33. kafli

Rangt. Samanburðaryfirburðir ráðast af hlutfallslegum fórnarkostnaði, ekki aðeins náttúruauðlindum. Munur á menntun og færni, tækni og skipulagi, sérhæfðum þekkingarklösum, innviðum eða stærðarhagkvæmni getur breytt framleiðni vara með ólíkum hætti. Slíkur munur getur því skapað samanburðaryfirburði jafnvel þegar loftslag og auðlindir eru svipuð.

Brasilía getur með sömu aðföngum framleitt meira nautakjöt, 100 kílógrömm á móti 40, og hefur því algera yfirburði í nautakjöti. Bandaríkin geta framleitt fleiri bíla, 30 á móti 10, og hafa algera yfirburði í bílum. Í Brasilíu kostar eitt kílógramm af nautakjöti 10/100 = 0,1 bíl í tapaðri framleiðslu. Í Bandaríkjunum er fórnarkostnaðurinn 30/40 = 0,75 bíll á kílógramm. Brasilía hefur því einnig samanburðaryfirburði í nautakjöti, en Bandaríkin í bílum.

Setjum aðfangaþörfina upp í töflu. Algerir yfirburðir liggja hjá landinu sem þarf færri vinnueiningar til sama framleiðslumagns.

Frakkland þarf eina vinnueiningu fyrir hvora vöru, en Túnis tvær fyrir peysu og þrjár fyrir vínflösku. Frakkland notar því færri aðföng fyrir sama magn í báðum tilvikum og hefur algera yfirburði í framleiðslu bæði peysa og víns. Sú niðurstaða ein segir þó ekki hvor vara veitir hvoru landi samanburðaryfirburði; til þess þarf að bera saman fórnarkostnað.

1. Þýskaland þarf þrjá starfsmenn á sjónvarp en Pólland sex, og fjóra á myndbandsupptökuvél en Pólland tólf. Þýskaland þarf því færri aðföng fyrir sama magn og hefur algera yfirburði í báðum vörum.
2. Í Þýskalandi er fórnarkostnaður eins sjónvarps 3/4 úr myndbandsupptökuvél, því þrír starfsmenn hefðu framleitt þrjá fjórðu úr vél. Í Póllandi er kostnaðurinn 6/12 = 1/2 vél. Pólland fórnar minna og hefur samanburðaryfirburði í sjónvörpum. Brotin tákna framleiðslugetu yfir tíma og eru ekki vandamál þótt einstök vél sé ósundranleg.
3. Fórnarkostnaður einnar myndbandsupptökuvélar er 4/3 sjónvarp í Þýskalandi en 12/6 = 2 sjónvörp í Póllandi. Þýskaland hefur því samanburðaryfirburði í myndbandsupptökuvélum.
4. Nei. Þýskaland hefur algera yfirburði í báðum vörum, en samanburðaryfirburðir skiptast: Pólland hefur þá í sjónvörpum og Þýskaland í myndbandsupptökuvélum.
5. Þýskaland ætti að sérhæfa sig að hluta í myndbandsupptökuvélum og Pólland að hluta í sjónvörpum. Hagkvæm skipti þurfa verðhlutfall milli fórnarkostnaðar landanna; flutningskostnaður og aðrar viðskiptahindranir geta minnkað ávinninginn.

Viðskipti innan sömu atvinnugreinar gera fyrirtækjum kleift að sérhæfa sig í ólíkum bílgerðum og læra af endurtekinni framleiðslu. Stærri markaður dreifir föstum kostnaði á fleiri einingar, lækkar meðalkostnað og gefur neytendum meira úrval. Erlend og innlend fyrirtæki keppa jafnframt um verð, gæði og nýsköpun. Ávinningurinn er þó ekki sjálfvirkur: samþjöppun og markaðsvald geta aukist, viðskiptakostnaður skiptir máli og tiltekið starfsfólk eða svæði getur borið aðlögunarkostnað þótt heildarávinningur sé jákvæður.

1. Punktarnir mynda niðurhallandi meðalkostnaðarferil fram að um 40.000 einingum. Þar lækkar kostnaður á einingu þegar framleiðsla eykst, sem sýnir stærðarhagkvæmni. Eftir 40.000 einingar verður ferillinn nær láréttur og gögnin sýna ekki frekari kostnaðarlækkun.

   

2. Ef lágmarks hagkvæmt framleiðslumagn er 40.000 getur verksmiðja fullnýtt stærðarhagkvæmni við 50.000, 70.000 og 90.000 einingar samkvæmt ferlinum. Við 30.000 er markaðurinn of lítill til að ná lægsta meðalkostnaði. Margar sjálfstæðar verksmiðjur geta aðeins allar náð lágmarkinu ef heildareftirspurn nægir fyrir að minnsta kosti 40.000 einingum frá hverri þeirra.
3. Lítið hagkerfi getur rekið verksmiðju yfir 40.000 einingum og flutt umfram innlenda eftirspurn út. Það getur einnig sleppt eigin framleiðslu og flutt inn frá stórum framleiðendum. Með sérhæfingu í fáum útflutningsvörum og innflutningi annarra vara getur landið nýtt alþjóðlegan markað til að ná stærðarhagkvæmni, samkeppni og fjölbreytni sem heimamarkaðurinn einn bæri ekki.

Ríki geta takmarkað viðskipti vegna öryggis, heilsu, umhverfis, skattheimtu eða tímabundinnar aðlögunar. Tollar geta einnig brugðist við staðfestum undirboðum eða niðurgreiðslum. Þessi rök þarf að greina frá rentusókn verndaðra fyrirtækja á kostnað neytenda og annarra greina. Velferðarmat þarf gögn um verð, magn, gæði, störf, laun, aðfangakostnað og hina tilgreindu áhættu. Bera ætti takmörkun saman við markvissari úrræði og setja henni endurskoðun eða lokadag.