernig breytist jafnvægisverðið í hverju tilviki í æfingu 12.2: hækkar það, lækkar eða helst óbreytt?

Tafla 12.5 sýnir framboð og eftirspurn á markaði fyrir framleiðsluvöru. Þriðji dálkurinn sýnir framboðið þegar samfélagslegur mengunarkostnaður er ekki tekinn með. Fjórði dálkurinn sýnir framboðið þegar fyrirtækið þarf að taka þennan kostnað með í reikninginn. Finndu markaðsjafnvægið fyrir og eftir að samfélagslegi mengunarkostnaðurinn er tekinn með.

Verð	Eftirspurt magn	Framboð án samfélagslegs mengunarkostnaðar	Framboð þegar samfélagslegur mengunarkostnaður er tekinn með
$10	450	400	250
$15	440	440	290
$20	430	480	330
$25	420	520	370
$30	410	560	410

Berðu saman tvær leiðir til að draga úr losun CO₂ frá framleiðsluiðnaði í Bandaríkjunum. Í fyrra tilvikinu ákveða stjórnvöld í Bandaríkjunum að aðeins megi nota tiltekna tækni. Í síðara tilvikinu meta stjórnvöld hvaða tækni sé hreinni og niðurgreiða notkun hennar. Hvor leiðin byggist á boðum og bönnum?

Flokkaðu eftirfarandi aðgerðir gegn mengun eftir því hvort þær byggjast á boðum og bönnum eða hagrænum hvötum:

Fylki leggur skatt á kolefnislosun fyrirtækja.
Alríkisstjórnin krefst þess að innlendir bílaframleiðendur dragi úr losun bifreiða fyrir árið 2020.
Umhverfisverndarstofnun Bandaríkjanna setur landsstaðla um vatnsgæði.
Borg selur fyrirtækjum heimildir til að losa tiltekið magn mengunarefna.
Alríkisstjórnin greiðir fiskimönnum fyrir að vernda laxastofna.

Mengunargjald sem miðast við losunarmagn fyrirtækis telst ekki til reglusetningar með boðum og bönnum. Hvers vegna?

Fjögur fyrirtæki, Álmur, Hlynur, Eik og Kirsuber, framleiða tréstóla. Við framleiðsluna fellur einnig til mikið magn úrgangs, meðal annars lím, lakk, sandpappír og viðarafgangar. Fyrsta röð töflu 12.6 sýnir núverandi úrgangsmagn hvers fyrirtækis í tonnum. Aðrar raðir sýna kostnaðinn við að draga úr úrganginum í fimm tonna þrepum. Reiknaðu fyrst kostnaðinn við að krefja hvert fyrirtæki um að minnka úrgangsmagnið um fjórðung. Gerðu síðan ráð fyrir að stjórnvöld úthluti framseljanlegum heimildum sem ná til núverandi úrgangsmagns en skerði heimildir hvers fyrirtækis um fjórðung. Hver verður niðurstaða þessarar leiðar til að draga úr mengun?

	Álmur	Hlynur	Eik	Kirsuber
Núverandi úrgangsmagn (tonn)	20	40	60	80
Kostnaður við að minnka úrgang um fyrstu fimm tonnin	5.500 $	6.300 $	7.200 $	3.000 $
Kostnaður við að minnka úrgang um næstu fimm tonnin	6.000 $	7.200 $	7.500 $	4.000 $
Kostnaður við að minnka úrgang um þriðju fimm tonnin	6.500 $	8.100 $	7.800 $	5.000 $
Kostnaður við að minnka úrgang um fjórðu fimm tonnin	7.000 $	9.000 $	8.100 $	6.000 $
Kostnaður við að minnka úrgang um fimmtu fimm tonnin	0 $	9.900 $	8.400 $	7.000 $

Raðir töflu 12.7 sýna þrjú hagræn stjórntæki til að draga úr mengun. Dálkarnir sýna þrjár algengar gagnrýnisraddir um reglusetningu með boðum og bönnum. Fylltu töfluna út með stuttri lýsingu á því hvernig hvert stjórntæki bregst við hverri gagnrýni.

	Hvatar til að ganga lengra	Sveigjanleiki um hvar og hvernig dregið er úr mengun	Glufur og undanþágur vegna pólitískra hagsmuna
Mengunargjöld
Framseljanlegar losunarheimildir
Eignarréttindi

10.

Gerum ráð fyrir að borg losi 16 milljónir gallona af óhreinsuðu skólpi í nálægt stöðuvatn. Tafla 12.8 sýnir heildarkostnað við að draga úr skólplosuninni að mismunandi marki og heildarábatann af hreinsuninni. Ábatinn felst meðal annars í betra umhverfi, auknum útivistarmöguleikum, bættri heilsu og meiri atvinnustarfsemi.

	Heildarkostnaður (í þúsundum dollara)	Heildarábati (í þúsundum dollara)
16 milljónir gallona	Núverandi staða	Núverandi staða
12 milljónir gallona	50	800
8 milljónir gallona	150	1.300
4 milljónir gallona	500	1.650
0 gallon	1.200	1.900

Notaðu upplýsingarnar í töflu 12.8 til að reikna jaðarkostnað og jaðarábata borgarinnar af því að draga úr skólplosun. Rifjaðu upp kaflann Framleiðsla, kostnaður og uppbygging atvinnugreina ef þú þarft að rifja upp útreikning jaðarkostnaðar.
Hvert er hagkvæmasta skólpmagn borgarinnar?
Hvers vegna ætti ekki einfaldlega að banna alla skólplosun, fyrst heildarábatinn af algjöru banni er meiri en heildarkostnaðurinn?

11.

Colorado-ríki krefst þess að olíu- og gasfyrirtæki sem beita vökvabrotum komi landinu aftur í upprunalegt horf að lokinni vinnslu. Tafla 12.9 sýnir heildarkostnað og heildarábata þessarar stefnu í dollurum.

Endurheimt land (ekrur)	Heildarkostnaður	Heildarábati
0	$0	$0
100	$20	$140
200	$80	$240
300	$160	$320
400	$280	$380

Reiknaðu jaðarkostnað og jaðarábata við hvert endurheimt landsvæði, mælt í ekrum. Rifjaðu upp kaflann Framleiðsla, kostnaður og uppbygging atvinnugreina ef þú þarft að rifja upp útreikning jaðarkostnaðar og jaðarábata.
Hve mikið land er hagkvæmast að endurheimta samkvæmt jaðargreiningu?

12.

Lítum á hnattræn umhverfisvandamál sem ná yfir landamæri sem fangaklemmu af því tagi sem fjallað er um í kaflanum um einokunarsamkeppni og fákeppni. Gerum ráð fyrir tveimur löndum, A og B. Hvort land getur valið að vernda umhverfið og bera kostnaðinn 10 eða sleppa verndinni og bera engan kostnað. Verndi annað landið umhverfið verður heildarábatinn 16 og skiptist jafnt milli landanna. Verndi bæði löndin umhverfið verður heildarábatinn 32 og skiptist einnig jafnt milli þeirra.

Í töflu 12.10 skaltu færa inn kostnað, ábata og heildarávinning landanna fyrir hverja samsetningu ákvarðana. Útskýrðu hvers vegna líklegt er að hvorugt landið verndi umhverfið ef ekkert alþjóðlegt samkomulag er fyrir hendi.
Land B
Verndar Verndar ekki
Land A Verndar
Verndar ekki

13.

Landið Skógland er þétt skógi vaxið og þar standa 50.000 tré. Tillögur hafa komið fram um að ryðja hluta skógarins og rækta þar maís, en viðbótarframleiðslan hefur umhverfiskostnað í för með sér vegna fækkunar trjáa. Tafla 12.11 sýnir mögulegar samsetningar framleiðslu og umhverfisverndar.

Samsetningar	Maísmagn (þúsundir skeppa)	Fjöldi trjáa (þúsundir)
P	9	1
Q	2	7,5
R	7	5
S	2	1
T	6	2

Teiknaðu framleiðslumöguleikajaðar þar sem umhverfisgæði, mæld með fjölda trjáa, eru á lárétta ásnum og maísframleiðsla, mæld í skeppum, er á lóðrétta ásnum.
Hvaða valkostir sýna framleiðsluhagkvæmni? Hvernig sérðu það?
Hvaða valkostir sýna ráðstöfunarhagkvæmni? Hvernig sérðu það?
Hvor valkosturinn er betri, T eða R? Hvers vegna?
Er hægt að segja hvor valkosturinn sé betri, T eða S? Hvers vegna eða hvers vegna ekki?
Hvorn valkostinn, Q eða S, myndir þú fremur tengja við reglusetningu með boðum og bönnum og hvorn við markaðsmiðaða umhverfisstefnu? Rökstyddu svarið.

Verð	Eftirspurt magn	Framboð án samfélagslegs mengunarkostnaðar	Framboð þegar samfélagslegur mengunarkostnaður er tekinn með
$10	450	400	250
$15	440	440	290
$20	430	480	330
$25	420	520	370
$30	410	560	410

	Land B
Verndar	Verndar ekki
Land A	Verndar
Verndar ekki

Verð	Eftirspurt magn	Framboð án samfélagslegs mengunarkostnaðar	Framboð þegar samfélagslegur mengunarkostnaður er tekinn með
$10	450	400	250
$15	440	440	290
$20	430	480	330
$25	420	520	370
$30	410	560	410

Verð	Eftirspurt magn	Framboð án samfélagslegs mengunarkostnaðar	Framboð þegar samfélagslegur mengunarkostnaður er tekinn með
$10	450	400	250
$15	440	440	290
$20	430	480	330
$25	420	520	370
$30	410	560	410